Төрийн өмчийн газрыг хамгаалалтад авах ажил явагдаж байгаа. Энэ талаар Өмчийн харилцааны газрын Газрын өмчлөл, өмчийн менежментийн хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Ц.Шижиртэй ярилцлаа.

 -Нийтийн эзэмшлийн газар буюу төрийн өмчийн газруудыг хамгаалалтад авахаар болсон. Төрийн өмчийн газар гэдэгт ямар газрууд хамаарагдах вэ?

-Улсын тусгай хэрэгцээнд авсан газрууд болон иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад өмчлүүлж, эзэмшүүлж, ашиглуулсан газруудаас газруудаас бусад газрууд бол үндсэндээ нийтийн эдэлбэрийн газрууд буюу төрийн өмчид хамаарна. Энэ нийтийн эдэлбэрийн газрууд өмнө нь эзэнгүйдэж байсан. Одоо төр өмчийн газруудаа хамгаалалтанд авч ч хувь хүмүүс зөвшөөрөлгүй ашиглахыг нь зогсоох, улмаар ашиглалтыг нь улам сайжруулах зорилгоор томоохон ажлыг хэрэгжүүлээд явж байна.

-Тодруулбал?

-Энэ газруудад ойн сан бүхий, усан сан бүхий газар эсвэл авто зам, шугам сүлжээний газар ч байж болно. Бас явган хүний зам, авто машины зогсоол, сургууль, цэцэрлэгийн эдэлбэр газар, ногоон байгууламж цэцэрлэгт хүрээлэн зэрэг бүх газрууд ч мөн орж байгаа. Тэр газруудаа бүртгэж аваад, судалгаа хийгээд хамгаалалтанд авах гэж байна. Тэгээд тэмдэгжүүлээд цаашид ашиглалт хамгаалалтанд нь хяналт тавих нөхцлийг нь бүрдүүлнэ.

-Ямар ажил хэрэгжүүлж байна?

-Эхний ээлжинд кадастрын зураглал, бүртгэл, судалгааных нь ажлыг хийж дуусгасан. Тэр газрууд дээрээ тэмдэгжүүлээд төрийн өмчийн буюу нийтийн эзэмшлийн газар луу зөвшөөрөлгүй халдах, эзэмшихийг хориглосон анхааруулгыг өгнө. Ингэснээр нийтийн эзэмшлийн газар луу халддаг зөрчил багасна. Дараа нь яах вэ гэхээр тэр газруудынхаа ашиглалтыг нь сайжруулах шаардлагатай болно. Тухайлбал явган хүний зам байхгүй газар дээр явган хүн зам байгуулах, ногоон байгууламж байж байгаад усдсан бол түүнийг нь сэргээх ёстой. Энэ нь  ашиглалтыг сайжруулах, ашиглалтын менежмент хийгдэнэ гэсэн үг. Ашиглалтын менежментийг сайжруулах зорилгоор хийсэн хоёр ажил байгаа. Эхнийх нь нийтийн эзэмшлийн газрын ашиглалт хамгаалалтыг ААН байгууллагуудад нийслэлийн ИТХ-ын тогтоолын дагуу хариуцуулсан. Тухайн байгууллага ойр орчмын 50 хүртэл метр газартаа нийтийн эзэмшлийн ногоон байгууламж зам талбайг арчлах, тохижилт цэвэрлэгээнийх нь ажлыг зохион байгуулах үүрэгтэй болж байгаа юм. Нөгөө нь өөрийн эзэмшил ашиглалтад байгаа газрынхаа 10-аас доошгүй хувьд нь заавал ногоон байгуулж хийхийг шаардаж байгаа. Иймэрхүү байдлаар ашиглалтын менежментийг сайжруулах ажлуудаа хийгээд эхэлж байна. Хэрвээ зөрчил гаргасан тохиодолд хуулийн дагуу арга хэмжээ авна. Үүнд онцгой байдлын газар, цагдаагийн газартай хамтраад зөрчил арилгах арга хэмжээг шуурхай аваад явна.

