УИХ-ын чуулганы ээлжит хуралдаан Монгол Улсын хууль тогтоомжийг 2024 он хүртэл боловсронгуй болгох үндсэн чиглэл батлах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж байна. Энэ үеэр гишүүд үг хэлж, хариулт авсныг онцлон хүргэе.

Л.Энх-Амгалан: Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын хэлж байгаа мэдээллээр монголчуудын амьдралд өдөр тутамд хэрэглэгддэг 400 гаруй хууль байна. Өнөөдрийн батлах гэж байгаа үндсэн чиглэлээр  149 хуульд өөрчлөлт оруулна гэж орж ирж байна. Гурван хуулийн нэгд нь өөрчлөлт оруулахаар орж ирж байгаа нь муу. Монгол Улсын хууль нь тогтворгүй байна гэдэг мэдээ.

Хууль тогтоогч нарын ажилд өгч байгаа, амьдралгүй хууль баталдгийн дүн. Жишээлбэл, Зөрчлийн тухай хуулиар давхардсан тоогоор 5.6 сая хүнээ торгосон байна. Нэг иргэнд 2-3 зөрчил ногдуулж байна.

Өнөөдөр татвар төлж байгаа 70 гаруй мянган аж ахуйн нэгжээ бүгдийг нь торгож байгаа юм байна. Торгуулийн дүн 173 тэрбум төгрөг.

Иргэдээ торгодог улс орон болчихоод байна. Зөрчлийн хууль гарснаас хойш цагдаа нар сард 10-15 хэрэг шалгадаг байсан бол одоо 110-135 хэрэг шалгадаг болсон байна. Ачаалал нь 10 дахин нэмэгдсэн. Энэ нь иргэдээ хуулиар айлгадгийн жишээ.

Өнөөдөр орж ирж байгаа хуулиудын жагсаалтыг эрэмбэлэх ёстой. Иргэдийн өмнө тулгарч байгаа гол асуудал нь Зөрчлийн хууль. Нэг алхаад л торгууль. Хууль хэрэгжүүлж байгаа цагдааг буруутгахыг хүсэхгүй байна. Гэхдээ хатуухан хэлэхэд цагдаагийн дохиур дор амьдарч байна. Насанд хүрсэн нэг иргэнээ хоёроос гурав торгодог улс орон байдаг юм уу.

Судалгаагаар парламентын засаглал өндөр хөгжсөн улс орнуудад тухайн хууль тогтоомжийг хүн амын 20-30 хувь нь зөрчсөн бол амьдрах чадваргүй хууль гээд цуцалдаг. Гэтэл нэг иргэн 2-3 удаа торгуульдаг. Үүнийгээ өөрчлөхгүй юм уу. Энэ дээр ямар тооцоо судалгаа хийж байгаа юм. 149 хуульд яаж өөрчлөлт оруулах гэж байгаа юм.

С.Бямбацогт: Гишүүдийн санаа тавьж байгаа асуудалд иэ долоо хоногт ажлын хэсэг гарч ажиллана. Яасан олон хуульд өөрчлөлт оруулдаг юм гэсэн асуудал ярьж байна. Зайлшгүй шаардлагатай болоод оруулах гэж байна. 2015 онд Зөрчлийн хуулийг баталсан. Тухайн үед торгуулийн нэгж 2000 төгрөг байсныг 2017 онд 1000 төгрөг болгосон. Өшөө сайжруулах асуудал бий.

Тиймээс Зөрчлийн тухай хуулийг эхлээд сануулдаг, зөвлөдөг, тусалдаг. Давтан зөрчил гаргавал торгодог болно. Тиймээс 149 хуульд өөрчлөлт оруулна. Нөгөөтээгүүр, Үндсэн хуульд орсон өөрчлөлттэй холбогдуулан хууль тогтоомжийн хийдэл, давхардал байна. Уялдаатай болгох үүднээс хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох үндсэн чиглэлийг оруулж ирсэн.

Б.Лхам