Тэнэмэл хүний амьдралаар амьдраад таван жил болж, хоёр хүүхдээ өнчрүүлж, эхнэрээ хаяж одсон. Траншей, гудамж, орц гээд хаа таарсанаа хоноглож, хог шороотой, хаягдал гээд л юу таарсанаа иддэг байсан. Хаа явсан газраа хүнд зодуулж, өөртэйгээ таарсан нэгнээ зодож, хамаг л муу муухайг үйлдэж явахдаа тэрбээр энэ амьдралаас хэзээ ч гарч чадахгүй нь гэж бодож байжээ.  Харин одоо тэрбээр архийг жигшиж, өөр хүн болохоор сэтгэл шулууджээ. Хоёр хүүхдийнх нь эх, хайртай хань нь ч уучилж хамтдаа тэмцэхээр түүн дээр иржээ.  Энэ удаагийн ярилцлагынхаа зочноор “архийг дайснаа болгосон” Г.Тэрбишийг урилаа.

-Таван жилийг архитай нөхөрлөж өнгөрөөхдөө хэр их зүйлийг алдсан байна. Эргээд харахад?
-Хүний итгэл, сэтгэл бол хамгаас чухал. Тэгвэл би энэ олон жил архи ууж явахдаа хайртай бүхнийхээ итгэлийг хөсөрдүүлж, сэтгэлийг хөргөсөн. Их ч зүйл алдсан. Ах нь хоёр хүүхэд, эхнэрийн хамт амьдардаг байлаа. Тэднийгээ олон ч жил зовоож, эцэст нь надаас холдоход хүртэл хүргэсэн дээ.

-Танай хоёр хүүхэд, эхнэр одоо хаана байдаг вэ?
-Хоёр хүүхэд Төваймагт хадмынд байдаг.  10, 12 настай охин, хүү хоёр бий. Харин эхнэр маань намайг уучилж эргэж ирсэн. Бид хоёр таван жилийн өмнө салсан байсан. Харин намайг архинаас гараад засарч, өөрчлөгдөхөөр энэ байгууллагад ирсэн гэдгийг эхнэр маань мэдээд хамтдаа тэмцэхээр ирсэн. Тэр маань үнэхээр намайг өөрчлөгдөнө гэж итгэж байгаа. Эхнэрийн маань хувьд  архи уудаггүй. Ажил хөдөлмөрт няхруун их сайн хүн бий. Энэ олон жилийг тэсвэр тэвчээртэйгээр хүлээж байгаад  уучлаад ирсэнд нь маш их баяртай байдаг.

-Эхнэртэйгээ анх хэрхэн танилцаж байв. Ханилаад удаж байгаа юм байна шүү дээ?
-Эхнэртэйгээ ханилаад 13 жил болжээ. 2000 онд танилцаж байсан. Тухайн үед би хувиараа ажил эрхэлдэг. Эхнэр маань Анагаах ухааны дээд сургуулийн нэгдүгээр курсын оюутан байлаа.

-Хувиараа ямар ажил хийдэг байв?
-Бүр залуудаа хятад, манжуураар явж наймаа хийдэг байсан. Овоо ч мөнгө олдог байлаа. Дараа нь 2000 оны үеэс “Нарантуул” зах дээр гутлын жижигхэн ТҮЦ ажлуулдаг байлаа.  Тэр үед эхнэр зуны амралтаараа “Нарантуул” захын цайны газарт цагийн ажил хийдэг байсан. Ингээд л бид хоёр танилцаж, төд удахгүй хүүхэдтэй болсон.  Хоёрдугаар курстаа эхнэр маань жирэмсэн болоод сургуулиасаа гарчихсан. Ер нь энэ хүний амьдралыг ах нь их л алдуулсан даа. Одоо бол мэргэжилгүй ч “Суман гүн” нарийн боовны цехед ажилладаг.

-Та айлын хэд дэх хүүхэд вэ. Ээж аав нь байдаг уу?
-Ээж маань 1999 онд нас барсан, аав байгаа.  Бид 12-уулаа. Одоо ес нь байгаа. Би багаасаа эмээ өвөөтэйгээ өссөн. Их ч эрх хүү байлаа.

-Таныг энэ байгууллагад ирээд ажил төрөлтэй хүртэл болсон гэж сонслоо?
-Олон түмэн биднийг  хаячихгүй нийгэмшүүлээд, сайхан амьдруулая гэж хичээж байхад бид ч хайрыг нь даахаар явна. Энэ байгууллагад ирээд ажилд орлоо. “OCD” хамгаалалтын байгууллагад ажиллаж байна. Ороод удаагүй болохоор их л сандарч, будилдаг. Сүүлийн таван жил хүмүүстэй харьцаагүй, цөөн хэдэн хүрээлэлтэйгээ харьцаж байсан болохоор их л тулгамддаг юм байна. 
 
