Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал-Хүнс үйлдвэрлэл” үндэсний зөвлөгөөн өнөөдөр хоёрдахь өдөртөө үргэлжилж байна. Эмээлтийн махны дуулиантай зэрэгцээд ийм зөвлөгөөн болж байгаа нь нэг талаар хоржоонтой ч юм шиг. Учир нь, монголчуудын хүнсний гол хэрэглээ мах, махан бүтээгдэхүүний хамгийн том үйлдвэрлэгчийн нэр Эмээлтийн химийн найрлагатай байж болзошгүй махны дуулианд холбогдчихоод байгаа. Химийн найрлага хольсон байж болзошгүй махан бүтээгдэхүүний “Эм Ди Си Пи”үйлдвэрээс Монголын хиамны зах зээлийн хамгийн том тоглогч “ХКҮ” буюу “Мах импекс”-ийн шошгууд их хэмжээгээр гарсан.
Энэ нь тэрхүү гарал үүсэл тодорхойгүй химийн бодис байж болох нунтагийг хэрэглэсэн махаар “Мах импекс” хиам, зайдас, даршилсан мах үйлдвэрлэсэн байж магадгүй гэсэн хардлагыг төрүүлээд байгаа. Учир нь дулааны аргаар боловсруулсан махан бүтээгдэхүүнийг монголчууд шууд хүнсэндээ хэрэглэдэггүй, харин БНХАУ руу импортлодог байсан. Гэвч цар тахал дэгдсэн сүүлийн хоёр жил экспортоор махаа гаргаж чадаагүй. Тиймээс энэ махыг “Мах импекс” рүү нийлүүлсэн байх магадлалтай хэмээж байгаа юм. Түүнээс гадна химийн бодис хэрэглэсэн байж болзошгүй байгаа үйлдвэрийн мах импортлох квот нь “Хүнс консервийн үйлдвэр” буюу “Мах импекс”-ийнх бөгөөд авсан квотынхоо тодорхой хэсгээр өөрсдөө махаа бэлтгээд үлдсэн хэсгээ Хятад эзэнтэй нэр бүхий аж ахуйн нэгжүүдээр бэлтгүүлдэг байсан байж магадгүй байгаа юм байна. Химийн найрлагатай мах бэлтгэсэн байж магадгүй асуудлаар МХЕГ зэрэг байгууллагууд дүгнэлтээ өнөөдөр Ерөнхий сайдад танилцуулах бөгөөд маргааш Засгийн газрын хуралдаанаар Эмээлт дэх мах бэлтгэлийн асуудлаар шийдвэр гаргах тухай эх сурвалжийн мэдээлэл байна.
МАХ, МАХАН БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ БОРЛУУЛАЛТ БАГАСЧЭЭ
Эмээлт дэх махны үйлдвэрийн дуулиантай холбоотойгоор мах, махан бүтээгдэхүүний борлуулалт ямар байгаа талаар сурвалжлахаар Баянзүрх зах, E-Mart, найман нэрийн барааны дэлгүүрүүдийг зорилоо.
“Ванхүү” супермаркет: Бидний зорьж очсон эхний дэлгүүр “Ванхүү” супермаркет. Худалдагч “Мах, махан бүтээгдэхүүний талаар Эмээлтийн дуулианаас болоод сүүлийн үед борлуулалт багассан. Сүүлд ирсэн хиамууд зарагдахгүй гурав хоног боллоо. Өдөрт 5-6 кг зарагддаг байсан хиам одоо нэг кг ч хүрэхгүй зарагдаж байна. Нарийн хиамны хадгалах хугацаа 7-14 хоног байдаг. Энэ хугацаанд хиамнуудаа зарагдаасай гээд л бодож байна. Тэгэхгүй бол нийлүүлэгчид хугацаа дууссан буцаалтыг авахдаа хойрго, дургүй байдаг” гэв.
“Баянзүрх” зах: Дараагийн зорьсон газар маань “Баянзүрх” зах. Энд хөл хөдөлгөөнтэй, урьдын адил түм түжигнэж байлаа. Тус захын махны худалдагч, “Цар тахлын улмаас хил хаагдсан. Бэлтгэсэн махаа гаргаж чадаагүй байсан нь үнэн байх, нэгэнт удаан хугацаагаар нөөцөлсөн маханд өөрчлөлт орох нь ойлгомжтой. Тэгээд шинэ мэт болгох гэж элдэв бодис хольсон юм болову уу гэж бодсон. Бидний хувьд ихэвчлэн малчны хотноос ирж байгаа шинэ мах борлуулдаг учир борлуулалт буурсан зүйл байхгүй. Хавар, зуны эхэн сард шинэ мах үнэтэй байдаг. Одоо чтэр хэвээрээ, үнэ өндөр, борлуулалт сайн байна” гэлээ.
“И март”: Хиамны тасаг төрөл бүрийн хиамаар баялаг байх бөгөөд борлуулалт буурсан, эсвэл хэвийн байгаа эсэх талаар тус тасгийн худалдагч тодруулга өгөхөөс татгалзлаа.
Д.Бат-Эрдэнэ, М.Балжинням
