Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийг оношлоход түвэгтэй. Нойр булчирхайн хувирах хэлбэрийн хаван, цусархаг хэлбэр буюу үхжилт өөрчлөлт зэргээр тодорхойлогдоно. Уг өвчин үүсэх шалтгаан нь төрөл бүрийн халдвар үхжил үүсэх процесс юм. Хүүхдийн хувьд өмнө нь гахайн хавдраар өвчилж байсан бол нойр булчирхайн үрэвсэл нь цусны урсгалаар дамжин үүссэн байж болно. Түүнчлэн нойр булчирхайн халдвар нь цөсний зам, 12 нугалаа гэдэснээс цөсний урсгал даган, эсвэл нойр булчирхай гэмтсэн үед тунгалгийн урсгал буюу цусны урсгалаар дамжин орж болно. Нойр булчирхайн үрэвсэлтэй хүний цусыг шинжлэн үзэхэд цагаан бөөмний тоо голдуу нэмэгдэж зүүн тийш нэлээд хазайсан байдаг. Түүнчлэн цусан дахь чихрийн хэмжээ нэмэгдэхийн зэрэгцээ шээсэнд ч чихэр илэрч болно. Мөн шээсэнд байгаа диатиз ферментийн хэмжээгээр нойр булчирхай’н гадаад шүүрдсийн ажиллагааны байдлыг мэдэж болно. Шээсэнд чихэр байна гэдэг нь нойр булчирхайн үйл ажиллагаанд алдагдал гарчээ гэсэн үг юм. Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийг ходоодны шархлаа цоорох,.цөсний уутны цочмог үрэвсэл, гэдэсний цочмог түгжрэл, хордлого болон цочмог мухар олгойноос ялган оношлох шаардлагатай.Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үед илрэх шинж тэмдгүүд

-Бөөлжих

-Өтгөн, хий гарахгүй. Улмаар гэдэсний түгжрэлийн шинж тэмдэг үзэгдэнэ

-Мөр бүсэлхийн орчим өвдөнө. Мөн зүүн сүвээгээр таширч өвдөнө.

-Судасны лугшилт, биөийн халуун хоёрын хооронд зөрүү гарна.

-Хэвлий орчим дүүрэнгэ байна. Түүнчлэн хүйсний дээхэн талд илүү дүүрэнгэтэй байна.

-Хумсны суурийн зайн өнгө хөхөвтөр болно.ЭмчилгээНойр булчирхайн цочмог үрэвслийг хагалгааны ба консерватив гэсэн аргаар эмчилдэг. Нойр булчирхай хавагнаж, ялимгүй жижиг цус харваж байгаа үрэвслийн эхний үед өвчтөний нас болон булчирхайн гэмтсэн байдлаас хамаарна. Ер нь настай хүнд уг өвчин их хүндэвтэр хэлбэртэй тохиолдоно. Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийг консерватив аргаар эмчлэхдээ заавал хэвтрийн дэглэмийг сахина. Тэгэхдээ 0,1 атропин, 1-1,5 мл-ээр хоногт хоёр удаа, пантопон 1 мл-ээр өдөрт 3-4 удаа тарина. Түүнчлэн цусан дахь сахарын хэмжээг харгалзан 40 хувь глюкозын уусмал 20 мл-ийг венийн судсанд инсулинтай буюу инсулингүй тарина. Мөн антибиотек эмийг тогтмол хэрэглэх шаардлагатай. Хэрвээ өвчтөний биеийн байдал сайжрахгүй улам дордох, судасны лугшилтын тоо олшрон хэл хуурайших, хэвлийн хана нийтдээ өвчлөх цус, шээсэнд диатиз нэмэгдэн хордлогын улмаас биеийн байдал улам хүндэрвэл мэс заслын эмчилгээг зайлшгүй хийх хэрэгтэй. Нойр булчирхайг тэмтэрч шалгах зайлшгүй шаардлагатай.

Хагалгааны дараа өвчтөнд мах болон өөх тос ихтэй зүйл идэхийг багасгана. Сүүлийн үед нойр булчирхайн архаг үрэвсэл нэлээд элбэг тохиолдох боллоо. Энэ нь хүндрэлтэй цочмог үрэвслийн уршиг, цөсний замын өвчнүүд ялангуяа цөсний ерөнхий цоргон чулуутай болсон эмгэгийн улмаас үүсдэг аж. Мөн элэгний цирроз, тэмбүү, судасны хатуурал, архи удаан хугацаагаар хэрэглэх зэрэг шалтгаан нойр булчирхайн архаг үрэвсэлд хүргэдэг байна. Нойр булчирхайн архаг үрэвслийн илрэх шинж тэмдэг тод бус. Гэхдээ бусад өвчинтэй хавсраагүй тохиолдолд энэ өвчин нь турж, бие суларч, хүч тамираа алдах бөөлжих, хоолонд дургүй болох, өтгөн хатаж улмаар эвгүй үнэртэй ялзмаг зүйлээр суулгах, шээсэнд чихэр буй болох шинж тэмдэг гарна. Хамгийн гол нь нүүрс ус үлэмж агуулсан хоолны дэглэм тогтоон өөх тос, уургийн зүйлээс татгалзах шаардлагатай.Нойр булчирхайн хавдарНойр булчирхайн хавдар нь хортой, хоргүй хоёр янз байдаг. Хортой, хоргүй хавдрын шинж тэмдгийн үед өтгөн хатна, суулгана, хэвлийн дээд хэсгээр өвдөж шаналах зовиур илэрнэ. Зөвхөн мэс заслын аргаар эмчлэгдэнэ. Нойр булчирхайн толгойн талд хавдар үүсвэл өсөж томрохдоо цөсний цоргыг дарж шарлах шинж үүсгэнэ. Хавдар нь барзгар гадаргуутай, хатуу, тахианы өндөгний хэмжээтэй байж болно. Мөн түүнээс ч том хэмжээтэй байж болох юм. Хавдар томрох тусам зэрэгцээх эрхтэнээ дардаг.

Нойр булчирхайн хавдар эрчүүдэд түгээмэл тохиолддог гэдгийг санахад илүүдэхгүй биз ээ. Хавдартай болсон тохиолдолд бусад эрхтэний үйл ажиллагааны дутагдлын шинж илэрнэ. Мөн нойр булчирхайн өмөн хавдар нь амь насанд нэн аюултай. Өвчилсөн тохиолдолд 5-7 cap амьдардаг.