Нүүрс хэт үнэд орсноос болж гэр хорооллын айлууд гал тасрахад хүрээд байна. Хүүхдүүд гэртээ даарч хүмүүс хуванцар сав, муудаж ялзарсан гутал түлж агаар бохирдуулж байгааг нүдээрээ харлаа. Өнөөдөр 10.000 төгрөгөөр тавхан шуудай нүүрс худалдан авч галтай золгож байгаа айл олон байна. Тэр таван шуудай нүүрс нь хоёр өдөр хүрэх үү, үгүйтэй дуусна.  Өвлийн ид хүйтэн, ачаалалтай үед нүүрсний үнэ өдрөөс өдөрт нэмэгдэж байгаа нь иргэдийн “толгойн өвчин” болжээ.

Өнөөдөр нэг жижиг шуудай нүүрсийг 1800-2000 төгрөгөөр зарж байна. 2000 төгрөгөөр худалдан авсан шуудай нүүрс нь зөвхөн оройн хоолоо хийхэд л хэрэглээд дуусдаг тухай иргэд ярьж байна. Өнгөрсөн жилээс хэрэгжиж эхэлсэн “Цэвэр агаар” төслийн хүрээнд үртсэн шахмал түлшээр зарим дүүргийн гэр хорооллыг хангах шийдвэр гаргасан. Ингэснээр нүүрсний үнэ нэмэгдэхгүй гэсэн судалгааг албаны хүмүүс гаргаж байгаа ч хүйтрэх тусам үнэ нэмэгдэж байгаа.

Түлээ, нүүрсний үнэ цаашид нэмэгдэх үү, нүүрсний үнийн зөрүү хэд байгаа, урьд жилүүдтэй харьцуулахад хэр нэмэгдсэнийг 24tsag.mn сурвалжлахаар нийслэлийн иргэдийн ихэнх нь үйлчлүүлдэг “Цайз” захаар орлоо. Энэ захаар түлээ, нүүрс худалдан авах иргэдийн хөл хөдөлгөөн ч эрс нэмэгджээ.

Замын хоёр хажуугаар тэвш дүүрэн нүүрс ачиж эгнэн зогссон портерууд, жижиг “ууттай” нүүрс, түлээ зарсан худалдагч нар “түлээ нүүрсээ аваарай” гэж хэлэх нь хаа сайгүй сонсогдоно.

Үнэ ханшийн хувьд өнгөрсөн жил портер нүүрс өндөрлөгөөгүй нь 150-180 мянга байсан бол энэ жил 260 мянга болж нэмэгджээ. Харин өндөрлөгөөтэй нь 350-700 мянга үнэтэй байна. Жижиг шуудай нүүрс 1700-2000, нарс мод 1500 төгрөгөөр зарагдаж байна. Налайх, Алагтолгойн нүүрс тус бүрнээ өөр өөр үнэ ханштай зарагдана.

 “Цайз” захад өдөрт нүүрс ачсан 15-20 “Зил-130” машин орж ирдэг байна. Нэг гуч машин нүүрс нь 6-7 портер машин болдог гэнэ. Нүүрс авч байгаа иргэдийн дийлэнхи нь портер машинтай ирнэ. Тэд портерын тэвш дундуур нүүрсийг хүмүүс 260 мянгаар авч харагдана. Нүүрс авч буй эгч портер нүүрсийг хэмнээд л 20 хоног түлдэг, нүүрс хэтэрхий үнэтэй байна гэж гомдоллон ярьж байсан юм.  Нүүрсний үнийн хажуугаар иргэдийн бухимдлыг барж буй бас нэгэн зүйл бол шуудайны хэмжээ. Жилээс жилд жижгэрдэг шуудай энэ жил ч мөн жижгэрсэн байна. Нэг шуудай нүүрсийг хэмжиж үзэхэд шар торны дундуур байх жишээтэй. 

Түлээ, нүүрсний ченж Б. Гэрэлмаагаас цөөн хэдэн асуулт асуусан юм.

-Сайн байна уу. Нүүрс хэд вэ?

-Нүүрс 1800 төгрөг.

-Нүүрсний үнэ хаанахын гэдгээсээ шалтгаалаад өөр өөр байна.Та чанарыг нь сайн мэддэг биз дээ?

-Налайхын нүүрс цогшилт сайтай, удаан шатдаг. Алаг толгойг коксжсон, хурдан илчээ өгдөг, мод шиг шатдаг учраас үнс бага байдаг гэж ярьдаг. Хүмүүс Багануурын нүүрсийг муу л гээд байдаг шүү дээ.

Өнгөрсөн долоо хоногоос үнэ нэмэгдсэн үү. Хүйтрэхээр үнээ нэмээд байна гэж яригдаж байна?

-Нэмээд байгаа юм байхгүй. Нүүрсний ханш угаасаа өндөр байна. Бид энд нүүрсээ зарахын тулд сарын 150 мянган төгрөгөөр талбай түрээсэлж зогсдог. Өвлийн хүйтэнд талхны мөнгөө олох гэж бусдын адил амьдарлаа залгуулж явна. Наймаа гэдэг ашиг олохгүй л бол хийгээд нэмэргүй. Тиймээс биднийг үнэ хөөрөгдүүлж байна гэхийн оронд харъяалах яамнаас нь хяналт тавих газраа хяналт тавих хэрэгтэй шүү дээ.

-Нүүрсний шуудайны хэмжээ улам л багасаад байх юм. Энэ юутай холбоотой юм бол?

-Мэдэхгүй. Эгч нь шуудайгаа нэг газраас бөөндөж авдаг. Хятадаас бөөнөөр нь оруулж ирдэг гэсэн. Шуудайны хэмжээ улам л багасаад байгаа. Цаанаасаа ийм хэмжээтэй орж ирсэн зүйлийг яалтай ч билээ.

   Нийслэлийн 270.000 орчим өрхийн талаас илүү нь гэр хороолол буюу хашаанд амьдардаг гэсэн судалгаа байна. Эдгээр иргэд сарын цалингаа зөвхөн мах, түлээ нүүрсэнд өгч дуусч байна. Манай улс нүүрсний хэмжээгээр дэлхийд дээгүүр ордог гэдэг ч иргэд нь эх орондоо нүүрсээ өндөр үнээр авч байгаа нь юутай холбоотой вэ? Уг нь нүүрсний шуудайны хэмжээнд ШӨХТГ-аас хяналт тавьж арга хэмжээ авах ёстой санагдана. Үүнд хяналт тавьж арга хэмжээ авах цаг нь болжээ.

Т.Хулан 24tsag.mn