-Ихэнхи байрнуудын нэг давхарт өргөтгөл барьсан байдаг. Тэгэхээр тэр газрууд бас төрийн өмчийн газарт хамаарагдах уу?

-Тэр бол шууд холбогдох асуудал. Орон сууцанд амьдарч байгаа иргэн нэг давхрын байрандаа өргөтгөл бариад эхэллээ гэдэг нь төрийн өмчийн газарт халдаж байна гэсэн үг. Төрийн өмчийн газарт халдсан иргэн ААН байгууллагуудад хуулийн дагуу арга хэмжээ авна. Зөрчлийг нь арилгах арга хэмжээг нийслэлийн онцгой байдлын газар, цагдаагийн газрууд нь хуулиар олгогдсон эрх үүргийнхээ дагуу арга хэмжээгээ аваад явна.

-Өргөтгөл барьсан газруудад ямар хариуцлага хүлээлгэх вэ?

-Төрийн өмчийн газарт зөвшөөрөлгүй халдсан тохиолдолд газрын тухай хуулийн дагуу арга хэмжээ авахаас гадна цаашлаад эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх хүртэл арга хэмжээ авна.

-Цаашид өргөтгөл бариулахгүй байх тал дээр урьдчилан сэргийлэх ямар ажил хийж байна вэ?

-Түүнээс урьдчилан сэргийлэх, иргэдэд анхааруулах үүднээс хотын нийт нутаг дэвсгэрт нийтийн эзэмшлийн газарт халдахыг хориглосон анхааруулах дохио санамж тэмдэг тавьна. Тухайлбал та орон сууцаараа ороход үүдэнд нь ч юм уу, ойр орчмын газарт анхааруулах тэмдэг байвал байраа өргөтгөж болохгүй гэсэн үг. Хэрвээ халдвал хуулийн дагуу хариуцлага хүлээлгэх юм байна гэдгийг иргэд ойлгох хэрэгтэй.

-Өргөтгөлүүдийг бүгдийг нь буулгах уу?

 -Өргөтгөл бол ямар ч эрх зүйн актгүйгээр, зөвшөөрөлгүйгээр баригддаг. Тэгэхээр тэр өргөтгөлүүдийг буулгах ёстой. Хамгийн гол нь шинээр бариулахгүй байх хэрэгтэй.

-Өргөтгөл бариад олон жил болж байгаа газрууд байдаг. Тэр үед төрийн өмчийн газар гэдгийг мэдэхгүйгээр барьчихсан, бараг өөрийн эзэмшлийн болчихсон байгаа?

-Улаанбаатар хотын Ерөнхий менежер орон сууцны зориулалт өөрчлөх зөвшөөрөл өгдөг. Зөвхөн зориулалт өөрчлөх зөвшөөрөл авчихаад өргөтгөл нэмээд барьчихдаг. Тухайлбал 24 метр квадрат орон сууцны байрыг үйлдвэрлэл үйлчилгээний зориулалттай болгоё гэсэн зөвшөөрөл авдаг. Хаалга гаргаад үйлдвэрлэл үйлчилгээ явуулж болно гэж байхад өргөтгөөд барьчихдаг. Өргөтгөл барьж байгаа нь Газрын тухай болон бусад холбогдох хууль тогтоомжийг зөрчиж байгаа хэрэг юм.

-Энэ ажлын үр дүнд нь?

-Ямарваа нэгэн зохих байгууллага албан тушаалтнаас зөвшөөрөл авахгүйгээр байраа өргөтгөх, хашаа барих, байшин барих энэ бүх асуудлууд зогсох ёстой. Нийтийн эдэлбэрийн газрууд хамгаалалтад авагдаж, цаашдын ашиглалт улам сайжрах боломжтой болно.

-Нийтийн эзэмшлийн газрыг төр мэдэлдээ авах ажил хэзээ дуусгавар болох вэ?

-Газруудаа бүртгээд бүртгэл судалгаагаа хийчихлээ. Одоо газар дээр нь тэмдэгжүүлэх ажлаа хийж байна. Энэ ажлаа дуусаад олон нийтэд мэдээлнэ. Энэ сардаа багтаад дуусна.