Өнөөдөр УЕПГ-ын Ерөнхий прокурор Д.Дорлигжав сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийлээ. Энэ үеэр тэрбээр УИХ-ын нэр бүхий гишүүд хийгээд Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн мөнгө угаах гэмт хэрэгт холбогдсон. Гэвч бүрэн эрх нь хаалт болоод байна. Мөн Газрын тосны дарга асан Д.Амарсайханы хэрэгт МАХН-ын дарга Н.Энхбаярын дүү Н.Энхтуяа холбоотой гэдгийг онцоллоо.

    Өнөөдөр УЕПГ-ын Ерөнхий прокурор Д.Дорлигжав сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийлээ. Энэ үеэр тэрбээр УИХ-ын нэр бүхий гишүүд хийгээд Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн мөнгө угаах гэмт хэрэгт холбогдсон. Гэвч бүрэн эрх нь хаалт болоод байна. Мөн Газрын тосны дарга асан Д.Амарсайханы хэрэгт МАХН-ын дарга Н.Энхбаярын дүү Н.Энхтуяа холбоотой гэдгийг онцоллоо.

- Мөнгө угаахтай холбоотой УИХ-ын гишүүд, Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүдийн хэргүүд явахгүй байгаа нь үнэн. УИХ-ын гишүүдийн тухайд асуудал тавьдаг. Гэвч Халдашгүй байдлын хуулийг өмнөөс ярьдаг. Энэ хүний буруу нь тогтоогүй учир энэ хүнийг түдгэлзүүлэхгүй гээд зогсоочихдог. Тиймээс хуулиар хамгаалагдсан эрх бүхий албан тушаалтнуудын хувьд бүх хэргүүд зогсож байгаа. Энэ бол нуугаад байх зүйл биш. Удаа дараа энэ асуудлыг Ерөнхий прокурорын хувьд хэлсэн. Өндөр албан тушаалтай байна гэдэг жирийн ард иргэдээс илүү эрхтэй байхыг хэлэхгүй. Хэрэг хийсэн бол шалгагддаг байх ёстой.

-Газрын тосны газрын дарга асан Д.Амарсайханыг бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний үр дүнгээр хоригдож байсан гэх мэдээлэл байсан. Гэвч сүүлийн үед гараад байгаа мэдээллээр МАХН-ын дарга Н.Энхбаяртай холбоотой хэрэг байсан гэх юм. Энэ талаар?
-Улсын яллагч уншсан учир прокурор энэ хэргийн талаар бүгдийг мэдэж байгаа. Надад бол энэ хэрэг ийм учраас ингэж шийдэгдсэн гэх мэдээллийг өгсөн. Миний авсан мэдээллээр талийгаачийн зөвхөн холбогдолтой, нотлож тогтоосон хэсгээрээ хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн байдаг. Бусад шалгагдаж байсан, олон зүйл тэр чигээрээ талийгаачтайгаа үлдсэн. Энэ бол хил дамнасан, гадаад, дотоодын янз янзын хүмүүстэй холбогдсон зүйл байсан. Үүнийг удаан шалгалаа гэх гомдол ч гарсан. Мэдээж гадаадын улс тэр бүр бидэнд байгаа зүйлээ гаргаад өгчихгүй. Нэн ялангуай хөрөнгө мөнгө төвлөрч байгаа газрынхан  тийм зүйлдээ хатуу байдаг. Зарим хүмүүс Н.Энхбаяр даргын дүү Н.Энхтуяа гэдэг хүн 2-3 жил олдохгүй байна гэх мэтээр асуудал их ярьдаг. Хуулийн байгууллага бол эзэн холбогдогчийг хөөгөөд гүйцэхгүй байна. Энэ хэрэг дээр асуудал байсан уу гэвэл байсан. Үүнийг талийгаач нас барсан гээд орхичихдоггүй. Тусгаарлаж авч үлдээд бусад холбогдогчийг нь хэзээ шалгаж болох, хэзээ олдсон үед нь сэргээн шалгаж болно.

Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулиндаа эрүүгийн хэргийг шалгаж байгаа хэргийн дотроос хэр хэмжээний мэдээллийг олон нийтэд мэдээлж болох вэ гэдгийг хяналт тавьж байгаа прокурортой зөвшилцөж шийдвэрлэх ёстой. Тиймээс энэ хэргийг ийм хэмжээнд мэдээлэх боломжтой.

-Ер нь нас барсан хүний хэргийг шалгаад, шүүхээр шийдэж байгаа нь иргэдэд их эвгүй сэтгэгдэл төрүүлж байна?
-Монголын хуулийн практикт цөөхөн тохиолдож байгаа зүйл учраас хүмүүст сонин санагдаад байгаа байх. Тэгэхээр өнөөдрийн манай хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хууль бий. Тэр хуулиар нэгдүгээрт энэ хүнийг амьд байхад тухайн хэрэгтэй холбоотой яллах дүгнэлт биччихсэн байсан. Өөрөөр хэлбэл шүүх хэргийг шийдсэн байсан. Ганцхан энэ хүний хийсэн хэрэг биш өөр холбогдогчтой байсан учир энэ хүний хэрэг шүүхэд очиж шүүхээр ярилцах нь зүйн хэрэг. Гэхдээ манай хуулинд нэг зүйл байгаа.

Хэрвээ шүүгдэгч шүүх хурлаас өмнө нас барвал өмгөөлөгчийн хүсэлтээр буюу өмгөөлөгч шүүх хурлаа явуулаад энэ хавтаст хэрэгт байгаа материалын хэмжээнд энэ хүнийг гэм буруутай байсан эсэхийг тогтоолгоно гэвэл шүүх хурлаар шийддэг. Тиймгүй энэ хүн нас барсан учраас наад хэргээ хаачих гэвэл шүүх хурал хийлгүй хааж болдог. Энэ тохиолдол бол энэ хүний гэм буруутайг тогтоолгоно гэдэг хүсэлт. Нөгөө талаас энэ бол шүүхээс гэм буруутайг шийдвэрлэх хэмжээнд нотлогдсон хэрэг гээд хавтаст хэрэг нь шүүх дээр очсон байгаа. Хавтаст хэрэгт нотлогдсон материалаар шийднэ.

-Д.Амарсайхан агсаны нас барсаныг өмгөөлөгчийн зүгээс хууль хяналтын байгууллагынхны тэр дундаа прокурорынхныг буруутай гэж үзээд байгаа шүү дээ. Энэ дээр та бүхний байр суурь?
-Прокурор бол буруугүй л гэж үзэж байгаа. Учир нь тэр хүнийг шалгах зүйл байсан уу гэвэл байсан. Бусад хэргийг адилхан л шалгаж байгаа. Урьд нь энэ хүн хоригдож шалгагдаж байгаад 12 сар хүсэлт гаргаж эмчилгээ хийлгэж гадуур шалгагдаж байсан. Нэг хэсэг гадагшаа яваад нэлээд удсан. Улмаар ирсэнийх нь дараа дахиж хэргийг нь сэргээгээд шалгаж эхэлсэн. Ингээд хэрэг сэргээгээд шүүх рүү шилжүүлэхдээ энэ хүнийг таслан сэргийлэх арга хэмжээг нь энэ чигээр нь шилжүүлье. Эмчилгээний хувьд хорихын эмнэлэг, дээд шатны эмнэлэгт шийдвэр гаргаж эмчлүүлж болно гэдгийг тухайн үед өмгөөлөгч нарт тавьсан байдаг. Гэвч талийгаач өөрөө тухайн үед “Би гармаар л байна. Эмнэлэгт хэвтэхгүй” гэж өөрөө хэлсэн. Гэхдээ хорихын эмч нар үзээд шинжилгээ хийгээд явж л байсан. Бид ажлаа хийж явсан хуулийн байгууллагын ажилтнуудыг буруутган эрх зүйн үндэслэл алга.

