УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн үдээс хойшхи нэгдсэн хуралдаанаар эхлээд Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Хотыг дахин хөгжүүлэх тухай, Хот байгуулалтын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Газрын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцэв. Энэ талаарх хууль санаачлагчийн илтгэлийг Барилга, хот байгуулалтын сайд Ц.Баярсайхан, Эдийн засгийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг гишүүн Б.Гарамгайбаатар нар танилцуулав.

“Үндсэн чиглэл батлах тухай” Улсын Их Хурлын 2009 оны 38 дугаар тогтоолын хавсралтын 61 дэх хэсэг, “Шинэ бүтээн байгуулалт дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр батлах тухай” Улсын Их Хурлын 2010 оны 36 дугаар тогтоолын хоёрдугаар хавсралтад “Хотыг дахин хөгжүүлэх талаарх хуулийн төсөл шинээр боловсруулж батлуулах”-аар заасны дагуу Хотыг дахин хөгжүүлэх тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна.

Нийгэм, эдийн засгийн өөрчлөлттэй уялдуулан хот, суурины экологи, эдийн засаг, нийгмийн хөгжил, дэд бүтцийн зөв зохистой үйлчилгээг бий болгох, орон зайн төлөвлөлт, нутаг дэвсгэрийн зохион байгуулалт, үүргийн бүсчлэлийг оновчтой болгох, газар ашиглалтын үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор хот, суурины барилгажсан хэсэг, нийтийн эдэлбэрийн газрыг дахин төлөвлөн байгуулах, ашиглалтын шаардлага хангахгүй барилга байгууламжийг буулган шинээр барих, гэр хорооллын газрыг дахин зохион байгуулах, гэр хорооллын газрын дахин төлөвлөн барилгажуулах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх, оролцогч талуудын эрх үүрэг, хүлээх хариуцлага, тэдгээрийн хоорондын харилцаа, хяналтын тогтолцоог нарийвчлан тогтоож, бусад хуулиудтай уялдуулан хуульчлах шаардлагыг харгалзан үзсэнээс гадна гадаадын хөгжингүй орнууд, тухайлбал ОХУ, Япон Улс, БНСУ, ХБНГУ-ын хотыг дахин хөгжүүлэхтэй холбоотой хуулийг судлан үзэж энэхүү хуулийн төслийг боловсруулахад ашигласан тухайгаа төсөл санаачлагч сайд Ц.Баярсайхан дурдлаа.

Нийтдээ 8 бүлэг, 28 зүйлтэй энэхүү хуулийн төсөлд хотыг дахин хөгжүүлэх талаархи төрийн болон орон нутгийн байгууллагуудын бүрэн эрх, хотыг дахин хөгжүүлэх үйл ажиллагаа, түүний хэрэгжилтийг хэрхэн хангах, хотыг дахин хөгжүүлэх үйл ажиллагааны төрөл, энэ чиглэлийн төслийг санаачлагч, хэрэгжүүлэгч, төслийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны дарааллыг төрөл тус бүрээр тодорхойлж, төсөл хэрэгжүүлэгчийг сонгон шалгаруулах, төсөл болон сонгосон талбайд тавигдах шаардлага, хотыг дахин хөгжүүлэх ажлын санхүүжилтийн талаар тусгажээ. Түүнчлэн хотыг дахин хөгжүүлэх үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхээр сонгосон талбайд байгаа үл хөдлөх хөрөнгө, түүний эрхийг шилжүүлэхтэй холбогдсон харилцаа, хотыг дахин хөгжүүлэх үйл ажиллагааны хяналтын тогтолцоо, хууль тогтоомж зөрчигчид хүлээлгэх хариуцлагатай холбоотой харилцааны зохицуулалтыг нарийвчлан тусгаж өгчээ.

