Хот тохижилтын газрын дарга Д.Энхсайхантай Нийслэлийн хог хаягдал болоод нохой, муурны сэг зэмийг устгах талаар ярилцлаа. Нийслэлийн золбин нохой, муурын сэг зэмийг устгах үйлдвэрийн Хот тохижилтын газрын дарга Д.Энхсайхантай ярилцлаа.
- Золбин нохой, муурын сэг зэмийг устгах барилга буюу үйлдвэр барих тендер зарлагджээ. Хаана барихаар төлөвлсөн бэ?
- Нийслэлийн хэмжээний золбин нохой, муурний сэг зэм устгах үйлдвэр барихаар төлөвлөн ажилаа эхлээд байна. Энэ хүрээнд “Золбин нохой, муурын сэг зэмийг устгах барилга, шатаах зуух суурилуулах ” тендерийн шалгаруулалтыг энэ сарын гуравнаас зарлаж эхэлсэн байгаа. Энэ ажлыг манай өмнөх удирдлагууд Нарангийн энгэрийн ойролцоо барихаар төлөвлөсөн байсан. Би ажлыг аваад арав хонож байна. Тиймээс нийслэлийн хогний асуудал болоод хот тохижилтын тал дээр илүү бодлого боловсруулж ажиллах хэрэгтэй гэсэн үүднээс нилээд эрчимтэй ажилдаа ороод явж байна. Уг сэг зэм устгах үйлдвэрээ Нарангийн энгэрт биш харин Цагаан давааны хогын цэгт барихаар шийдвэрлээд байна. Учир нь нийслэлийн салхины чиг баруунаасаа салхилдаг тиймээс ямар нэг үнэр, химийн элемент бүр цаашлаад өвчин үүсэх нөхцөл бүрддэг энэ нь салхи даган хотруу ордог. Тиймээс аль болох салхины дагуу барихаар төлөвлөсөн байна.
-Энэ үйлдвэр маань хэзээ ашиглалтанд орхоор төлөвлөгдсөн бэ?
- Сэг зэм устгах буюу шатаах энэ үйлдвэрээ 11 сард бариад дуусчина. Тиймээс тухайн сард нь буюу 11 сардаа багтаан ашиглалтанд орно гэж төлөвлөөд байна.
- Уг үйлдвэр маань ямар технологоор баригдах вэ?
-Бид “Буян” компаний үйл ажиллагаатай танилцсан мөн өөр олон байгууллага үйл ажиллагаа явуулж байна. Энэ бүгдийг нилээн судалж байна. Гэхдээ бид техник судалгаагаа сайн гаргаж амжаагүй байна. Өнөөдөр хурлаараа эдийн засагчдаа долоо хоногийн дотор энэ чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагуудтай хобоо тогтоон туршлага судлах үүрэг даалгавар өгсөн.
-Нийслэлийн хот тохижилтын газар өнөөдөр энэ асуудлаа хэрхэн шийдэж байна вэ?
- Хот тохижилтын газарт нийт есөн анчин харьяалагддаг. Эдгээр хүмүүс маань ажлаа өглөөний 04.00-07.00 цагийн хооронд өглөө бүр хийдэг. Ерөнхийдөө өдөртөө 200-300 нохой устгадаг. Нохойгоо одоогоор Нарангийн энгэрт булах замаар устгалд оруулж байна. Харин иргэд манайд дуудлага өгөх тохиолдол их, бид дуудлагийн дагуу очиж үйлчилгээ үзүүлдэг. Бид дүүрэг бүрт анчингаа ажиллуулж байгаа.
- Устгал хийхэд хүндрэл бэрхшээлтэй асуудал хэр их гардаг вэ?
