Өнгөрсөн сарын 27-нд Туркийн нийслэл Истанбул хотноо Дэлхийн шатрын 40-р
олимпиад эхэлж манай улсын багт тамирчид амжилттай оролцож билээ.
Энэ тэмцээнийг санаачлан зохион байгуулагч, Халимагийн баатар, Олон
улсын шатрын холбооны ерөнхийлөгч Кирсан Илюмжиновын тэмцээн болон
шатрын спортын талаарх сонирхолтой ярилцлагыг хүргэж байна.Өнгөрсөн сарын 27-нд Туркийн нийслэл Истанбул хотноо Дэлхийн шатрын 40-р
олимпиад эхэлж манай улсын багт тамирчид амжилттай оролцож билээ.
Энэ тэмцээнийг санаачлан зохион байгуулагч, Халимагийн баатар, Олон
улсын шатрын холбооны ерөнхийлөгч Кирсан Илюмжиновын тэмцээн болон
шатрын спортын талаарх сонирхолтой ярилцлагыг хүргэж байна.
-Дэлхийн шатрын холбооны ерөнхийлөгч ажлын хувьд ямар сонинтой байна вэ?
-Энэ сарын 27-нд Дэлхий шатрын 40-р олимпиадыг нээхээр Туркын нийслэл Истанбул хотноо зочлоод ирлээ. Үүнд дэлхийн 170 гаруй орноос сэтгүүлч, үзэгчид, тамирчдаас бүрдсэн 3000 гаруй төлөөлөгчид оролцсон. Энэ бол хоёр жил тутамд зохиогддог дэлхийн хамгийн том шатрын тэмцээн. Бид тэмцээнийг хүртээмжтэй зохион байгуулахын тулд бүх тивийн бараг бүх улс оронтой холбогдож дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгсөн байсан. Тэмцээн ч сайхан амжилттай зохион байгуулагдаж байна.
Мөн Истанбулд Дэлхийн шатрын холбооны Ерөнхий Ассемблей очсон. Хоёр жилийн өмнө Ерөнхий Ассемлей миний “Нэг тэр бум ухаалаг хүмүүс” нэрт хөтөлбөрийг баталсан юм. Харин одоо миний үүрэг бол дэлхий дээрх шатрын хорхойтнуудын тоог нэг тэр бумд хүргэх явдал юм.
- “Нэг тэр бум ухаалаг хүмүүс” хөтөлбөрийнхөө талаар яриач. Яагаад заавал нэг тэр бум гэж?
-Дэлхийн хүн ам долоон тэр бум гаруй. Тэгээд ямархуу байна вэ? Үндэстэн хоорондын болон шашны бүлэглэлийн мөргөлдөөн, ардчиллын төлөөх зүтгэл, санхүүгийн болон улс төрийн хямрал гээд олон зүйл болж байна. Эдгээр үйл явдлууд бүгд нөөцийн хомсдолоос үүсч байгаа юм. Манай дэлхийн газрын тос, шатахуун, алтны нөөц энгийн амьдралтай долоон тэрбум хүнд өөрсдийн соёл, үндэс угсаа, өвөрмөц байдлаа хөгжүүлэхэд хангалттай хүрнэ. Тэгвэл яагаад ийм олон асуудал үүсээд байгаа юм бол. Би нэгэн хялбар дүгнэлтэд хүрсэн. Энэ нь бүхий л асуудал хүмүүсийн хийх үйлдлээ хангалттай сайн боддоггүйгээс эхэлдэг. Хамгийн ойрын жишээ гэвэл эрх мэдлийг атгадаг улс төрчид буруу шийдвэр гаргах нь элбэг байдаг.
Харин шатар бол тархиа хөгжүүлэх хамгийн хялбар арга. Шатар тоглосноор хүн сайн бодож сурдаг. Эхлээд боддог, дараа нь хийдэг. Дэлхий дээр нэг тэрбум хүн сайн боддог болвол олон нийтийн шүүмжлэлт байдал ихэснэ. Шатар тоглодог нэг тэр бум хүнээс төлөөлөгч, сайд, ерөнхийлөгч, хотын дарга, сурвалжтан, хаадууд төрөх болно. Хэрвээ эрх мэдэл бодлоготой хүмүүсийн гарт очвол буруу шийдвэрийн тоо багасах болно. Үүний түүхэн жишээ нь Уинстон Черчилль. Тэрээр төлөөлөгчидтэй ярилцахдаа “Та шатар тоглодог уу” гэж дандаа асуудаг байсан. Тэр бол агуу удирдагч. Киссинжер, Гуэвара, Ленин нар мөн л шатар сайн тоглодог байсан юм. Тэд түүхэнд алдаа биш гавьяа үлдээсэн.
-Тэгвэл манай улсын удирдагч Путин ямархуу удирдагч вэ?
