Улаанбаатар хотын баруун захад байрлах “шинэ суурьшлын бүс” хэмээх алдрыг хүртээд буй хэсэг хүмүүсийг Яармаг, Нисэхийнхэн гэнэ. Магадгүй хамгийн “тэвчээр зааж” амьдардаг хүмүүс энд байдаг байх. Аргагүй шүү дээ, Буянт-Ухаагаас ниссэн хүн газардахад гаргаж өгсөн хүмүүс нь замдаа явж л байдаг гэсэн хошигнол нь үнэний ортой. Гэсэн хэдий ч түгжрэлийн тэргүүлэх зэргийн замтай энэ бүс рүү суурьших хөдөлгөөний эрчим тасраагүй л байна.

Яармагийн түгжрэлийг бууруулах зорилгоор БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээлийн хөрөнгөөр шинэ гүүр барьсан ч “түгжрэлтэй шинэ гүүр”-тэй болсны дөрвөн жилийн нүүр үзэх гэж байна. Алтан шаахай өмсөвч алцан майга нь хэвээрээ гэгчээр иргэдийг бухимдуулсан асуудал үүгээр дууссангүй. Яармагт баригдаж буй явган хүний нүхэн гарц барих ажил энэ даваа гарагаас эхэлсэн. Үр дүнгийн хувьд одоо ярихад эрт хэдий ч болзошгүй эрсдэлээс хамгаалах сайн менежмент болно хэмээн холбогдох албаныхан хэлж буй. Энэ зам сүүлийн долоон жилд 56 хүний амийг авч одсон тул иргэдийн аюулгүй байдлыг хамгаалах үүднээс нүхэн гарц хийж байгаа. Гэвч замын ажил эхлэхтэй зэрэгцэж түгжрэл эрс нэмэгдэж байгаа нь яармагийнхныг бухимдуулаад буй. Ямартай ч замд 60-90 минут зарцуулж байгаа хүмүүсийн эхний асуудал энэ.

Харин дараагийн асуудал нь цэвэр ус. Улаанбаатар хотод ахуйн зориулалтаар ашиглах цэвэр ус нэг литр нь 1.07 төгрөг байдаг бол бохир ус 0.87 төгрөг. Гэтэл шинэ бүсийнхэн маань сүүлийн үед цэвэр усны үнээр зэвтэй ус хэрэглэдэг болжээ. Хүний хөдөлгөөн нэмэгдэвч шинээр ашиглалтад орсон хотхонуудын ус, дулааны шугам сүлжээ нь ийм.

Холбогдох СӨХ, орон сууцны конторуудад энэ талаар мэдээлэвч шийдэгдсэн нь үгүй. Шугам сүлжээний цэвэрлэгээ хийж хатаалт хийсэн ч зэвтэй ус уусаар л байдаг нь асуудал болоод байна. Харин барилгын компаниуд зэвтэй усыг яах вэ гэсэн иргэдийн асуултад “аяндаа хэрэглээгээрээ зүгээр болно” гэх хариулт өгч байгаа нь харамсалтай.

Цэвэр ус ашигладаг болтлоо хэчнээн 10 мянгуулаа хэдэн сар зэвтэй усыг гүзээлсэн ч цэвэр усны барааг харсан нь үгүй.

Эхний зурагт Яармагийн айл өрхийн крантнаас гарсан хүйтэн усыг харуулсан. Зурагт харагдаж байгаатай адил “цэвэр ус шиг” харагдаж байна. Гэтэл энэ усыг шүлтлэг болгоод үзвэл ахиад нэг өөр дүр зураг харагдана. Өөрөөр хэлбэл крантнаас гарсан тунгалаг хүйтэн усыг буцалгах, эсвэл нэг хонуулсны дараа өнгө нь өөрчлөгдөж байгааг харж болно.

Энэ бол зэвтэй ус. Магадгүй та хүйтэн ус зэвгүй гэж бодож байвал буцалгах, эсвэл бага зэрэг хүнсний сода хийж үзэж болно. Хэрэв усны өнгө шар болж өөрчлөгдөж байвал та зэвтэй ус хэрэглэж байна гэж үзэх нь.

Хамгийн наад зах нь үс, арьс хуурайших бол цаашлаад харшил, хорт хавдар үсэх эрсдэлтэй нөхцөлд орсон хүн ам хэдий хүртэл цэвэр усны мөнгөөр зэвтэй ус уух вэ?  Яармагийн түгжрэл бол яах вэ. Сар хүрэхгүйн дараа яваандаа арилна. Харин усны асуудал бол удамшлын асуудал болчихоод байна.

Т.Мөнхжаргал