Улаанбаатар хотын хөгжлийн асуудлаар салбар хуралдаан боллоо. Хуралдаанаар Найрсаг Улаанбаатар хөтөлбөрийг ажил хэрэг болгох хэрэгтэйг хотын дарга Э.Бат-Үүл онцоллоо.

Тэрбээр “Бидэн шиг өөрсдөдөө эдийн засгийн хориг тавьчихсан улс байхгүй. Тэгэхээр бид найрсаг байж аялал жуулчлалыг хөгжүүлнэ. Мөн зөв ажиллаж байж хөрөнгө оруулалтыг татна. Харин “Босоо хөх Монгол”-оор эдийн засгийн хөрөнгө оруулалтуудаа тас чавчуулаад байж” болохгүй гэсэн үгийг хэлэв.

Ингээд түүний тавьсан илтгэлээс хүргэе. 

Э.Бат-Үүл: Улаанбаатар бол онцгой үүрэг хот гэдгийг та бүхэнд сануулмаар байна. Статистикаас харахад хүн амын 50 хувь нийслэлд амьдарч байгаа. Дэлхийн аль ч улс оронд ийм хэмжээний хот байхгүй. Энэ байдлаараа бид өрсөлдөгчгүй монополь гэж хэлж болохуйц. Бид аялал жуулчлалын хот болох лоозонгоо 2030 оноор хугацаа гэж амбицтай зорилт тавьсан. 2030 онд таван сая жуулчин авдаг олон улсын жишигт хүрсэн хот болохоор төлөвлөсөн. Японы хот төлөвлөлтийн мэргэжилтний хийсэн судалгаагаар 2030 он хүртэлх хүн амын өсөлт, тэдний хэрэгцээг шаардлагад нийцсэн дэд бүтэц нийлүүлэлтийг хангахад 9.8 тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт шаардлагатай гэсэн. Гэхдээ энэ бол 2009 оны судалгаа. Харин БХБЯ-тай хамтарч хийсэн судалгаагаар дахин төлөвлөлт, дэд бүтцээ оруулаад 17 тэрбум орчим ам.долларын хөрөнгө оруулалт шаардлагатай гэсэн.

Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газарт энэ хэмжээний санхүү мөнгө байхгүй. Ийм учраас үүнийг шийдэхийн тулд хувийн хэвшилтэй хамтръя. Төр, хувийн хэвшлийн түншлэл хамтраад зорилтыг хэрэгжүүлье.

Бидэнтэй хамтарч ажиллаач гэж хувийн хэвшлийнхнээс гуйж байна. Өнгөрсөн 15 жилд Улаанбаатар хотын барилга байгууламж хоёр дахин их өссөн. Энэхүү бүтээн байгуулалтыг хувийн хэвшлийнхэн хийж асар их нөөц байгаагаа харуулсан. Хувийн хэвшил, ТББ-уудтай хамтарч эдийн засгийн стратеги гаргасан. Өөрөөр хэлбэл хувийн хэвшилтэй хамтрах төслийн суурь болсон стратегийг бэлэн болгосон. Урт, дунд, богино хугацааны маш чухал зорилт тавьсан. Төрийн хөрөнгө оруулалт бодлого жилээр хэмжигддэг хэрнээ ямар тогтворгүй байдгийг та бүхэн мэднэ. Эх үүсвэрээ тооцож чадаагүй, жилээр төлөвлөчихдөг, жилээр худалдан авдаг нь хөрөнгө оруулагч нарт асар том эрсдэл гэсэн үг.

Хөрөнгө оруулагч нар аль болох урт хугацааны тогтвортой орчин, төсөл хөтөлбөрийг нэхдэг. Төр хувийн хэвшлийн түншлэлийг хариуцаж ажиллах корпораци байгуулахаар зорьж байгаа. Корпораци байгуулах их амархан. Гэхдээ энэ корпорацийг нэг төгрөгний эрсдэл хүлээдэггүй улс төрчид удирдаад эхлэх юм бол хувийн хэвшлийнхэн оролцохгүй гэсэн. Тийм учраас корпорацийг Удирдах зөвлөлтэй есөн хүнтэй байхаар урьдчилсан төсөл хийсэн.

