“Ардын эрх” сонин “Онцлох зочин”-оороо Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирал Н.Мөнхбатыг урьж ярилцлаа.

-Бондын мөнгө ер нь үлдсэн үү. Энэ асуултаар ярилцлагаа эхэлье?

-Үлдсээн, үлдсэн. Хөгжлийн банкны түргэн борлогдох активын хэмжээ нь одоо 950 тэрбум төгрөг байгаа.

-Энэ мөнгийг хэзээ, хэрхэн, яаж зарцуулах юм бэ. Санхүүжилт шаардлагатай олон л төсөл байгаа байлгүй дээ?

-Юунд, яаж зарцуулахыг нь УИХ, Засгийн газраас маш тодорхой заагаад өгчихсөн л дөө. Энд нуух юм байхгүй. Хөгжлийн банкны эх үүсвэрээр ийм ийм төслийг ингэж, ингэж санхүүжүүлнэ гээд 2012 оноос хойш маш олон шийдвэр гарсан. Одоо ч гарсаар л байгаа. Тэр шийдвэрүүдийн дагуу бид ажилладаг. Ихэвчлэн гаднаас эх үүсвэр бүрдүүлж санхүүжилтийг нь шийдээд явдаг. Манайх бас онцлогтой. Аль болох газар дээр бодитой бий болчихсон бүтээн байгуулалтад мөнгө өгдөг. Хэдэн км урттай замыг хэдэн төгрөгөөр хийсэн байна гэдгийг тогтоосныхоо дараа үе шаттайгаар санхүүжүүлдэг. Ер нь л ихэнх төсөл ингэж үе шаттайгаар мөнгөө авдаг. Нэг дор “пал хийтэл” санхүүжилт авсан төсөл гэж байхгүй. Тийм учраас түрүүнд хэлсэн 950 тэрбумын чөлөөт үлдэгдэл ч бүгд өөрийн гэсэн төслүүдэд хуваарилагдчихсан. Амьдрал дээр хэрэгжээд гүйцэтгэл нь дуусчихсан тохиолдолд бид санхүүжилтийг нь өгнө.

-Томоохон төслүүдээс нь нэрлэж болох уу. Эхний ээлжинд ийм, ийм төсөлд санхүүжилт өгнө өө гээд.

-Шинэ юм ер нь байхгүй дээ. УИХ, Засгийн газрын шийдвэрүүд туйлын тодорхой гарсан. Эхнийх нь аймгийн төвүүдийг нийслэлтэй холбох төсөл байна. Энэ ажил ерөнхийдөө дууссан. Зорилго тавьсан аймгуудынхаа ихэнхийг Улаанбаатартай хатуу хучилттай замаар холбочихлоо. Ганц үлдсэн нь Чойбалсан хот. Бас Завханы Тосонцэнгэлийн зам хийгдэж байна.

Хоёр аймгийн төвд болон нийслэлд хэрэгжүүлсэн “Гудамж” төсөл ч амжилттай хэрэгжээд дуусах шатандаа орсон. Гэхдээ бүрэн санхүүжилтээ авч амжаагүй байгаа. Гүйцэтгэл нь болчихсон ч бичиг цаасны ажлууд үлдсэн учраас санхүүжилт нь хараахан дуусаагүй байгаа юм. Энэ мэтээр манай ажил явдаг.

-Амгалангийн дулааны станцын төсөл бас танайхаас санхүүжилт авсан биз дээ?

-Тэгсэн. Хотын зүүн талыг бүхэлд нь хангах 450 мВт-ын хүчин чадалтай Амгалангийн дулааны станц сая ашиглалтад орлоо. Ер нь л Хөгжлийн банкнаас нийслэлийн дэд бүтцийг сайжруулах, барьж байгуулах олон төсөл хэрэгжүүлж байгаа нь 60-70 хувьтай яваа.

-Тийм шаардлагатай төслүүд үү?

