Сүүлийн өдрүүдэд Сүхбаатарын талбай шинэхэн төгсөгчдийн хөлд дарагджээ. Шинэ жилгүй өвөл, хонхны баяргүй хаврыг хоёр удаа үзсэн бидний цар тахлын дараах анхны төгсөлтийн баяр энэ өдрүүдэд үргэлжилж байна. Энэ жилийн баяраа цахимаар тэмдэглэхгүй, диплом ромбоо шуудангаар авахгүй гэдэг нь өөрөө баяр ч юм шиг. Тэгвэл энэ удаагийн нийтлэлдээ төгсөлтийн баяраа тэмдэглэж байгаа оюутнаас хэчнээн төгрөгийн зардал гарах талаар дараах тооцооллыг гаргалаа. Өнгөрсөн хугацаанд өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүн, бензиний үнийн өсөлттэй холбоотой бусад бараа үйлчилгээний үнэ даруй хэд дахин нэмэгдсэн. Харин энэ өөрчлөлт төгсөлтийн баярт хэрхэн нөлөөлсөн бол?
БЕНЗИН: 1.749-2.389 ТӨГРӨГ
Сүүлийн хонхны баярын зардлыг энэ жилийн төсөвтэй харьцуулж үзье. Бензиний үнэ дагаад бусад бүтээгдэхүүний үнэ өсдөг нь бичигдээгүй хууль. Тэгвэл АИ 92 бензин өнгөрсөн 2019 оны мөн үед 1.749 төгрөг байсан бол өнөөдөр 2.389 төгрөг болж даруй 640 төгрөгөөр нэмэгдсэн. Нэг оюутны зардалд дээл хувцас, монтаж, баярын үйл ажиллагааны зардал зэрэг багтдаг гэж үзвэл гурван жилийн дотор доорх байдлаар ингэж өөрчлөгджээ.
АРГА ХЭМЖЭЭ: 250.000-280.000 ТӨГРӨГ
Төгсөлтийн баярын монтаж, өдрийн арга хэмжээ, энтертайнмент үйл ажиллагааг зохион байгуулдаг хэд хэдэн газрууд бий. Тэд жил бүрийн нэгдсэн үйл ажиллагааны үнийг тогтоодог гэхэд болно. Үүнд, монтаж зураг авалт, ресторан арга хэмжээ, автобус үйлчилгээ зэрэг багтдаг. Сүүлийн хонхны баяр буюу 2019 онд нэг оюутны дээрх зардал 250.000 төгрөгөөр тогтож байсан бол энэ жил 280.000 төгрөг болсон байна.
ДЭЭЛ 250.000 ТӨГРӨГӨӨС ЭХЭЛЖ БАЙНА
Хонхны баярын үндсэн гоёл бол дээл. Хоёр жилийн өмнө хонхны баяраа хийсэн оюутан баярын дээлээ 130 мянган төгрөгөөр авч байсан. Харин энэ үнэ өнөөдөр хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ? Баяр дөхөөд ирэхээр дээлийн үнэ нэмэгдэж, торго материалын үнэ ч өсдөг. Хил гаалийн удаашралтай байдлаас шалтгаалж юмны үнэ өссөн тул торгоны үнэ өвлийн улирлаас эхэлж нэмэгдсэн гэж худалдаачид хэлж байлаа. Жишээлбэл, Нарантуул ОУХТ-д дээлийн торго материалаасаа хамаараад нэг метрийн үнэ 32 мянга хүрчээ. Энэ үнэ энгийн үетэй харьцуулахад таван мянган төгрөгөөр нэмэгдсэн өртөг гэв. Харин торгоны худалдаа эрхэлдэг дэлгүүрт дугуй хээтэй торго метр нь 45.000-аас эхэлж байна. Эмэгтэй дээлэнд дөрвөн метр, эрэгтэй дээлэнд таваас зургаан метр материал ордог гэж үзвэл дан материал 150 мянга орчим төгрөг. Үүн дээр нэмэгдээд дээлийн дотор, эмжээр, гоёлын үнэ нэмэгдэнэ. Харин дээлийн оёдлын зардалыг судалж үзвэл, энгийн дээл 95 мянган төгрөгөөс 150 мянган төгрөг, гоёлын дээл 110 мянгаас 250 мянган төгрөгөөр оёно гэв.
Харин худалдаанд байгаа дээл материал, загвараасаа хамаараад өөр өөр үнэтэй. Нимгэн тэрлэг, доторгүй торгон дээл 160.000 төгрөгөөс эхлэх бол сайн чанарын торгон дээл хамгийн хямд нь 290.000 төгрөг.
ЭРЭГТЭЙ ХОСЛОЛ: 280.000- 380.000 ТӨГРӨГ
2019 оны мөн үед эрэгтэй хослолын үнэ 280.000 төгрөгөөс эхэлж байж, харин өнөөдөр 380.000 төгрөгийн хослол дундаж үнэдээ тооцогдож байгааг худалдаа эрхлэгчид хэлж байв. Үнэ нэмэгдсэн шалтгааныг мөн хил гаалийн асуудалтай холбоотой гэнэ. Үүнээс гадна эрэгтэй гоёлын хослолыг тэр бүр аваад байдаггүй, зөвхөн баярын үеэр авдаг учраас бусад барааг бодвол цөөн тоогоор авч ирдэг тухай хэлж байлаа.
Бид МУИС-ийн 2019 оны төгсөгч Б.Оюунхандаас зарим мэдээллийг тодрууллаа.
Тэрбээр “Миний хувьд төгсөлтийн баяраараа дипломоо гардаж авах үедээ өмсөх дээл, арга хэмжээнд өмсөх даашинзаа худалдаж авч байсан. Оюутнууд зарим зүйлсээ шинээр худалдаж авах биш байгаа зүйлээрээ болгочихдог. Манай ангийн охидууд ч бас нэг өдөр өмсөх өсгийт, зарим гоёлоо өөрт байгаагаа өмсөж байсан. Харин баярын дараа ангийн зугаалгандаа хаашаа явахаа ярилцаж байгаад ОХУ-ын Байгаль нуур руу нэг хүний 200.000 төгрөгийн зардлаар явж байсан” гэв.
Тэгвэл аялалын зардал мөн нэмэгдэж, өнөөдрийн байдлаар Байгаль нуурын аялал нэг хүний энгийн багц 320 мянган төгрөг болжээ.
Ийнхүү томоохон зардлаасаа тооцож эхэлбэл бараа бүтээгдэхүүний үнэ 18 орчим хувиар нэмэгдсэн байна. Гэхдээ энэ дүн дөнгөж нэг хэсэг нь. Гурван жилийн дотор бензин 36.5 хувиар нэмэгдэж, хил гаалийн ачаалалтай байдлаас шалтгаалж өмнө нь ирж байсан барааны үнэ нэмэгдэж байгаа талаар худалдаа эрхлэгчид хэлж байлаа.
Т.Мөнхжаргал