Эдийн засгийн байнгын хороо хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг өнгөрсөн оны 12 дугаар сарын 18-ны өдрийн хуралдаанаараа хэлэлцээд чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оруулж хэлэлцүүлэхийг дэмжсэн байна.
Төсөл санаачлагчийн илтгэл болон байнгын хорооны санал, дүгнэлттэй холбогдуулан гишүүн Д.Дэмбэрэл, Н.Батцэрэг, Н.Энхболд, Г.Батхүү, Г.Баярсайхан, С.Баярцогт нар Барилга, хот байгуулалтын сайд болон ажлын хэсгийн гишүүдээс асуулт асууж тодруулав. Гишүүдийн асуултад сайд хариулахдаа, Улаанбаатар хотын ерөнхий төлөвлөгөөний 2020-2030 он хүртэлх чиглэлийг УИХ баталсан. Хотын цааашдын хөгжлийн асуудал энэ төлөвлөгөөний дагуу явагдана. Харин ашиглалтын шаардлага хангахгүй байгаа барилгуудыг нурааж дахин барилгажуулах нь хот төлөвлөлтийн нэг гол асуудал юм. Одоогоор Улаанбаатар хотод гэхэд ашиглалтын шаардлага хангахгүй 500 шахам барилга, аймгуудад 170 гаруй барилга гэсэн судалгаа гарсан байгаа. Эдгээрийг дахин барилгажуулах төсөл хэрэгжүүлэгч нь хувийн хэвшлийн болон аж ахуйн нэгж байгууллага, зарим тохиолдолд аймаг, нийслэлийн Засаг дарга байж болохоор төсөлд тусгасан гэлээ.
Мөн нийслэлийн дүүргүүд болон дагуул хотын асуудал хотын ерөнхий чиглэлд тусгагдсан. Энэ чиглэлээр эхний арга хэмжээг авч эхлээд байгаа. Хотын суурьшлын ерөнхий схем боловсруулах ажлыг намуудын болон шинжлэх ухааны болон төрийн бус байгууллагуудын төлөөллүүд, олон улсын байгууллагын оролцоотойгоор төсөл боловсруулж байгааг дурдав. Түүнчлэн гишүүдээс гаргасан саналын дагуу хэлэлцүүлгийн шатанд нухацтай хандаж хуулийн нэр томъёог илүү ойлгомжтой болгох, зөрчлийг арилгахад анхаарна гэдгээ хэллээ. Гэр хорооллыг дахин төлөвлөхөд иргэд идэвхтэй оролцож байгаа, тухайн хэсэгт оршин суугчдын 80-аас доошгүй хувь нь дахин төлөвлөлт хийхийг дэмжсэн нөхцөлд үлдсэн хэсгийг хамруулах ажлыг зохион байгуулах, нөхөн олговор, байр сууц олгох зэрэг олон хэлбэрийг ашиглах асуудлыг төсөлд тусгасан. Иймээс хүний эрхийг зөрчин хувийн өмчид дур мэдэн халдах асуудал байхгүй гэдгийг сайд хэлэв.
Хуулийн төслүүдийг хэлэлцэх эсэх талаар үг хэлсэн гишүүн З.Баянсэлэнгэ хуулийн төсөлд учир дутагдалтай, ойлгомжгүй зүйл их байгааг хэлэлцүүлгийн шатанд сайн анхаарч засах шаардлагатай, гишүүн Ж.Батзандан орчин үеийн хоттой болох чиглэлд анхаарч байгаа нь сайн талтай ч хүний эрх, хувийн өмчтэй холбоотой асуудлыг шийдэхэд хуулийн зөрчилгүй ажиллах үндсийг бүрдүүлэх талаар нухацтай хандах учиртай, гишүүн С.Бямбацогт шинэ бүтээн байгуулалт хөтөлбөрийг УИХ 2010 онд баталсан тул энд тусгагдсан зорилтуудыг цогцоор нь хэрэгжүүлэхэд анхаарах, энэ үндсэн дээр бүсийн тулгуур төвүүдийг Улаанбаатар хоттой зэрэгцүүлж хөгжүүлэх нь зүйтэй гэсэн санал хэлсэн бол гишүүн С.Дэмбэрэл төсөл санаачлагч энэ төслөө татаж аваад Нийслэлийн эрх зүйн байдлын тухай хуульд хотын иргэдийн эрх, үүргийн асуудлыг дахин тодотгож тусгах, харин энэ хуулиа Улаанбатар хотын тогтвортой хөгжлийн хууль гээд дагалдах хуулиудын төслийн хамт оруулж ирэх хэрэгтэй юм гэсэн байр суурьтай байгаагаа хэлсэн юм.
Ингээд хуулиудын төслийг хэлэлцэхийг дэмжье гэсэн байнгын хорооны саналын томъёоллоор санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 58.6 хувь нь дэмжсэн тул хуулиудын төслийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Эдийн засгийн байнгын хороонд шилжүүллээ гэж УИХ-ын Тамгын газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийтттэй харилцах хэлтэс мэдээлэв.