- Владимер Путин шатар тоглох маш дуртай. Түүнээс гадна тэр бол маш сайн тамирчин, ялангуяа бодолтын мастер гэсэн үг. Заримдаа жудод өрсөлдөгчийнхөө сэтгэл зүйн байдлыг урьдчилан мэдээгүйгээс болж хуурах мэхэнд орох тохиолдол бий. Энэ спортод хэдий гараар тулалдаж буй боловч чухал зүйл нь бодоход оршиж байгаа юм. Би Путинаас маш чухал бодлуудыг олж хардаг. Заримдаа Путин бодлогогүй алхам хийдэг. Олон хүмүүсээс яагаад буруу алхам хийснийг нь асуухад “Ингэхээс өөр арга байсангүй, учир нь маш олон асуудал байсан” гэж хариулдаг. Харин Путин энэ асуултад холыг харснаа батлах хариулт өгдөг юм.
-Дэлхийн шатрын олимпиадыг энх тайвны зорилгоор зохион байгуулдаг гэж байсан. Шатар тоглосноор энх тайван байдал бий болно гэж үү?
Шатрын спортыг сурталчилж энх тайвныг түгээх нь энэ тэмцээний бас нэгэн гол зорилго. Жишээлбэл, би Палестины ерөнхийлөгч Махмуд Аббас мөн Израйлийн удирдагч Бенжамин Нетаняху нартай уулзсан. Бид тэмцээнд тамирчдаа оролцуулах талаар тохиролцоо хийсэн. Дэлхийн шатрын олимпиадын үеэр Израйль, Палестины хоорондох хана мянган шатрын хөлөг дээр нэгдсэн байсан юм. Мянга мянган палестин хүүхдүүд, мянга мянган израйль хүүхдүүдтэй шатар тоглосон. Энэ л миний хүссэн энх тайвныг хадгалах шатрын үүрэг юм шүү дээ.
Мөн би Өмнөд Солонгосын шатрын холбоод хүсэлт тавьж, тус улсын ерөнхийлөгчтэй нь тохиролцсон. Одоо Хойд Солонгосын тэргүүнтэй тохиролцохоор төлөвлөж байна. Хэрвээ хэлэлцээ амжилттай болвол бид Хойд болон Өмнөд Солонгосын харилцааны гүүр болж чадна. Хоёр талын хэдэн зуун хүүхдүүд шатар тоглож энэ хоёр орны энхийн харилцааны эхлэлийг бий болгох болно.
Би өмнө нь бас нэгэн өөр хөтөлбөр санаачилсан боловч техникийн дэмжлэг авч чадаагүй учраас хэрэгжиж чадаагүй юм. Энэ хөтөлбөрийн гол зорилго нь ямар улс, ямар тив оюуны чадвар хамгийн сайтай вэ гэдгийг тогтоож, үндэстнүүдийн IQ чадварыг тодорхойлох байсан. Жишээлбэл, АНУ болон ОХУ-ын иргэд хоорондоо яг ижил цагт интернэтээр шатар тоглох юм. Хоёр талд ердөө 10 минутын хугацаа л өгнө. Тэд яг ижил шатрын тоглолтыг ижил цагт хийх юм. Нэг үндэстэнд хичнээн ч тоглогч байж болно. ОХУ-ын үндэстнүүд өөр өөр газраас олон янзын нүүдэл хийхээр санал дэвшүүлнэ. Харин компьютер оросуудын дундаас хамгийн сайн нүүдэл хийсэн хүний нүүдлийг автоматаар сонгоно. Дараа нь АНУ-ын тал мөн л олон нүүдэл санал болгоход компьютер бас хамгийн сайныг нь сонгоно. Ийм замаар шатар тоглож тухайн хоёр үндэстний аль нэг нь хожно. Ингэснээр хүмүүс илүү их шатар тоглож, шатрыг ойлгодог болно. Энэ бол дэлхийн үндэстнүүдийн IQ чадварыг тогтоох хамгийн хялбар арга юм. Бүр цаашлаад үндэстэн болон тив хоорондын тоглолтын хуваарийг телевиз, интернэт, радиогоор дамжуулна. Хамгийн олон хожил цуглуулсан нь хамгийн ухаантайд тооцогдох болно. Харамсалтай нь энэ хөтөлбөрийг маань хэрэгжүүлэх техник олдохгүй байна.
-Энэ арга аль үндэстэн хамгийн ухаантай вэ гэдгийг тогтоох юм байна. Хэрвээ үндэстэн хооронд зөрчилдөөн үүсвэл яах вэ? Хэн нь ухаантайгаа тогтоох гэж тоглосон хэрэг цэрэг армийн хэмжээнд яригдах болвол яана?
