Ирэх намрын чуулганаар Оюуны өмчийн багц хуулийг шинэчлэх эсэх асуудал хэлэлцэгдэнэ. Энэ хүрээнд иргэдээс санал авах зорилгоор хэлэлцүүлгийн ажлыг зохион байгуулж байна. Дээрх хуульд шинэчлэл орсноор ямар ач холбогдолтой талаар Оюуны өмчийн газрын Хуулийн хэлтсийн дарга Д.Бат-Эрдэнэтэй ярилцлаа.
-Оюуны өмчийн эрхийг хамгаалах тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудал хэлэлцэгдэж байна. Ер нь ямар ямар өөрчлөлт орох вэ. Энэ талаар яриагаа эхэлье?
-Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөнд Оюуны өмчийн эрх орчиныг боловсронгуй болгож шинэчилнэ гэж тусгасан. Энэ дагуу Оюуны өмчийн газраас Оюуны өмчийн багц хууль болох Патентын тухай хууль, Зохиогчийн эрх болон түүнд хамаарах эрхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг боловсруулж, олон нийтээр хэлэцүүлж байна. Одоогийн байдлаар Зохиогчийн эрхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын талаар хэлэлцүүлж, байна. Зохиогчийн эрхийг аж үйлдвэрийн өмч буюу патент, барааны тэмдэг. Хоёрдугаарт, урлаг уран сайхантай холбоотой зохиогчийн эрхэд хуваан үзэж болно.
-Яг ямар заалт нэмж оруулж байгаа юм бэ?
-Зохиогчийн эрхийг хамгаалах анхны хууль 1993 онд батлагдаж, 2006 онд шинэчилсэн найруулсан. Үүнээс хойш 10 гаруй жил өнгөрч нийгэм соёлоо дагаад хуульд өөрчлөлт, шинэчлэлт оруулах зайлшгүй шаардлага бий болсон. Одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хууль тийм муу хууль биш. Гэхдээ нарийвчилсан зохицуулалт шаардлагатай. Тухайлбал, хуулийн нэр томъёог дэлгэрэнгүй болгосон. Мөн зохиогчийн эрхийг хоёр эрхээр нэмсэн. Одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хуульд зохиогчийн эрхийн 11 төрлийн бүтээл байсан бол уг хуулийн төслөөр 13 болсон. Хоёрдугаарт, цахим орчинд зохиогчийн эрхийг хэрхэн хамгаалах асуудал тулгарч байна. Тиймээс олон улсын гэрээ конвенциудад нийцүүлж өөрчлөлт оруулж байна.
-Тухайлбал, цахим орчинд зохиогчийн эрхийг хэрхэн хамгаалах вэ?
-Цахим орчинд үйлчилгээ түгээгч, оролцогч нарын эрх үүрэг ямар байхыг тодорхойлж өгсөн. Одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хуульд заасан ч энэ нь хэт ерөнхий агуулгатай тул нарийвчилсан зохицуулалт оруулж байна.
-Хэлэлцүүлгийн явцад иргэдээс ямар ямар санал гаргаж байна вэ?
-Иргэдийн зүгээс өөрсдийн эрхэлдэг үйл ажиллагаатай холбогдуулан янз бүрийн санал гаргаж байна. Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн яам болон Оюуны өмчийн газрын вэб сайтаар дамжуулан хуулийн төслийн талаарх саналыг хүлээн авч байгаа. Одоогоор иргэдээс ирсэн саналуудыг нэгтгэж амжаагүй тул тухайлж хэлэх боломжгүй байна. Зохиогчийн эрхийг цахим орчинд хамгийн их зөрчдөг. Тухайлбал, зөвшөөрөлгүй бусдын бүтээлийг фэйсбүүк болон бусад сүлжээгээр цацах, хуулбарлах зэрэг асуудал гарч байна. Мөн ном зөвшөөрөлгүй хэвлэх, олшруулах, худалдан борлуулах явдал их байна.
-Он гарсаар зохиогчийн эрхэд халдсан хэчнээн зөрчил гарсан бэ?
-Энэ онд зөрчлийн шинжтэй 90 орчим өргөдөл хүлээн авсан. Үүнээс 58 өргөдөлд зөрчлийн хэрэг нээн, шалгалтын ажиллагаа явагдсан. Харин 20 орчим өргөдөлд зөрчлийн хэрэг нээхээс татгалзаж, оюуны өмчид хамаарах гомдол биш гэж үзсэн.
-УИХ-д хэзээ өргөн барих юм бэ?
-Оюуны өмчийн багц хууль буюу Зохиогчийн эрхийн тухай хууль, Патентын тухай хуульд шинэчилсэн найруулга хийж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, хуулийг бүхэлд нь сольж байна гэсэн үг. Харин Барааны тэмдэг, газар зүйн заалтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж байна. Энэ гурван хуулийн төслийг ирэх намар УИХ-д өргөн барина гэсэн төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна.
-MNBC, TV8 нарын дунд гарсан асуудал танайхаар шийдвэрлэгдсэн үү?
-Оюуны өмчийн талаас нь тайлбарлавал энэ асуудал зохиогчийн эрхийн зөрчил мөн. Телевизийн эфирийг зөвшөөрөлгүй дамжуулж, дундаас нь ашиг олж болохгүй. Уг асуудалд арга хэмжээ авч таван сая төгрөгийн торгууль тавьсан.
Б.Лхам
