Гаалийн ерөнхий газраас өнгөрсөн онд хийсэн болон энэ оны нэгдүгээр улиралд хийж, хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагааныхаа талаар мэдээлэл хийлээ. Энэхүү хуралд тус газрын  дарга О.Ганбат, Хууль сахиулах худалдааг хөнгөвчлөх газрын дарга Ё.Бат-Эрдэнэ зэрэг албаны хүмүүс оролцсон юм.

Тэд өдгөө Гаалийн байгууллагын халаа, сэлгээ шинэчлэл хурцаар тавигдаж байгаа учир энэ сэдвийн хүрээнд хурлаа явуулсан юм. Энэ үеэр Гаалийн ерөнхий газрын дарга О.Ганбатаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Гаалийн байгууллагын ажилчдыг сэлгэж байх чухал гэсэн асуудал тавигдаад байх шиг. Энэ талаар?

- Гаалийн ерөнхий газраас гаалийн байгууллага хяналт шалгалтын улсын байцаагч нарыг нэг гаалийн газар хороо боомтод удаан хугацаагаар ажиллуулахгүй байх, эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх, хяналт шалгалтын үр нөлөөг дээшлүүлэх зорилгоор сэлгэн ажиллуулж байгаа билээ.

Үнгээд бид өнгөрсөн онд Гаалийн хуулийн 237/4 дүгээр заалтад заасан сэлгэн ажлуулах заалтыг хэрэгжүүлж эхлээд байгаа. Зөвхөн 2013 оны хувьд 314 гаалийн улсын байцаагчийг гаалийн 18 газар сэлгэсэн байгаа. Мөн өнгөрсөн долоо хоногт бид шийдвэр гаргаж 384 гаалийн улсын байцаагчийг сэлгэн ажиллуулахаар болсон. 274.3 гэдэг заалтын гол үндэслэл нь "Гаалийн арга ажиллагаанд нэг газар удаан ажиллаад ашиг сонирхолын зөрчилд автаж болзошгүй тэр байдлаас урьдчилан сэргийлэх" учиртай заалт байгаа юм.  Ялангуай Замын-Үүд, Улаанбаатар, Сэлэнгэд удаан ажилласан хүнийг сэлгэх нь зүйтэй гэж үзсэн. Энэ олон хүнийг сэлгэж ажлуулна гэдэг маш том зүйл. Учир нь нэг хүний ард амьдрал, эрүүл мэнд, насны гэх мэт олон асуудал байдаг. Тиймээс удаан хугацааны судалгаа хийсэн.  Энэ нь Төрийн тусгай албан тушаалд ажиллаж буй нийт 1128  гаалийн улсын байцаагчийн 74 хувь болж байгаа юм байна.

-384 байцаагчийг сэлгэн ажиллуулахдаа юуг чухалчилсан бэ?

-Эхний ээлжинд газар хороодынхоо орон тоо, түүний хангалтын асуудлыг харж үзсэн. Мөн гаалийн улсын байцаагчийн насжилтын асуудлыг түлхий авч үзсэн. 55 нас хүрсэн эрэгтэй, 50 нас хүрсэн эмэгтэй байцаагчийг сууришсан газраас нь хөдөлгөөд байя гэсэн бодлого барьсангүй. Түүнчлэн нэг газар хэтэрхий удсан хүнийг заавал өөр газарт шилжүүлье гэсэн бодлогыг барьсан.

-Эрэлч нохойн алба, бусад албададаа сэлгээ явуулсан уу?

-Одоогоор эд нарт шилжилт хөдөлгөөн хийгээгүй ч цаашдаа хийнэ.

-Ер нь шилжилт хөдөлгөөн хийж, сэлгээ явуулахад хүндрэлтэй зүйл юу байдаг вэ?

-Олон асуудал гарч ирдэг. Тухайлбал, өнгөрсөн жил Замын-Үүдийн 50 гаальчинг бусад газар хороод руу шилжүүлэхэд нэлээн өр өвдөхөөр зүйлүүд гарч байсан. Ээж аав нь тэндээ нутагшчихсан, эсвэл үр хүүхэд нь тэнд сурч боловсордог хүмүүсийг төрийн дүрэм журмын дагуу шилжүүлэхэд хүндрэлтэй байдаг. Гэсэн хэдий Төрийн тусгай алба болсон Гаалийн алба энэ шинэчлэлт хөдөлгөөнийг хийх ёстой.

-Ер нь гаалийн амьдрах орчин нөхцөл хэр байна?

-Зарим гаалийн газар хороодод амьдарч, ажиллахад их хүнд байдаг. Тухайлбал, Гашуун сухайт, Шивээ хүрэн, Увс, Дорнод зэрэгт хүнд нөхцөлтэй. Тэгэхээр эдгээр газруудад хуваарилагдсан хүмүүс удаан хугацаагаар хүнд нөхцөлд байх нь зохимжгүй. Тиймээс зарим өөрчлөлтийг хийсэн.

-Гаалийн Ерөнхий газар улсын төсвийн хэдэн хувийг бүрдүүлдэг вэ?

-Улсын төсвийн 25-30 орчим хувь гаалийн орлогоос бүрддэг.

-Өнгөрсөн жил Замын-Үүдэд зарим өөрчлөлтийг хийж байсан шүү дээ. Ахиц дэвшилт ер нь харагдана уу?

-2013 онд Замын-Үүдэд 91 байцаагч томилогдож, 93 байцаагч өөр газарт томилогдсон байгаа. Тэгэхээр бүх хяналт шалгалтын байцаагчдын 82 хувь нь өөрчлөгдсөн гэсэн үг. Ингэж өөрчлөлт оруулж, сэлгэн ажлуулсанаар бараа эргэлт өнгөрсөн оны мөн үеэс 16 хувиар буурчихаад байхад гаалийн татварын орлого 8 хувиар өссөн байгаа. Зөрчил илрүүлэлт 30 хувиар өссөн. Өөрөөр хэлбэл боловсон хүчнүүд шинэ газар очоод санаачлагатай, цаг ашиглалт, үйлчилгээ сайтай ажиллаж байна.

-Зам-Үүд дээр өнгөрсөн жил том машины зам барих үүрэг өгч байсан санагдаж байна. Энэ ажил юу болсон бэ?

-Шинэчлэлийн Засгийн газраас авч хэрэгжүүлсэн ажлаар Замын-Үүд дээр том машины зам барих үүргийг манайд өгсөн. Өнөөдөр Зам-Үүдэд жижиг машин нэг урсгалаар, том машин нэг урсгалаар явдаг болж хуучин бөөгнөрөл байхгүй болсон. Техникийн хүчин чадлаараа бид бүх газрыг машинаар, "I pad"-аар хянадаг. Хил дээрх бөөгнөрөл, хүнд суртал багас ч байна.