-Үгүйдээ, зөрчил болохгүй. Энэ бол зөвхөн тэмцээн. Магадгүй энэ хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлбэл ЕБС, коллеж, их сургуульд шатрын хичээлийн сургалтыг танилцуулах болно. Учир нь тухайн үндэстэн сэтгэн бодох чадвараа хөгжүүлэх ёстой шүү дээ. Энэ замаар ч мөн дэлхийн шатарчдын тоог нэг тэрбумд хүргэж болно. Тэр цагт бид нөөцөө сайн ашиглаж, алдаатай шийдвэр бага гаргадаг болно.
-Дэлхийн шатрын холбооны ерөнхийлөгч ажлын хувьд ямар сонинтой байна вэ? -Энэ сарын 27-нд Дэлхий шатрын 40-р олимпиадыг нээхээр Туркын нийслэл Истанбул хотноо зочлоод ирлээ. Үүнд дэлхийн 170 гаруй орноос сэтгүүлч, үзэгчид, тамирчдаас бүрдсэн 3000 гаруй төлөөлөгчид оролцсон. Энэ бол хоёр жил тутамд зохиогддог дэлхийн хамгийн том шатрын тэмцээн. Бид тэмцээнийг хүртээмжтэй зохион байгуулахын тулд бүх тивийн бараг бүх улс оронтой холбогдож дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгсөн байсан. Тэмцээн ч сайхан амжилттай зохион байгуулагдаж байна.
Мөн Истанбулд Дэлхийн шатрын холбооны Ерөнхий Ассемблей очсон. Хоёр жилийн өмнө Ерөнхий Ассемлей миний “Нэг тэр бум ухаалаг хүмүүс” нэрт хөтөлбөрийг баталсан юм. Харин одоо миний үүрэг бол дэлхий дээрх шатрын хорхойтнуудын тоог нэг тэр бумд хүргэх явдал юм.
- “Нэг тэр бум ухаалаг хүмүүс” хөтөлбөрийнхөө талаар яриач. Яагаад заавал нэг тэр бум гэж?
-Дэлхийн хүн ам долоон тэр бум гаруй. Тэгээд ямархуу байна вэ? Үндэстэн хоорондын болон шашны бүлэглэлийн мөргөлдөөн, ардчиллын төлөөх зүтгэл, санхүүгийн болон улс төрийн хямрал гээд олон зүйл болж байна. Эдгээр үйл явдлууд бүгд нөөцийн хомсдолоос үүсч байгаа юм. Манай дэлхийн газрын тос, шатахуун, алтны нөөц энгийн амьдралтай долоон тэрбум хүнд өөрсдийн соёл, үндэс угсаа, өвөрмөц байдлаа хөгжүүлэхэд хангалттай хүрнэ. Тэгвэл яагаад ийм олон асуудал үүсээд байгаа юм бол. Би нэгэн хялбар дүгнэлтэд хүрсэн. Энэ нь бүхий л асуудал хүмүүсийн хийх үйлдлээ хангалттай сайн боддоггүйгээс эхэлдэг. Хамгийн ойрын жишээ гэвэл эрх мэдлийг атгадаг улс төрчид буруу шийдвэр гаргах нь элбэг байдаг.
Харин шатар бол тархиа хөгжүүлэх хамгийн хялбар арга. Шатар тоглосноор хүн сайн бодож сурдаг. Эхлээд боддог, дараа нь хийдэг. Дэлхий дээр нэг тэрбум хүн сайн боддог болвол олон нийтийн шүүмжлэлт байдал ихэснэ. Шатар тоглодог нэг тэр бум хүнээс төлөөлөгч, сайд, ерөнхийлөгч, хотын дарга, сурвалжтан, хаадууд төрөх болно. Хэрвээ эрх мэдэл бодлоготой хүмүүсийн гарт очвол буруу шийдвэрийн тоо багасах болно. Үүний түүхэн жишээ нь Уинстон Черчилль. Тэрээр төлөөлөгчидтэй ярилцахдаа “Та шатар тоглодог уу” гэж дандаа асуудаг байсан. Тэр бол агуу удирдагч. Киссинжер, Гуэвара, Ленин нар мөн л шатар сайн тоглодог байсан юм. Тэд түүхэнд алдаа биш гавьяа үлдээсэн.
-Тэгвэл манай улсын удирдагч Путин ямархуу удирдагч вэ?
- Владимер Путин шатар тоглох маш дуртай. Түүнээс гадна тэр бол маш сайн тамирчин, ялангуяа бодолтын мастер гэсэн үг. Заримдаа жудод өрсөлдөгчийнхөө сэтгэл зүйн байдлыг урьдчилан мэдээгүйгээс болж хуурах мэхэнд орох тохиолдол бий. Энэ спортод хэдий гараар тулалдаж буй боловч чухал зүйл нь бодоход оршиж байгаа юм. Би Путинаас маш чухал бодлуудыг олж хардаг. Заримдаа Путин бодлогогүй алхам хийдэг. Олон хүмүүсээс яагаад буруу алхам хийснийг нь асуухад “Ингэхээс өөр арга байсангүй, учир нь маш олон асуудал байсан” гэж хариулдаг. Харин Путин энэ асуултад холыг харснаа батлах хариулт өгдөг юм.
