Монголын хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгүүдийн нэгдсэн холбоо Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын санхүүжилтээр өнгөрсөн оны тавдугаар сараас эхлэн Эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны их сургуультай хамтран жимс жимсгэнэ, хүнсний ногоонд агуулагдах хорт бодисын судалгааг хийсэн талаараа мэдээлсэн. Улмаар судалгаанд хавар, намрын буюу шинэ ургацын болон өнжсөн жимс жимсгэнэ, хүнсний ногооны дээжийг хамруулсан гэдгээ ч тэд онцолсон. Тэгвэл судалгааны багийнхан нэгэн "ноцтой" мэдээлэл дэлгэсэн нь зарим төрлийн жимс жимсгэнэ болоод хүнсний ногооноос хүний биед хортой бодис буюу пестицид илэрсэн явдал байлаа. Тодруулбал, тэд монгол хүнсний ногоонд хийсэн шинжилгээгээр нийт 275 дээжийн 40 орчим хувь нь хортой байсан бөгөөд Намрын ногоон өдрүүд үзэсгэлэнгийн ногоо, жимснээс ч энэ хор илэрсэн гэдгийг онцолсон юм.

Тэгвэл энэ талаар МХЕГ-ын ХХААҮҮХГ-ын дарга Ю.Галсангаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-"Намрын ногоон өдрүүд" үзэсгэлэн худалдааны жимс, ногооноос хорт бодис их хэмжээгээр илэрсэн гэсэн. МХЕГ-ын зүгээс энэ тал дээр ямар байр суурьтай байна?

-"Намрын ногоон өдрүүд" үзэсгэлэн худалдааны үеэр өдөр тутам шинжилгээ хийж ажилласан. Дээрээс нь НМХГ-ын дүүргүүд дэх мэргэжлийн хяналтын байцаагч нар, мөн явуулын лабортари байнгын хяналт тавьж ажилласан. Тухайн шалгалтуудаар тэнд зарагдаж байсан ногоо хүний эрүүл мэндэд хороо нөлөө үзүүлж, хорт хавдар үүсгэх хэмжээнд байгаагүй.

-Хүнсний бүтээгдэхүүнд агуулагдах пестицид өндөр байсан нь хүний биед зарим өвчлөлийг бий болгоно гэсэн шүү дээ?

Пестицид гэдэг бол ургамлын "эм" гэж ойлгох хэрэгтэй. Энэ бол аймшигтай хор биш. Өөрөөр хэлбэл, хүн өвдөхөөрөө эм хэрэглэдэгтэй адил тухайн ургамлын өвчин эмгэг, хортон шавьжийг усгаж, ургацыг нэмэгдүүлэх чиглэлд хэрэглэдэг химийн бодис. Үүнийг дэлхий нийтээрээ хэрэглэдэг. Харин ч хамгийн сүүлийн үеийн дэвшилттэй, хоргүйжиж, хурдан задардаг химийн элемент. Ийм химийн бодисуудыг гурван сайдын хамтарсан тушаалаар жил болгон шинэчлэн баталдаг. Улмаар үүнтэй холбоотой зөвшөөрлийг жагсаалтыг ч өөрчилж байдаг. Мэдээж тусгай зөвшөөрөлтэй аж ахуй нэгжүүд импортоор оруулж ирдэг юм. Оруулж ирээд хэрэглээнд тараадаг. Харин тэрнийх нь хэрэглээнд төрийн бус байгууллага, фермерүүдийн холбоо, бодлогын яам, мэргэжлийн хяналтын орон нутаг дахь салбарын ургамал хорио цээрийн байцаагч нар байнгын хяналт тавьж байдаг учир аюул багатай.

-Тэгвэл энэ химийн бодис нь хүнсний ногоо тариалах талбайд угаасаа байх ёстой гэж ойлгож болох уу?