-Хүндрэлтэй асуудлын нэг нь яах аргагүй сумны асуудал байдаг. Монголд галт зэвсэгийн тухай хуулиар “Их ав” компани калибрийн сумыг оруулж ирэх эрх авсан. Сүүлийн үед энэ компани цааанаа үнэ нь нэмэгдсэн гэх олон шалтгаанаар оруулж ирэхгүй байгаа. Тиймээс бид Нарантуул зах дээр зарагдаж буй хууль бусаар сум худалдан борлуулдаг хүмүүсээс авч байна. Энэ маань хууль бус наймааг дэмжиж байгаа хэрэг болоод байна. Тиймээс эхний ээлжинд Хууль зүйн яаманд хандан зэвсэгийн тухай хуульд нэмэлт заалт оруулаад хот тохижилтын газар өөрсдөө сумаа оруулах ирэх авхаар ажиллаж байна. Бид сум худалдан авах тал дээр нилээн их хөрөнгө зарцуулж байна.
- Түк хэмээн нэрлэгддэг энэ компаниуд яг ямар ажил хийж байна вэ?
- Нийслэл яагаад хогтой байгаад байгаа мөн яагаад үр дүн гарахгүй байгаа юм гэдэг тал дээр нилээн бодлого гаргаж ажиллаж байна. Улаанбаатар хотод ТҮК буюу түргэн үйлчилгээний команиудыг менежмэнтийн хувьчлалаар 10 жилийн гэрээгээр 2008 оноос ТҮК-үүд хувьчлан авсан. Уг нь төрийн өмчит байгууллага байсан. Эдгээр ТҮК-үүд нийтийн эзэмшлийн талбай цэвэрлэх нэрээр нилээн их мөнгө төсвөөс авдаг. Жишээлбэл Баянгол дүүрэг 836 сая төгрөг авсан байна. Энэ мэтчилэн бүх дүүрэг мөнгө авдаг ч үр дүн гардаггүй. Тиймээс эдгээр комтаниуд Улаанбаатар хотынхоо төлөө сэтгэл зүрэхтэй ажиллах хэрэгтэй байна. Ер нь манайх шиг өглөө төв гудмандаа шүүр бариад тоос бужигнуулдаг цаг нь хоцрогдсон. Гадаадад бол эхлээд соруулаад дараа нь гудамж талбайгаа угаадаг. Энэ арга технологийг манайх нэвтрүүлэх хэрэгтэй. Одоо манайханд сэтгэл дутагдаж байна. Хамгийн наад зах нь замын хажуугийн нуухны шороогоо өдөр бүр цэвэрлээд байвал энэ тоос шороо бужигнах нь бага болно шүү дээ.
Бидний мэдэх шар хантаазтангуудаа бас анхаарах хэрэгтэй байна. Лондонд гэхэд эдгээр ажил хийдэг хүмүүсийн цалин энгийн ажилчдын цалингаас гурав дахин илүү байдаг. Харин манайд яаж байна эдгээр хүмүүст жаахан мөнгө амсуулааад болоо... Энэ нь эдгээр хүмүүс сэтгэл ханамжийн баталгаагүй цаашлаад цаг өнгөрөөх ажил болж байна. Ингээд бодхоор хийж буй ажил цаашлаад ажилчдын байдал энэ бүгд замбараагүй байгаа юм. Энэ бүгдийг сайжруулж сая 300 зуун мянган хүний эрх ашгийн төлөө ажиллахаар ажилаа эхлүүлээд судлаад байж байна.
-Цагаан давааны хогын цэг нээгдсэн гэж сонссон энэ тал дээр хариулт өгөх үү?
-Тийм ээ Цагаан давааны хогын цэг энэ долоо хоногын эхнээс шууд ирсэн хогыг дарж булах аргаар үйл ажиллагаагаа эхлээд байна.
Баянзүрх дүүргийн 24-дүгээр хороонд байрлах тус хогын цэгт иргэд аж ахуй нэгжүүд манай чиглүүлэгчийн заасан газарт хогоо хаях боломжтой болоод байна. Бид давааны наана пост гаргасан. Тиймээс давааны наана хог хаясан иргэд, аж ахуй нэгжид хариуцлага тооцох арга хэмжээ авна. Ер нь яваандаа хот тохижилтын ажилчид улсын байцаагчын үнэмлэхтэй болно. Тэгэхгүй бол хүмүүс хэл амаар дорожлох хэлсэн шаардлагыг нь биелүүлэхгүй байх тохиолдол их байсаар байна.
