Нэгэн цагт дэлхийн хамгийн баян хүн байсан Билл Гейтс, саран дээр хамгийн анх хөл тавьсан нэгэн болох Нэйл Армстронг, агаарын бөмбөлгөөр дэлхийг ганцаараа тойрсон анхны хүн Стив Фоссет гэх мэт түүхэнд нэрээ тодотгон үлдээсэн эрхмүүд бүгд скаутууд байсан. Бид бүхэн скаутуудыг кинон дээрээс ихэвчлэн үзэж, тэдний тухай бага зэргийн мэдээллийг олж авсан байдаг ч уг хөдөлгөөний нарийн зорилго, зорилтуудыг тэр болгон мэдээд байдаггүй. Тэгвэл бид Монголын скаутын холбооны товчооны гишүүн, хүүхэд залуучуудын зөвлөлийн дарга, хоёр модон тэмдэгт, алтан шонхор скаут М.Мөнхдоржтой ярилцлаа. 

- Бидний урилгыг хүлээн авсанд баярлалаа. Скаутын хөдөлгөөний тухай бодох үед ой модонд майхан барьж, түүдэг гал асаан хоноглож явдаг хүүхдүүдийн дүрс санаанд буудаг. Скаутын хөдөлгөөний гол зорилго, зарчим нь майхант зуслангаас өөр юу байдаг юм бэ?

- Урьсанд баярлалаа. Уншигчдадаа энэ өдрийн мэнд хүргэе. Хүмүүсийн мэддэгчлэн байгальд түшиглэсэн майхант зуслангийн үйл ажиллагаа бол скаутын хөдөлгөөний ердөө нэг хэсэг нь. Харин майхант зуслангүй үед скаутууд бүлгийн ажил, скаутын дүрэмт хувцас дээр байдаг дадал чадварын тэмдэгтүүдийг цуглуулах гэх мэт олон үйл ажиллагаанд оролцдог. Дадал чадварын тэмдэгтийн тогтолцоо нь хүүхдүүдэд аливаа зүйлсийг хийж байх үедээ шинэ ур чадваруудыг олж авахад тусалдаг.

- Дадал чадварын тэмдэгтүүдийн тухай хүмүүст ойлголт өгөх зорилгоор товч тайлбар хийвэл?

- Пиксар Анимейшн Студийн хийсэн “Up” кинонд скаутын дадал чадварын тэмдэгтийн тогтолцоог тод томруунаар харуулсан байдаг. Тэр киноны гол дүрүүдийн нэг болох скаут хүүгийн хувьд ахмад настанд тусалсан гэх ганцхан дадал чадварын тэмдэгтийг эзэмшихийн тулд маш их үйл явдал, саад бэрхшээлтэй тулгардаг. Бодит амьдрал дээр ч скаут хүүхдүүд шинэ тэмдэгт авахын тулд нэлээд их хичээл зүтгэл гаргаж, цаг хором мөчид өөрийгөө үргэлж хөгжүүлсээр байдаг. Мөн бүлгийн удирдагч багш нь хичээл орж хүүхдүүдэд дадал чадварын тэмдэгтийг авахад эзэмшсэн байх ёстой мэдлэгүүдийг олгодог.

- Тэгвэл бүлгийн үйл ажиллагааны тухай мэдээлэл өгөөч?

- Монголын Скаутын Холбооны хувьд скаутын бүлгүүдийг сургуульд түшиглэсэн, нийгэмд түшиглэсэн гэж хоёр хэсэгт хувааж үздэг. Сургуульд түшиглэсэн бүлгийн хувьд аливаа нэг сургууль болон анги хамт олны скаутын хөдөлгөөнд нэгдэх хүсэлтэй хүүхдүүдээс бүрддэг. Мэдээж скаутын бүлэгтэй сургууль бүрд тухайн хүүхдүүдийг хариуцаж, бүлгийн үйл ажиллагаагаа зохион байгуулах багш байгаа. Харин нийгэмд түшиглэсэн бүлэг нь сургууль, харьяалал, нас гэх зэргийг үл хамааран хүсэл сонирхлоороо нэгдсэн хүүхдүүдээс бүрддэг.

- Монголын скаутын холбоонд та ямар ажил эрхэлдэг вэ? Өөрийн ажил үүргээс уншигчдадаа танилцуулбал?