-Монгол Улсын хувьд ургамал хамгаалах энэ бодис төмс хүнсний ногоо, жимс жимсгэний талбайн өчүүхэн хэсэгт хэрэглэдэг. Бүр тодруулбал 15 хувь хэтрэхгүй талбайд л хэрэглэдэг.  100 хувь бүх талбайдаа хэрэглэдэггүй. Харин үр тарианд бол "гредит" гэж хог ургамлыг устгадаг бодис хэрэглэдэг. Энэ бол их хэмжээгээр орж ирдэг. Бусад оронд бол химийн бодисыг 100 хувь хэрэглэж байж, ургацаа авч хүн амынхаа хүнсний хангамжийг дээшлүүлж байгаа.

-Пестицид нь хамгийн хурдан зардаг гэлээ. Гэтэл ЭМШУИС-ийн багш Г.Эрдэнчимэг, Монголын хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгийн нэгдсэн холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Чулуунбаатар нар хэлэхдээ энэ бодис удаан задарч, өөхөнд хуримтлагдаж хорт хавдар үүсгэдэг гэсэн. Энэ ямар учиртай юм бэ?

-Тэдгээр хүмүүсийн шинжилгээ судалгааны тайлан мэдээг авч судлахад, оюутнуудын сургалтын судалгааны хүрээнд хийгдсэн иж бүрэн түвшинд хүлээн зөвшөөрөгдөх тийм судалгаа биш байсан. Ямар ч байсан энэ шинжилгээний дүнг хүлээн зөвшөөрөх аргагүй. Улсын итгэмжлэгдсэн лабортариудын шинжилгээний дүнг хүлээн зөвшөөрч асуудлыг тавьдаг. Түүнээс биш хэн дуртай нь ийм асуудал ярьж болохгүй. Нэгэнт хэрэглэж байгаа юм чинь тухайн бүтээгдэхүүн дээр тодорхой хэмжээний пестицидний үлдэгдэл байдаг гэдгийг дэлхий нийтээрээ зөвшөөрөөд, тэр нь ямар тохиолдолд байвал хүний эрүүл мэндэд хортой байх вэ гэдгийг заачихсан байгаа.

-Гаалийн байгууллагаас бол пестицид гэх бодисыг хэр хэмжээгээр, яаж орж ирж байгаа дээр хяналт тавих боломжгүй гэж байсан. Тэгэхээр манайд энэ бодисыг дуртай хэмжээгээрээ, дуртай нэгэн нь хэрэглэж байх боломжтой юм биш үү?

-Заавал яамны тусгай зөвшөөрөл олгогдож байж, зөвшөөрөлтэй аж ахуй нэгжүүд лицензтэйгээр орж ирдэг. Хулгайн замаар бага сага юм орж ирэхийг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ ямар ч байсан 90-ээс доошгүй хувь төрийн хяналтанд орж ирдэг гэдгийг би хариуцлагатайгаар хэлж байна. Гаалийн газар бол энэ бодисыг илрүүлэх боломжгүй зүйл байхгүй шүү дээ.

-Тэгвэл пестиц тараадаг цөөхөн хэдэн аж ахуй нэгжүүдэд хэрэглээгээ хэтрүүлчихвий гэдэг үүднээс хяналт тавьдаг бол бусад газрыг хянадаггүй гэсэн үг үү?

-Монголын энэ газар шороонд тариалагдаж байгаа төмс, хүнсний ногоонд энэ бодисыг 10 хувь ч хүрэхгүй талбайд хэрэглэдэг. Тэгэхээр энэ бодис хэтрүүлж хэрэглэвэл хор болж, зохистой хэрэглэвэл эм болдог. Энэ орж ирж байгаа химийн бодис хяналттай орж ирээд ХААЯ-аар тараагддаг. ХААЯ хаана, хаана ямар аж ахуй нэгжид хуваарилсан гэх хувиараа өгчихнө. Энэ дагуу бид шалгана.

 МХЕГ-аас ийм тайлбарыг ард иргэдэд өгөв. Юутай ч энэ бодис нь хүнсний ногоон дотор шингэх бол боломжгүй юм байна. Зөвхөн гадна хальсанд нь тогтдог учир хальсыг нь арилгаж, угааж хэрэглэж байгаа нөхцөлд хүмүүст ямар нэг хор байхгүй аж.