- Золбин нохой, муурын сэг зэмийг устгах барилга буюу үйлдвэр барих тендер зарлагджээ. Хаана барихаар төлөвлсөн бэ?- Нийслэлийн хэмжээний золбин нохой, муурний сэг зэм устгах үйлдвэр барихаар төлөвлөн ажилаа эхлээд байна. Энэ хүрээнд “Золбин нохой, муурын сэг зэмийг устгах барилга, шатаах зуух суурилуулах ” тендерийн шалгаруулалтыг энэ сарын гуравнаас зарлаж эхэлсэн байгаа. Энэ ажлыг манай өмнөх удирдлагууд Нарангийн энгэрийн ойролцоо барихаар төлөвлөсөн байсан. Би ажлыг аваад арав хонож байна. Тиймээс нийслэлийн хогний асуудал болоод хот тохижилтын тал дээр илүү бодлого боловсруулж ажиллах хэрэгтэй гэсэн үүднээс нилээд эрчимтэй ажилдаа ороод явж байна. Уг сэг зэм устгах үйлдвэрээ Нарангийн энгэрт биш харин Цагаан давааны хогын цэгт барихаар шийдвэрлээд байна. Учир нь нийслэлийн салхины чиг баруунаасаа салхилдаг тиймээс ямар нэг үнэр, химийн элемент бүр цаашлаад өвчин үүсэх нөхцөл бүрддэг энэ нь салхи даган хотруу ордог. Тиймээс аль болох салхины дагуу барихаар төлөвлөсөн байна.
-Энэ үйлдвэр маань хэзээ ашиглалтанд орхоор төлөвлөгдсөн бэ?
- Сэг зэм устгах буюу шатаах энэ үйлдвэрээ 11 сард бариад дуусчина. Тиймээс тухайн сард нь буюу 11 сардаа багтаан ашиглалтанд орно гэж төлөвлөөд байна.
- Уг үйлдвэр маань ямар технологоор баригдах вэ?
-Бид “Буян” компаний үйл ажиллагаатай танилцсан мөн өөр олон байгууллага үйл ажиллагаа явуулж байна. Энэ бүгдийг нилээн судалж байна. Гэхдээ бид техник судалгаагаа сайн гаргаж амжаагүй байна. Өнөөдөр хурлаараа эдийн засагчдаа долоо хоногийн дотор энэ чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагуудтай хобоо тогтоон туршлага судлах үүрэг даалгавар өгсөн.
-Нийслэлийн хот тохижилтын газар өнөөдөр энэ асуудлаа хэрхэн шийдэж байна вэ?
- Хот тохижилтын газарт нийт есөн анчин харьяалагддаг. Эдгээр хүмүүс маань ажлаа өглөөний 04.00-07.00 цагийн хооронд өглөө бүр хийдэг. Ерөнхийдөө өдөртөө 200-300 нохой устгадаг. Нохойгоо одоогоор Нарангийн энгэрт булах замаар устгалд оруулж байна. Харин иргэд манайд дуудлага өгөх тохиолдол их, бид дуудлагийн дагуу очиж үйлчилгээ үзүүлдэг. Бид дүүрэг бүрт анчингаа ажиллуулж байгаа.
- Устгал хийхэд хүндрэл бэрхшээлтэй асуудал хэр их гардаг вэ?
-Хүндрэлтэй асуудлын нэг нь яах аргагүй сумны асуудал байдаг. Монголд галт зэвсэгийн тухай хуулиар “Их ав” компани калибрийн сумыг оруулж ирэх эрх авсан. Сүүлийн үед энэ компани цааанаа үнэ нь нэмэгдсэн гэх олон шалтгаанаар оруулж ирэхгүй байгаа. Тиймээс бид Нарантуул зах дээр зарагдаж буй хууль бусаар сум худалдан борлуулдаг хүмүүсээс авч байна. Энэ маань хууль бус наймааг дэмжиж байгаа хэрэг болоод байна. Тиймээс эхний ээлжинд Хууль зүйн яаманд хандан зэвсэгийн тухай хуульд нэмэлт заалт оруулаад хот тохижилтын газар өөрсдөө сумаа оруулах ирэх авхаар ажиллаж байна. Бид сум худалдан авах тал дээр нилээн их хөрөнгө зарцуулж байна.