- Би Монголын Скаутын Холбоонд хөтөлбөрийн ажилтны хувиар ажилладаг. Монголын Скаутын Холбооноос 21 аймаг, есөн дүүргийн скаутуудад зориулж зохион байгуулдаг өдөр тутмын үйл ажиллагаанууд, жил бүрийн төвлөрсөн арга хэмжээнүүд, бусад байгууллагуудын Монголын Скаутын Холбоотой хамтран хэрэгжүүлдэг томоохон төслүүд болон жижиг хэмжээний арга хэмжээнүүдийн зохион байгуулалт, хөтөлбөр гэх мэт зүйлс дээр илүү анхаарч ажилладаг гэсэн үг.

- Өөрийн тань хувьд скаутын хөдөлгөөнд анх хэрхэн нэгдэж байсан бэ. Тухайн үеийн дурсамжаасаа хуваалцаач?

- Миний хувьд 16 настай байхдаа скаут болж байсан. Тухайн үед манай нөгөө ангийн найз маань скаут хүүхэд байсан л даа. Бид хоёр маргааш юу хийх талаараа ярьж байтал найз маань скаутын үйл ажиллагаанд оролцох гэж байгаа тухайгаа хэлсэн. Тухайн үед би бусад хүмүүсийн адилаар скаут гэж урт оймс өмсөж, үүргэвч үүрээд ой мод, уулаар аялдаг хүмүүсийн бүлэг гэсэн ойлголттой байсан. Улмаар сониуч зандаа хөтлөгдөөд найзыгаа дагаад скаутын үйл ажиллагаанд оролцож эхэлсэн дээ. Тэр цагаас хойш өөрийн амьдралаа скауттай эргэж буцалтгүйгээр холбосон.

- Скаут болсноор хувь хүнийхээ хувьд хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ?

- Намайг скаут болгосон найз маань төд удалгүй скаутын идэвхтэй гишүүн байхаа больсон. Тэгэхээр би сургуулийнхаа цор ганц скаут болоод үлдчихэж байгаа юм. Тэгтэл сургуулийн нийгмийн ажилтан надад скаутын бүлэг байгуулах тушаал өгсөн юм. Нэгэнт тушаал авчихсан хүн чинь яаж ийж байгаад скаутын бүлэг байгуулаад Монголын Скаутын Холбооноос зохион байгуулдаг үйл ажиллагаануудад бүлгээ удирдаад идэвхтэй оролцож эхэлнэ шүү дээ. Улмаар манай бүлгийн хүүхдүүд намайг дээд ангийнх нь ах биш, скаутын багшийн хувиар харж эхэлсэн. Тэр үед би энэ хүүхдүүдэд скаут хүн ямар байдгийг харуулж, скаутын нэр төрийг хамгаалж явах ёстой гэдгийг ухаарсан. Ер нь бол скаутын хууль, андгай, тангаргийг баримталж өөрийгөө тэр чигт нь өөрчилж чадсан. Үүнийг амьдралынхаа зарчим болгоод амьдрах юм бол одоогийн нийгэмд ямар ч асуудалгүй бусдын хайр хүндэтгэлийг хүлээсэн, соёлтой нэгэн болно. 

- Скаут хүүхдүүд болон бусад хүүхдүүдийн дунд ямар ялгаа байдаг вэ?

- Миний бодлоор жинхэнэ скаут хүн өөрт тулгарсан саад бэрхшээлийг ямар нэгэн аргаар даван туулах чадвартай, сэтгэлийн хаттай байх ёстой. Скаут хүүхдүүдийг бусад хүүхдүүдээс ялгаад байх хэцүү л дээ. Гэхдээ скаут хүүхдүүд бусдыг бодвол илүү эрэл хайгуулч, бэрхшээлийг бие даагаад даван туулах, багаар ажиллах, өөрийгөө чөлөөтэй илэрхийлэх чадвартай болж төлөвшдөг.

- Ойрын үед Монголын Скаутын Холбооноос ямар нэгэн үйл ажиллагаа зохион байгуулах уу?

- 2019 онд дэлхий даяар тархсан коронавирусээс болж Монголын Скаутын Холбооны ихэнх үйл ажиллагаа зогсонги байдалтай байлаа. Харин энэ жилээс бид бүхнийг буцаад тэгээс эхэлж байна. Монголын Скаутын Холбоо нь 1991 онд байгуулагдсан 30 жилийн түүхтэй байгууллага. Үүнтэй холбоотойгоор Монголын Скаутын Холбооны үүсэн байгуулагдсаны 30 жилийн ойд зориулсан “Жембори 30” долдугаар сарын 22-28-ны өдрүүдэд долоон өдөр, зургаан шөнийн турш Олон Улсын Хүүхдийн Найрамдал цогцолборт зохион байгуулагдана. Жембориг скаутуудын "ОЛИМП" гэж нэрлэж болно. Дөрвөн жилд жилд нэг удаа зохион байгуулдаг скаутуудад зориулсан хамгийн том арга хэмжээ. Уг арга хэмжээнд 21 аймаг, есөн дүүргийн Скаутын Холбооны 13,000 гаруй гишүүдийн төлөөллүүд оролцоно.