-Ер нь хүмүүсийн архинд орсон түүх өөр өөр байдаг ч нэг л нүхэнд унасан байдаг. Таны хувьд архинд яг яаж яваад орчив?
-Хүн ажил төрөлтэй сайхан явахад найз нөхдийн хүрээлэл өргөн байдаг юм билээ. Би “Нарантуул” дээр гутал засдаг байж байгаад сүүлдээ 25 дугаар эмийн сангийн автобусны буудлын ойролцоо өөрийн гэсэн ТҮЦ-тэй болж, худалдаж авсан. Ингээд байж байтал 2006 онд зам дагуух ТҮЦ-нүүдийг хураах тушаал гарч ТҮЦ-ээ хураалгасан. Ингээд сэтгэл санаагаар унаад л бага багаар уугаад эхэлсэн. Уг нь гутал засаж овоо хэдэн цаас олж хажуугийнхаа банкинд хүртэл ороод дансруугаа өдрийн орлогоо хийчихдэг байлаа. Тэгээд үдээс хойш хийсэн ашгаараа гэртээ хоол хүнс авч ордог байсан. Ингээд ажлын байр болох ТҮЦ-ээс хураалгачихаад  архинд ер нь ширүүн орсон доо.  Хүн гэдэг их муухай юм билээ. Намайг гутал засаад л тухайн үедээ овоо хэдэн төгрөг олдог байхад найз нөхөд их л байлаа. Хамт архи уух үедээ ууж, эхнэр хүүхдийнхээ гутлыг засуулах үедээ засуулаад явж байсан. Гэвч намайг архинд ороод эхэлсэнээс хойш нэг ч найз үлдээгүй гэхэд болно. Тухайн үед сайхан найз явсан хүмүүс хүртэл  нүүрээ буруулж, хажуугаар яг л танихгүй юм шиг өнгөрдөг болсон. Хүний тар гэдэг зовж, буруутаж явахад л танигддаг.

-Танайх хаана амьдардаг байв?
-Толгойтод хашаа гэрт амьдардаг байсан. Ингээд архинд орж эхлээд  гэрээ зарж айлын түрээсний хашаа байшинд орсон. Энэ үед би эхнэртээ хэлж “ер нь би та нарыг ингэж зовоож амьдраад яахав. Миний хөгшин хоёр хүүхдээ аваад Төваймаг руу аавынхруугаа яв гэсэн”. Тэгээд л ёстой гудамжинд гарсан даа.

-Архи уугаад л хамаг бүхнээ алдаад явж байхад юу эсийг үзхэв дээ?
-Их ч зүйл үзнэ шүү дээ. Траншейнд унтаж, орц хонгилд хононо. Залуучууд согтуу хөлчүү орцонд орж ирж зодно. Траншэйнд унтаж байх алах зорилгоор дээрээс цаасан хайрцаг шатаад хаячихна. Бас траншейнд согтуу ороод унтахад халуун пааранд нь хөл гар түлэгдчихсэн байх жишээний.

-Архины мөнгөө, идэж уух зүйлтэйгээ олохын тулд юу хийдэг байв?
-Ах нь ажил төрөлтэй явж байхдаа нутгийн нэг найзыгаа шил, лааз түүгээд явж байхтай таарч байсан юм. Тухайн үед тэр найзыгаа нутгийнхаа нэрийг гаргаж ингэж амьдраад байхдаа яахав дээ. Барилга дээр ч болов ажил хийгээд явж болохгүй байна уу гэж загнаж байсан. Би л яаж зовж явсан ч ингэж шил лааз түүхгүй гэж бодож явсан. Гэхдээ хүн бусад хүнийг басаж, доромжилж болдоггүй юм билээ. Архи уугаад явж байхдаа би шил, лааз түүдэг хүнээс хэр мөнгө олдогийг нь асууж байлаа. Өнөөх хүн маань ч гайгүй хэдэн төгрөг олчихно дагаад яв гэж хэлээд намайг авч явсан. Эхний удаад ч хүн амьтнаас нэрэлхээд шуудай үүрч шил, лааз түүхгүй холоос хараад л явдаг байлаа. Сүүлдээ бол тоохоо больж өнөөх хогийг түүж эхэлсэн.

-Шил, лааз түүхээр хэчнээн төгрөг олдог юм байна?
-Өө идэх хоолныхоо бага зэрэг хүнсийг аваад, үлдсэн нь архинд л явдаг байлаа. Хоолоо бол хаа сайгүй л хийж иднэ. Траншейнд хийнэ. Гадаа гудамжинд гурван чулуу, тоосго тавиад л хоол хийж иднэ. Хааяа ганц бэлэн гоймон авч идээд  л архиа уугаад явж байдаг байлаа.

-Одоо бол та архийг жигшиж байгаа биз дээ?
-Архийг жигшилгүй яахав. Гэхдээ архинд буруу өгнө гэдэг утгагүй. Би өөрөө л буруутай. Архинд амьдралаа мэдүүлж байгаа тэр хүмүүс бүгд өөрсдөө л буруутай шүү дээ.