- Түк хэмээн нэрлэгддэг энэ компаниуд яг ямар ажил хийж байна вэ?
- Нийслэл яагаад хогтой байгаад байгаа мөн яагаад үр дүн гарахгүй байгаа юм гэдэг тал дээр нилээн бодлого гаргаж ажиллаж байна. Улаанбаатар хотод ТҮК буюу түргэн үйлчилгээний команиудыг менежмэнтийн хувьчлалаар 10 жилийн гэрээгээр 2008 оноос ТҮК-үүд хувьчлан авсан. Уг нь төрийн өмчит байгууллага байсан. Эдгээр ТҮК-үүд нийтийн эзэмшлийн талбай цэвэрлэх нэрээр нилээн их мөнгө төсвөөс авдаг. Жишээлбэл Баянгол дүүрэг 836 сая төгрөг авсан байна. Энэ мэтчилэн бүх дүүрэг мөнгө авдаг ч үр дүн гардаггүй. Тиймээс эдгээр комтаниуд Улаанбаатар хотынхоо төлөө сэтгэл зүрэхтэй ажиллах хэрэгтэй байна. Ер нь манайх шиг өглөө төв гудмандаа шүүр бариад тоос бужигнуулдаг цаг нь хоцрогдсон. Гадаадад бол эхлээд соруулаад дараа нь гудамж талбайгаа угаадаг. Энэ арга технологийг манайх нэвтрүүлэх хэрэгтэй. Одоо манайханд сэтгэл дутагдаж байна. Хамгийн наад зах нь замын хажуугийн нуухны шороогоо өдөр бүр цэвэрлээд байвал энэ тоос шороо бужигнах нь бага болно шүү дээ.
Бидний мэдэх шар хантаазтангуудаа бас анхаарах хэрэгтэй байна. Лондонд гэхэд эдгээр ажил хийдэг хүмүүсийн цалин энгийн ажилчдын цалингаас гурав дахин илүү байдаг. Харин манайд яаж байна эдгээр хүмүүст жаахан мөнгө амсуулааад болоо... Энэ нь эдгээр хүмүүс сэтгэл ханамжийн баталгаагүй цаашлаад цаг өнгөрөөх ажил болж байна. Ингээд бодхоор хийж буй ажил цаашлаад ажилчдын байдал энэ бүгд замбараагүй байгаа юм. Энэ бүгдийг сайжруулж сая 300 зуун мянган хүний эрх ашгийн төлөө ажиллахаар ажилаа эхлүүлээд судлаад байж байна.
-Цагаан давааны хогын цэг нээгдсэн гэж сонссон энэ тал дээр хариулт өгөх үү?
-Тийм ээ Цагаан давааны хогын цэг энэ долоо хоногын эхнээс шууд ирсэн хогыг дарж булах аргаар үйл ажиллагаагаа эхлээд байна.
Баянзүрх дүүргийн 24-дүгээр хороонд байрлах тус хогын цэгт иргэд аж ахуй нэгжүүд манай чиглүүлэгчийн заасан газарт хогоо хаях боломжтой болоод байна. Бид давааны наана пост гаргасан. Тиймээс давааны наана хог хаясан иргэд, аж ахуй нэгжид хариуцлага тооцох арга хэмжээ авна. Ер нь яваандаа хот тохижилтын ажилчид улсын байцаагчын үнэмлэхтэй болно. Тэгэхгүй бол хүмүүс хэл амаар дорожлох хэлсэн шаардлагыг нь биелүүлэхгүй байх тохиолдол их байсаар байна.
Ярилцсан Ц.Болор
Сэтгэгдэл (4)