Гадаад харилцааны яамны Консулын газрын дарга Ш.Сүхбаатараас гадаадад ажиллаж амьдарч байгаа монгол иргэдэд тулгамдаж буй асуудлаар зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Гадаадад ажиллаж, амьдарч байгаа манай улсын иргэдийн санал өгөх байдал  хэр идэвхтэй байна. Хүндрэл бэрхшээл гарч байна уу?

-СЕХ, Иргэний бүртгэлийн мэдээллийн улсын төв, Гадаад харилцааны яам хамтран гадаадад байгаа Элчин сайдын яам болон дипломат төлөөлөгчийн газруудтайгаа хамтарч өчигдөр хурал хийсэн байгаа.  Энэ хуралд манай улсын 39 дипломат төлөөлөгчийн газраас 32 нь оролцсон.  Хурлаар гадаадад  байгаа иргэдээ Ерөнхийлөгчийн сонгуульд яаж татан оруулцуулах вэ, ямар бэрхшээл байгаа талаар ярилцсан. Одоогоор Гадаад харилцааны яам  дээр ажлын хэсэг гарч ажиллаж байгаа. Энэхүү ажлын хэсэг нь гадаадад байгаа иргэдийнхээ бүртгүүлэх ажлыг гурав дахь өдрөө зохион байгуулж байна.  Энэ жилийн хувьд гадаадад байгаа иргэд байгаа улсынхаа дипломат төлөөлөгчийн газар очиж саналаа өгнө.

-Одоогоор хэд орчим иргэд  саналаа өгч байна. Урьдчилсан тоо баримт гарсан уу?

-Бүртгэлийн ажил дууссаны дараа нэгдсэн тоо гаргана. Гурав хоног тутам хэчнээн иргэн санал өгч байна гэсэн тоог гаргаж байхаар болсон. Өнөө орой бидэнд эхний хариу ирнэ. Өчигдрийн байдлаар  нэг дипломат төлөөлөгчийн газар 5-45 хүн хамрагдаж байна гэсэн үзүүлэлт гарсан.

-Дипломат төлөөлөгчийн газаргүй улс оронд байгаа Монголын иргэд саналаа өгч чадахгүй гэсэн үг үү?

-Тухайн орон аль дипломат төлөөлөгчийн газарт хамаарагдаж байна тэндээ очиж саналаа өгөх боломжтой.

-Гадаадад байгаа монгол иргэд Гадаад харилцааны яамнаас ихэвчлэн ямар тусламж авахыг хүсдэг вэ?

-Ядарч зүдэрсэн, хүний амь нас эрсэдсэн, хэрэг төвөгт орооцолдсон гэх мэт үеүддээ ихэвчлэн Гадаад харилцааны яамны консулын газарт ханддаг. 

-Тусламж хүргэх шаардлагатай иргэдэд зориулж төрөөс гаргасан сангийн мөнгө хэр хүрэлцээтэй байна?

-2009 онд Засгийн газраас гадаадад байгаа иргэдэд туслах "Сан" байгуулсан. Анхны санхүүжилтийг 173.3 сая төгрөгөөр бүрдүүлж ирсэн. Тэгвэл энэ жил 273 сая төгрөг болж санхүүжилт нэмэгдсэн. Сангийн удирдах зөвлөл нь Гадаад харилцааны сайдаар ахлуулсан таван хүнтэй байдаг. Иргэдээс гарч буй хүсэлтүүдийг судалсны эцэст асуудлыг нь шийдвэрлэж өгдөг. Гэхдээ тусламж хүссэн хүн бүрт туслаад байж болдоггүй. Амьдралын орлого, боломж гээд бүгдийг холбогдох дүүрэг хороодуудтай нь хамтарч судалсны үндсэнд сангийн мөнгөнөөс гаргадаг.  Сангийн хурал сард 2-3 удаа болдог. Зарим тусламжийг тухайн хүсэлт ирсэн өдөрт нь өгдөг. Одоогоор 24 иргэнээс  ирсэн өргөдөл байна. Энэхүү өргөдлүүдийг үзэж байгаад шаардлагатай хүмүүст туслах ёстой. Тухайлбал, нас барсан иргэний шарил, чандарыг гадаадаас авчирахад 8 сая төгрөг болдог. Тиймээс Сангийн мөнгөнөөс хүссэн хүн бүрт тусламж хүргээд байж чаддаггүй.

-Төрийн сангаас энэ мөнгө ордог. Өөр замаар Сангийн мөнгийг нэмэгдүүлэх арга байдаггүй юм уу?

-Хүмүүсийн сайн санааны тусламж маш чухал байдаг. Тухайлбал, С.Энхмааг авчирахав  шашны байгууллагаас тусламж өгсөн. Энэ мэт хүмүүсийн тусламжийг авч Сангийн үйл ажиллагааг өргөжүүлдэг.
 
-Ялтан шилжүүлэх хэлэлцээрийн тухайд?
-Манай улсын нэлээн олон иргэн БНХАУ-д ял эдэлж байгаа. Тэр иргэдийг Монголдоо авчирч ялыг нь эдлүүлэх тал дээр БНХАУ-тай хэлэлцэж байгаа.  Гэхдээ Хятадын талын энэхүү хэлэлцээр батлагдаагүй ч өнгөрсөн жил Хятадад хоригдож байсан хоёр иргэнээ Монголд авчирсан. Одоогоор 8-10 иргэнийг нутагт нь авчирч ялыг нь эдлүүлэхээр ярьж байна. 

-Гадаадад амьдарч буй монголчуудаас 159 иргэн гэмт хэрэгт холбогдсон гэсэн тоо баримт байдаг. Эдгээр иргэдийн ихэнх ямар хэрэг үйлдэж ял эдлэж байна вэ?

-Монголчууд хулгай, хар тамхины хэргээр ял эдлэх нь их. Хар тамхины хэрэгт л гэхэд 34 хүн ял эдэлж байгаа. Ихэнх нь БНХАУ-д хоригдож байгаа.

-БНСУ-д манай улсын 29 иргэн сураггүй болсон талаарх мэдээлэл цацагдах болсон. Энэ талаар?

-Солонгост 29 иргэн алга болчихсон байгаа. Энэ иргэд 1990-иэд оноос хойш бүртгэгдээгүй байсан. Гэхдээ эдгээр иргэдээс ес нь Монголд ажиллаж, амьдарч байгаа нь илэрсэн. Цагдаагийн байгууллагатай хамтарч сураггүй алга болсон иргэдийг илрүүлэхээр ажиллаж байна.