-Тэгэлгүй яахав. Амгалангийн станц дээр жишээ авъя л даа. Бид маш том станц байгуулчихдаг, тэрийгээ түгээх сүлжээг хийхгүй бол хэнд ч хэрэггүй хог болж хувирна ш дээ. Дэд бүтцийг нь хийхгүй бол ямар ч станц бариад хэрэггүй л байхгүй юу. Үүнээс гадна Яармаг, Буянт-Ухаа чиглэлд маш олон дэд бүтцийн ажил хийлээ. Тийшээ орон сууцны хорооллууд босох бүрэн боломжтой болсон. Нисэхийн чиглэлд л гэхэд саяхныг хүртэл ямар ч дэд бүтэцгүй байсан бол өнөөдөр бүхэл бүтэн хорооллууд ашиглалтад орж байна шүү дээ. Эд бүгдээрээ Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр хийгдэж байгаа. Ингээд яриад байвал олон төсөл бий. Дэд бүтэц, дэд бүтэцтэйгээ холбоотой цахилгаан, дулааны эх үүсвэр, тэднийгээ ашигласан үйлдвэрүүд гээд хоорондоо уялдаа холбоотой төсөл, хөтөлбөрүүд 2013 оноос эрчимтэй хэрэгжсэн. Одоо ч хэрэгжээд явж байна.

-Ер нь л шинэ юм байхгүй гэсэн үг үү?

-Ер нь тийм. Сая концессын гэрээ нь зурагдсан Эгийн голын усан цахилгаан станцын бүтээн байгуулалтын төсөл л гэхэд сүүлийн хоёр жил манайхаас санхүүжилт авсан. Хөгжлийн банкнаас санхүүжүүлсний үр дүнд тодорхой хэмжээнд суурь ажлууд нь хэрэгжиж, бүтээн байгуулалт нь концессын хэлбэрээр санхүүжих боломжтой боллоо. Нийт ажлаа БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээлээр санхүүжүүлэх юм. Энэ мэт бидний барьж авсан төслүүд нэг нэгээрээ ашиглалтад орж, хэрэгжээд явж байна. Дээр нь мэдээж УИХ, Засгийн газар тухайн үеийн хөрөнгийн бололцоо, хөгжлийн бодлогодоо нийцүүлэн шинэ шийдвэрүүд гаргаж байгаа. Тэр дагуу нь бага, багаар санхүүжилт олгоод эхэлсэн. Тухайлбал, УИХ-ын 41 дүгээр тогтоолд заасны дагуу экспортыг дэмжих, импортыг орлох 300 тэрбум төгрөгийн хөтөлбөр байна. Энэ хөтөлбөрийн санхүүжилт үндсэндээ эхэлсэн.

-Нөгөө “888” төсөл үү?

-Экспортыг дэмжих, импортыг орлох “888” төслийн арай боловсронгуй болгосон хувилбар нь. Үргэлжлэл нь ч гэж хэлж болно. УИХ, Засгийн газраас жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг бодлогоор дэмжиж байгаа. Тэр бодлогууд нь тодорхой болчихсон учраас тэр дагуу нь л манайх санхүүжилт өгөөд явдаг.

-Хөгжлийн банк энэ хугацаанд нийтдээ хэдэн төгрөгийн санхүүжилт олгосон бэ?

-Манайхаас одоогийн байдлаар нийт 5 орчим их наяд төгрөгийн санхүүжилт гарсан.

-2012 оноос хойш уу?

-Байгуулагдсан цагаасаа хойш хийсэн санхүүжилт гэсэн үг. Үүнээс 200 гаруй тэрбум төгрөгийн эргэн төлөлт хийгдээд байна. Өөрөөр хэлбэл, манай банкинд ахиад 4.8 их наяд орчим төгрөгийн авлага байгаа. Эд бол үндсэндээ УИХ, Засгийн газраас баталсан хөгжлийн бодлогын хүрээнд санхүүжүүлэх шаардлагатай төсөл, хөтөлбөрүүд байсан. Юу гэхээр ихэнх нь дэд бүтэц, эсвэл дэд бүтэцтэй холбоотой инженерийн шугам сүлжээний ажлууд. Үлдсэн нь аж үйлдвэржилт, орон сууцжуулах бодлогын хүрээнд хэрэгжсэн төслүүд.

ДЭЛГЭРЭНГҮЙГ ЭНД ДАРЖ УНШИНА УУ