- Жемборийн хөтөлбөрөөсөө танилцуулбал?

- Бид бүхэн Жембориг аль болох адал явдлаар дүүрэн байлгахыг эрмэлздэг. Энэ удаагийн Жембори дээр Адал явдалт, Скаут, Шинжлэх ухаан танин мэдэхүй гэх үндсэн гурван цогцолбор төвөөс гадна Чөлөөт цагийн цогцолбор төв ажиллана. Үндсэн гурван цогцолбор төвөөр бүх оролцогчид хөтөлбөрийн дагуу өртөөчилсөн байдлаар зочилно. Цогцолбор төв бүр өөрсдийн гэсэн онцлог өртөөнүүдээс бүрдэж хүүхдүүдэд өөр өөр төрлийн мэдлэг, ур чадвар олгох болно. Жишээлбэл адал явдалт цогцолбор төв хүүхдүүдийн сонирхлыг ихээр татсан экстрем тоглоомуудтай байдаг бол скаут цогцолбор төв дээр скаутуудын эзэмшсэн байх шаардлагатай нэг чүдэнзээр гал асаах, луужин ашиглах, морз унших гэх мэт өртөөнүүд ажиллана. Мөн энэ Жемборийн хамгийн гол онцлог бол 24 цагийн хөтөлбөрт оршиж байгаа. Чөлөөт цагийн цогцолбор өдөр болон шөнийн гэсэн хоёр ээлжийн хувиарын дагуу ажиллана гэсэн үг. Үүнээс гадна 30 жилийн ойн ёслолын арга хэмжээ, 21 аймгийн скаутын түүхийн болон онцлогийг харуулсан үзэсгэлэн гэх мэт хэд хэдэн үйл ажиллагаанууд хөтөлбөрт багтсан байгаа.

- Скаутуудын Олимп буюу Жемборид скаут бус хүүхдүүд оролцох боломжтой юу? 

- Боломжтой байлгүй яах вэ. Скаут бус хүүхдүүд Жемборид оролцоод скаутын хөдөлгөөнтэй танилцах боломжтой. Харин Жембори дууссаны дараа тухайн хүүхдүүд цаашид скаут болох үгүйгээ өөрсдөө шийднэ. Скаутын гэр бүлийн хаалга хүүхэд бүрд нээлттэй.

- Жемборид оролцогчид майханд амьдарна гэсэн үг үү?

- Тиймээ. Жемборид оролцож буй бүх хүүхдүүд жинхэнэ скаутуудын адилаар майханд хоноглож, салаа салаагаараа хоолоо бэлдэцгээнэ. Амьдрах орчин нь хүртэл энгийн үеийнхээс тэс өөр тул хүүхдүүд Жембори дээр унтаж байх үедээ хүртэл шинэ туршлага хуримтлуулж байх болно гэсэн үг. Мөн хоол хүнсээ бусадтайгаа хамт бэлтгэх тул хүүхдүүдийн багаар ажиллах чадвар энгийн үед ч гэсэн хөгжих боломжтой.

- Жемборид хэрхэн бүртгүүлж оролцох вэ?

- Өөрийн амьдардаг аймаг, дүүргийн скаутын холбоогоор дамжуулан бүртгүүлэх боломжтой. Хэрэв шаардлагатай бол Монголын Скаутын Холбоотой холбогдож харьяа аймаг, дүүргийнхээ скаутуудтай хэрхэн холбогдох талаар мэдээлэл авч болно. Энэхүү арга хэмжээнд 10 хүүхэд нэг багшийн хамт салаа болж оролцох тул хүүхдүүд ганцаараа бүртгүүлснээс аймаг дүүргийнхээ скаутуудтай хамт бүртгүүлбэл илүү тохиромжтой. Мөн Монголын Скаутын Холбооны Фэйсбүүк хуудсаар нэвтэрч ороод дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах боломжтой. Оролцогч хүүхдүүдийн хувьд 350,000 төгрөгийн хураамж төлнө. Энэ мөнгө нь оролцогчдын хоол хүнс болон хөтөлбөрийн зардалд зориулагдаж байгаа.

- Ярилцсанд баярлалаа. Цаашдын ажилд нь амжилт хүсье. 

П.Тамир