-“Оюун ундраа групп”, Тээвэр хөгжлийн банкны хооронд үүссэн маргаан, тус банкаар дамжуулан   их хэмээний  мөнгө угаасан  байж болзошгүй  үйлдлүүд юу болсон бэ. Огт шалгагдахгүй байгаа юм биш үү?
 -Тээвэр хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан А.Е.Новожиловийн нэр дурдагдаад байгаа энэ хэрэг бол хөрөнгөтэй хүмүүс хөрөнгөө булаацалдсан хүмүүс учраа олохгүй болохоор хуулийн байгууллагынхныг буруутгаад явж байгаа зүйл. Энэ бол иргэний шүүхээр шийдэгдсэн хэрэг. Иргэний шүүхээр шийдэгдсэн хэрэг Эрүүгийн шүүхээр шийдэгддэггүй юм. Тиймээс Прокурорын байгууллага энэ өмч хөрөнгийнхөө маргааныг иргэний шүүхээр шийдвэрлэ гэсэн. Иргэний шүүхээс шийдвэрлэчихсэн. А.Е.Новожиловийг оргож зугтсан гэж ярьдаг. Тэр хүн оргосны төлөө прокурорыг цагдаа буруутгаад яахав дээ. Оргоод л явчихсан.  Хэд хэдэн гадаадын иргэн өөрийнхөө паспортийг элчин сайдын яамаараа хэлүүлээд манай паспорт бол манай өмч. Манай иргэний паспортыг эргүүлж өг. Эрүүгийн хэргээ та нар шалгадгаараа шалга гээд иргэнийхээ паспортыг өгүүлэнгүүтээ гадагшаа гаргачихдаг. Иймэрхүү бэрхшээл бидэнд байна. Хөрөнгө мөнгөө булаалцсан хэргийг бол иргэний шүүхэд шилжүүлсэн. Энэ бол прокурорыг ажил биш, шүүхийн ажил. Тэнд өөрийнхөө санаснаар болохгүй болохоор нэгэн дээрээ эрүүгийн хэрэг үүсгүүлж, дарамтлуулах гэж оролддог. Тэрнийг нь хүлээж авахгүй болохоор хуулийн байгууллагыг буруутгаад байдаг.

-Эрүүгийн болоод шүүхийн хууль шинэчлэгдсэнээр прокурорын байгууллагын хүч буурч, эрх мэдэл нь багасаад байгаа гэх яриа байна?
-Ер нь шинэчлэл гэдэг хэдэн байгууллагын эрх мэдлийг хуваарилах асуудал биш. Эрүүгийн хуулийг өөрчлөх ёстой. Энэ бол ялын бодлогоо эргэж харна гэсэн үг. Хоёрдугаарт, эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийг өөрчлөх ёстой. Энэ нь хууль барьж ажилладаг байгууллагуудын үйл ажиллагааг нарийвчилж, журмалж хариуцлагатай болгож өгнө гэсэн үг. Цаашлаад бүтэц, тогтолцоо хэн нь хаанаа захирагдах юм гэдгийг заана. Улмаар материаллаг базз, боловсон хүчин, гадаад харилцааг нь бэхжүүлэх гэх мэтээр энэ нь иж бүрэн байж гэмээнэ үр дүнгээ өгөх аж. Бидний хувьд эрх мэдэл хуваах бүтэц, тогтолцоо талаас нь эрх мэдэл хувиарлачихсан. Тэнд наана цаана гэсэн маргаан байдаг. Тэнд гамшгийн хэмжээнд хүрсэн маргаан биш. Мөрдөх албаны хууль гарахаар тогтолцооны чанартай маргаан нэг тийш шийдэгдэх байх.