“Хилийн чанад дахь Монголчуудын зөвлөл” ТББ, “Цахим Өртөө” холбоо, Гадаадад төгсөгчдийн нэгдсэн зөвлөл хамтран гадаадад суугаа 200 мянга гаруй иргэдийг төлөөлөх УИХ-ын гишүүнтэй болох талаар санал хүргүүллээ.
Цахим өртөө холбооны удирдах зөвлөлийн гишүүн Б.Мөнхдөл, "Гадаадад суугаа 200 мянган иргэдийг төлөөлдөг хамгийн том байгууллага. 2014 онд байгуулагдаад өнөөг хүртэл явж байгаа. Өнөөдөр УИХ-д Сонгуулийн тухай хуулийн төслийг ид хэлэлцэж байна. 2012 онд анх гадаадад байгаа иргэд маань намын жагсаалтад санал өгөх эрх нээгдсэн. Нэг удаа л УИХ-ын сонгуульд санал өгөх эрхтэй байсан.
Энэ удаа ч гэсэн хоимол системээр гадаадад байгаа иргэд намын жагсаалтаар санал өгөх эрхтэй болж байгаа хэдий ч энэ бол зөвхөн УИХ-ын суудлын 38 хувийг сонгоход л гадаадад байгаа иргэд оролцож байгаа нь Монгол Улсын иргэний Үндсэн хуулиар олгогдсон эрхийг зөрчиж байна гэж үзэж байна. Монголд амьдарч байгаа бол тойрогт санал өгч болдог. Гадаадад амьарч байгаа бол тойрогт санал өгөх эрхгүй байгаа нь Үндсэн хуулиар олгогдсон Монгол Улсын иргэнийг хаана амьдарч байгаагаар нь үл ялгаварлах заалтыг зөрчиж байна.
Хоёрдугаар үндэслэл бол сонгогдох, сонгох эрхийн тухайд. Монгол Улсын иргэн хаана амьдарч байгаагаас шалтгаалан тэгш сонгох эрхтэй гэж заасан байдагчлан гадаадад байгаа иргэд зөвхөн намын жагсаалтад санал өгөх нь Үндсэн хуулийг зөрчиж байна.
Үндсэн хуулийн заалтуудаас гадна гадаадад суугаа 200 мянга гаруй иргэн бол Монгол Улсын эдийн засагт маш том хувь нэмэр оруулдаг. Жил бүр 500 гаруй сая ам.доллар Монгол улс руу шилжүүлдэг. Энэ бол манай улсын ДНБ-ий 3-4 хувийг эзэлдэг. Эдгээр үндэслэлд тулгуурлан манай гурван байгууллагаас Монгол Улсын иргэн хаана ч амьдарсан төрийн эрх барих байгууллагаа төлөөлөн сонгох эрхтэй хэмээн шаардлага хүргүүлж байна. УИХ-ын Сонгуулийн тухай хуульд тодорхой заалтуудыг өөрчлөөд гадаадад байгаа иргэдэд зориулан тойрог байгуулах.
Биднийг төлөөлж бидний дуу хоолой болох парламентын гишүүн өнөөдөр байхгүй байна. Бидни эрх ашгийг хамгаалаад төрийн бодлогод тусгах УИХ-ын гишүүд байхгүй байна. Уг нь тэд бүх иргэдээ төлөөлөх хүмүүс боловч зөвхөн өөрийн сонгогдсон тойргийн асуудлыг хөнддөг. Монгол Улсын төрийн бодлогод бүх иргэдийнхээ эрх ашгийг тусгадаг байх шаардлагатай. Гадаадад байгаа иргэдийн асуудлыг төрийн бүх байгууллага хариуцаж байх ёстой. Гэтэл өнөөдөр зөвхөн Гадаад харилцааны яам л энэ асуудлыг хариуцаж байна. Төрийн бүх шатны байгууллагууд гадаадад байгаа иргэдийнхэ эрх ашгийг тусгадаг байх гэсэн эдгээр шаардлагуудыг тавиад “Бид төлөөлүүлэх эрхтэй” гэдэг аяныг өнөөдөр зарлаж байна.
Дэлхийн 190 гаруй улсаас 115 нь гадаадад байгаа иргэдийнхээ сонгох эрхийг бүрэн хангадаг. Яаж гэхээр амьдарч байсан аймаг, дүүргээр нь сонгох эрхтэй байдаг. Сонгогч бүртгүүлсний дараа шуудангаар саналын хуудас нь ирдэг. Тэгээд өөрийн улс руугаа саналын хуудсаа явуулж тоолуулдаг ийм арга байна. Гэхдээ бид гадаадад ийм олон иргэд байгаа тохиолдолд зайлшгүй тойрог гаргаж өгөх шаардлага үүсээд байна. Үүнийг бүсчлээд хийж болно. Тив тивээр нь бүсчлээд тойрог гаргавал энэ төлөөлөх эрхийг хангахад чухал нөлөөтэй” гэв.