Есөн хүний зургаа нь хувийн хэвшлийнх. Гурав нь захиргааг төлөөлнө. Нэг зүйлд баяр хүргэхийг хүсч байна. Хувийн хэвшил, хөрөнгө оруулагч нар хамтраад нийслэлийн Худалдаа аж үйлдвэрийн танхим гэж байгуулагдсан. Удирдах зөвлөлийн хувийн хэвшлийн зургаан хүний саналыг Худалдаа аж үйлдвэрийн танхимаас нэр дэвшүүлнэ томилно гэж бодож байгаа. Итгэлцэх нэгдүгээр алхам энэ.

Хувийн хэвшлийн чадавхи, эх үүсвэрийг Улаанбаатар хотоо хөгжүүлэхэд дайчлая гэж байгаа юм. Э.Бат-Үүл гэж хүн төсөл хөтөлбөрт хөрөнгө оруулахдаа өөрийнхөө нэг ч төгрөгөөр эрсдэл хариуцдаггүй. Хувийн хэвшил дандаа өөрсдөө эрсдлээ хариуцдаг. Би өөрийнхөө нэг ч төгрөгөөр тоглодоггүй учраас хариуцлагагүй шийдвэр гаргаж болно, фантазлана, аймаар, аймаар төсөл ярина, ийм маягтай. Татвар төлөгчдийн мөнгийг маш үр ашиггүй зардаг аюултай. Яагаад гэхээр би нэг ч төгрөгний эрсдэл хүлээдэггүй учраас. Одоо харин эрсдлээ хүлээдэг хувийн хэвшил манлайлагч нь бай, бид дэмжигч нь байя.

Олон улсын банк санхүүгийн байгууллагууд төр хувийн хэвшлийн түншлэл орж өгөөжтэй үр ашигтай төслийг бид санхүүжүүлэхэд бэлэн байна гэдэг. Ялангуяа байгаль орчинд ээлтэй бол бүр ч бэлэн гээд байгаа. Бидэнд хамтраад их хэмжээний хөрөнгө мөнгө босгох боломжтой. Эдийн засгийн хямрал бидэнд төр хувийн хэвшил хамтраад хөтлөлцөөд яваач гэдгийг ойлгууллаа. Хувийн хэвшилтэй хийх гэрээ хэлэлцээ бүрийг нийслэлийн Худалдаа аж үйлдвэрийн танхимын дэргэд дэх арбитр бүртгүүлнэ. Ингээд бүгдээрээ тэгш эрх эдэлнэ. Төр хувийн хэвшлийн түншлэлээр хөгжихөөс өөр ямар ч арга зам байхгүй байгаа. Хотын засаг дарга ч сайн засаглалтай. Нийслэлийн Худалдаа аж үйлдвэрийн танхим ч сайн удирдлагатай байх ёстой. Тэгэхгүй бол Бат-Үүл, Бат-Үүлийн найз хоёрын бизнес болох аюултай. Ийм учраас хаана, хаанаа засаглалаа сайжруулах ёстой.

Нийслэлийн Худалдаа аж үйлдвэрийн танхим дөрөвдүгээр сарын 15-нд хуралдаанаа хийнэ. Үүнд бүх худалдан авах ажиллагааны томоохон худалдаа, төсөл хөтөлбөрүүдээ ил тод болгоно. Хувийн хэвшлийнхэн бидэнд төсөл хөтөлбөрүүдээ санал болгож харуулна. Та бүхэн очиж үзээрэй. Итгэлцлийг үг яриа байлгахгүй байя. Итгэлийг тогтолцоо, манаачийг бий болгоё. Ажил хэрэг болгоцгооё.

Т.Хулан