-Дэлхийн шатрын олимпиадыг энх тайвны зорилгоор зохион байгуулдаг гэж байсан. Шатар тоглосноор энх тайван байдал бий болно гэж үү?
Шатрын спортыг сурталчилж энх тайвныг түгээх нь энэ тэмцээний бас нэгэн гол зорилго. Жишээлбэл, би Палестины ерөнхийлөгч Махмуд Аббас мөн Израйлийн удирдагч Бенжамин Нетаняху нартай уулзсан. Бид тэмцээнд тамирчдаа оролцуулах талаар тохиролцоо хийсэн. Дэлхийн шатрын олимпиадын үеэр Израйль, Палестины хоорондох хана мянган шатрын хөлөг дээр нэгдсэн байсан юм. Мянга мянган палестин хүүхдүүд, мянга мянган израйль хүүхдүүдтэй шатар тоглосон. Энэ л миний хүссэн энх тайвныг хадгалах шатрын үүрэг юм шүү дээ.
Мөн би Өмнөд Солонгосын шатрын холбоод хүсэлт тавьж, тус улсын ерөнхийлөгчтэй нь тохиролцсон. Одоо Хойд Солонгосын тэргүүнтэй тохиролцохоор төлөвлөж байна. Хэрвээ хэлэлцээ амжилттай болвол бид Хойд болон Өмнөд Солонгосын харилцааны гүүр болж чадна. Хоёр талын хэдэн зуун хүүхдүүд шатар тоглож энэ хоёр орны энхийн харилцааны эхлэлийг бий болгох болно.
Би өмнө нь бас нэгэн өөр хөтөлбөр санаачилсан боловч техникийн дэмжлэг авч чадаагүй учраас хэрэгжиж чадаагүй юм. Энэ хөтөлбөрийн гол зорилго нь ямар улс, ямар тив оюуны чадвар хамгийн сайтай вэ гэдгийг тогтоож, үндэстнүүдийн IQ чадварыг тодорхойлох байсан. Жишээлбэл, АНУ болон ОХУ-ын иргэд хоорондоо яг ижил цагт интернэтээр шатар тоглох юм. Хоёр талд ердөө 10 минутын хугацаа л өгнө. Тэд яг ижил шатрын тоглолтыг ижил цагт хийх юм. Нэг үндэстэнд хичнээн ч тоглогч байж болно. ОХУ-ын үндэстнүүд өөр өөр газраас олон янзын нүүдэл хийхээр санал дэвшүүлнэ. Харин компьютер оросуудын дундаас хамгийн сайн нүүдэл хийсэн хүний нүүдлийг автоматаар сонгоно. Дараа нь АНУ-ын тал мөн л олон нүүдэл санал болгоход компьютер бас хамгийн сайныг нь сонгоно. Ийм замаар шатар тоглож тухайн хоёр үндэстний аль нэг нь хожно. Ингэснээр хүмүүс илүү их шатар тоглож, шатрыг ойлгодог болно. Энэ бол дэлхийн үндэстнүүдийн IQ чадварыг тогтоох хамгийн хялбар арга юм. Бүр цаашлаад үндэстэн болон тив хоорондын тоглолтын хуваарийг телевиз, интернэт, радиогоор дамжуулна. Хамгийн олон хожил цуглуулсан нь хамгийн ухаантайд тооцогдох болно. Харамсалтай нь энэ хөтөлбөрийг маань хэрэгжүүлэх техник олдохгүй байна. -Энэ арга аль үндэстэн хамгийн ухаантай вэ гэдгийг тогтоох юм байна. Хэрвээ үндэстэн хооронд зөрчилдөөн үүсвэл яах вэ? Хэн нь ухаантайгаа тогтоох гэж тоглосон хэрэг цэрэг армийн хэмжээнд яригдах болвол яана?
-Үгүйдээ, зөрчил болохгүй. Энэ бол зөвхөн тэмцээн. Магадгүй энэ хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлбэл ЕБС, коллеж, их сургуульд шатрын хичээлийн сургалтыг танилцуулах болно. Учир нь тухайн үндэстэн сэтгэн бодох чадвараа хөгжүүлэх ёстой шүү дээ. Энэ замаар ч мөн дэлхийн шатарчдын тоог нэг тэрбумд хүргэж болно. Тэр цагт бид нөөцөө сайн ашиглаж, алдаатай шийдвэр бага гаргадаг болно.
