Одоогоос долоон жилийн тэртээ Монголын түүхэнд хараар тэмдэглэгдэн үлдсэн “Долдугаар сарын 1"-ний хэрэг гарсан. Сонгууль, булхай луйвар, эсэргүүцэл, эгдүүцэл, уриалан дуудалт, жагсаал цуглаан, хяналтгүй байдал, үймээн самуун, буун дуу... таван хүний алтан амь. Өмнө нь ийм зүйлийг амьдралдаа харж байгаагүй монголчуудыг бүхлээр нь айдаст автуулж байсан үе саяхан. Байнгын хараа хяналт, шалгалт шүүмжээр дүүрэн байсан коммунизм, социализмаас мултрахдаа ч тэр өдрийнх шиг ийм зүйлийг үзэж туулаагүй. Тэр ч утгаараа дэлхийн түүхэнд ардчилсан өөрчлөлт хийхдээ ганц ч оготнын хамраас цус гаргалгүй хувьсгал хийсэн улс гэж өөрсдийгөө дөвийлгөдөг. Харин 2008 он тэр нэгэн халуун нар шарсан өдөр энэ бүх бахархалаа үгүйсгэсэн түүхтэй.


                      Хэрэг гарах болсон шалтгаан нь улс төрийн маргаанаас үүдэлтэй. Тодруулбал, сонгуулийн дүн. Ид хийж бүтээх насандаа яваа таван сайхан залуугийн алтан амь, насан туршдаа тахир дутуу болж үлдсэн тангараг өргөсөн төрийн цагдаа гээд олон арван хүний ар гэр гашуун зовлонд унасан юм. “Долдугаар сарын 1”-нээр улс төрчид нэлээдгүй шоу хийдэг байсан цаг саяхан. Харин одоо тэд энэ бүгдийг мартсан бололтой. Энэхүү хар өдрийн хэрэгт тухайн үеийн цагдаагийн гурван даргыг хариуцлага алдсан албан үүргээ хэрэгжүүлж чадаагүй гэх үндэслэлээр шоронд хорьж, ялласнаас өөр гавьтай зүйл хийж чадсангүй. Хэргийн гол гэм буруутанг одоог хүртэл тогтоож чадахгүй байна.  

Тэгвэл АТГ-ын дэд даргыг томилох чуулганы хурлын үеэр бүдгэрч, мартагдаж буй энэхүү хэргийн талаар УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж сөхөж, сэргээж дахин шалгах хэрэгтэйг санууллаа. Тэрбээр “Долдугаар сарын 1”-ний хэрэг бол Монгол Улсад гарсан анхны терроризмын хэрэг. Үүнийг мартагнуулж болохгүй. Сэргээж шалгаж хэрэгтэй. Прокурорын дэргэдэх мөрдөн байцаах алба байхад энэхүү хэргийг шалгаж байсан ч татан буугдасанаараа мартагдаж байна. Тухайн үедээ хэдэн цагдаагийн дарга нарыг ялласан болоод өнгөрсөн. Гэтэл энэ Монголд гарсан анхны террозимын хэрэг байхад ингэж мартагдаж болохгүй. Хэн дуртай нь буу шийдэм барьж буудаж байсан. Үүнийг шалгаж учрыг нь олох хэрэгтэй” гэсэн юм.

                  Түүний хэлдэг түмэн зөв. “Долдугаар сарын 1”-ний нийгмийг айдаст автуулсан тэр хэрэг ерөнхийдөө замхрах шатандаа оров бололтой. Яг л С.Зориг агсны хэрэг шиг. Магадгүй улс төрийн зорилготой гэж яригддаг хэрэг болгон энэ замаар явдаг болов уу. Хууль хяналтынхан тухайн хэргийг хоёр хэсэгт салгасан. Эхнийх нь үймээн самуун гарсан хэрэгт цагдаагийн дарга нарыг үүрэгт ажлаа хайнга хийсэн хэмээн хорих ял өгсөн. Тодруулбал энэ хэрэгт тухайн үеийн ЦЕГ-ын даргын үүрэг гүйцэтгэгч асан, хошууч генерал Ч.Амарболд, хурандаа О.Зоригт, Ш.Батсүх нарт 2.6-3.6 жилийн хорих ял оноож, хурандаа Г.Ганбаатарыг “Өршөөл үзүүлэх тухай хууль”-д хамруулан сулласан. Харин хоёр дахь хэсэг болох таван хүний амь үрэгдсэн хэрэгт цагдаа нарыг шалгаж байгаад түр түтгэлзүүлсэн. Учир нь хэргийг шалгаж байсан Прокурорын дэргэдэх мөрдөн шалгах газар татан буугдсанаараа энэхүү хэрэг хаана байгаа нь мэдэгдэхгүй, үндэс сэжим нь өдрөөс өдөрт бүдгэрч байна.

                Харин энэ хооронд хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа нь дуусч таван хүний аминд хүрсэн хэрэг Ц.Нямдорж гишүүний хэлсэнчлэн “Монголын анхны терроризмын хэрэг” ул мөргүй болох нь.

          Монголын түүхэнд хар толбо суулгасан уг хэргийг шалгаж асуудлыг нэг тийш нь болгох хэрэгтэй. Нийгэмд цагдаа нар иргэд рүүгээ буу шагайсан гэх батлагдаагүй мэдээлэл байдаг. Үүнийг ч гэсэн цэгцэлж үнэн мөнийг нь тодруулах ёстой. Цагдаа нар үнэхээр буруутай юу, үгүй юу. Үймээн самууны эхлэл болсон жагсаал, цуглааныг хэн зохион байгуулсан. Иргэдийг төр засаг, төрийн цагдаа руу нь ямар хүмүүс турхирсан болох. Иргэдийн дунд одоо ч яригддаг “Машины тэвшинд чулуу ачиж намын байрны гадаа ирсэн. Хар машин дотроос буудаж байсан. Гадаадынхны нууц явуулга байсан” гэх зэрэг олон таамгуудад хариулт өгөх цаг болсон. Цаг алдах ёсгүй. Түүнээс биш ямар нэгэн нам, хэн нэгэн нэр дэвшигчийн сонгуулийн шоу болж дөрвөн жилд нэг удаа “исгэрээд” өнгөрдөг үйл явдал энэ биш.