Гадны хөрөнгө оруулалтыг татахгүйгээр эдийн засаг сайжрахгүй, Монгол Улс хөгжихгүй гэдгийг дээр дооргүй ярьж чамлахааргүй олон ажил хийсэн боловч хөрөнгө оруулалт сэргэнэ гэсэн Монголчуудын итгэлээс өөр бодитой үр дүн харагдаагүй байна. Тиймээс бид дахин бодох шаардлагатай байж магадгүй юм. Хөрөнгө оруулагчдад тулгардаг хүндрэл бэрхшээлийн талаар хэн юу хэлснийг хүргэе.
“СЕО” клубын ерөнхийлөгч “Женерал электрик” компаны гүйцэтгэх захирал Ц.Түмэнцогт
Монголд хөрөнгө оруулахад итгэл төрүүлэхүйц тогтвортой эрх зүйн орчин, ойлгомжтой байдал алга. Тийм учраас хүндрэл тулгарч байна шүү дээ. Дэлхий даяар гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг өөртөө татах гэсэн өрсөлдөөн явж байна. Зөвхөн Монгол Улс ганцаараа баялагтай нь биш. Тиймээс бусад орон ч мөн адил хөрөнгө татахаар чармайж байгаа. Харин хөрөнгө оруулагчдын хувьд хэн таатай нөхцөл өгч байна тийшээ л ханддаг. Манай улсын хувьд бизнесийн орчинг тогтвортой, тодорхой, ойлгомжтой болгох шаардлага зүй ёсоор тулгарч байна.
“МҮХАҮТ”-ын дэргэдэх монголын үндэсний арбитрын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ч.Гүнждамба
Гадаадын хөрөнгө оруулагчдын хувьд аливаа улсад хөрөнгө оруулахдаа нэгдүгээрт, улс төрийн нөхцөл байдлыг харгалздаг бол хоёрдугаарт, татварын эрх зүйн орчин, гуравдугаарт, олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн арбитрын асуудлыг чухалчилдаг. Манай улсын тухайд төрийн байгууллагуудын тогтворгүй үйл ажиллагаа бэрхшээл дагуулж байна. Тухайлбал, гадны нэг компани манайд хөрөнгө оруулаад явж байтал төрийн эрх барьж буй нам солигдоход л үйл ажиллагаа нь зогсох аюул бий болдог. Нэг намын асуудлаас шалтгаалаад эрх зүйн орчин өөрчлөгддөг байдал гадаадын хөрөнгө оруулагчдад гол бэрхшээл болж байна.
“Тортуга” компаний гүйцэтгэх захирал Н.Бадамханд
Гадаадаас хөрөнгө оруулах гэж буй компани хамгийн эхлээд гааль дээр асуудалтай тулгардаг. Гаднаас нэг компани импортын бараа оруулж ирээд гааль дээр ямар ч үйл ажиллагаа явуулж эхлээгүй мөртлөө НӨАТ төлдөг. Монголд тоног төхөөрөмж оруулж ирээд бараа бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх гэж байгаа гадаадын хөрөнгө оруулагч өчнөөн олон татварын дарамтыг туулж байна. Эцсийн бүтээгдэхүүн гаргасны дараа татвар авдаг байвал энэ нь тооцоход ч хялбар шүү дээ. Нэг үгээр илэрхийлбэл, татварын дарамт хүндрэл учруулж байна гэж хэлэх гээд байна л даа
Олон улсын хуульч Р.Батрагчаа
Гадааадын хөрөнгө оруулагчдад учирч буй гол бэрхшээлийн нэг нь улс төрийн тогтворгүй байдал. Нэг улс төрийн хүчний шийдвэрийг нөгөөх нь хүчингүй болгодог байдал нь гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг үргээж байна шүү дээ. Хоёрт, аливаа зөвшөөрөл авахад төрийн албаны хүнд суртал хүндрэл учруулдаг. Жишээ нь хуулиараа “таван материал бүрдүүлээд ир” гэхэд төрийн албаныхан хамгийн хэрэгжих боломжгүй зүйлийг авчрахыг шаарддаг. Үүгээрээ дамжуулж гар хүндрүүлэхийг санаархдаг хүнд суртал гол бэрхшээлийн нэг яах аргагүй мөн. Түүнчлэн хяналт тавьдаг байгууллагууд ялих шалихгүй зүйлээр торгууль тавьдаг байдал ч бэрхшээлийн нэг. Дөрөвт, төрийн бус байгууллагууд нутаг орноо, уул усаа хамгаалах нэрийн дор нутгийн иргэдийг өдөөн турхирч эмх замбараагүй байдал бий болгож гадаадын компаниудаас мөнгө татдаг энэ бүх зүйл хөрөнгө оруулагчдад бэрхшээл болж байна. Нэг жишээ татахад л лиценз эзэмшихэд 10 хувийн татвар авдаг байдлыг АМГ, ҮТЕГ гэгч хоёр байгууллага өөрчилсөн. Хоорондоо тохиролцоод л журам гаргаад 30 хувь болгочих жишээтэй. Энэ мэт төрийн байгууллагын тогтворгүй тогтоол, журам шийдвэрүүд хүндрэл дагуулдаг. Өнгөрөгч 2013 онд гэхэд л ийм байдлаас үүдэн 300 гаруй гадаадын хөрөнгө оруулагч дүрвэсэн байх жишээтэй.
“ЮУ ЭМ СИ АЛЬФА” ХХК-ийн ерөнхийлөгч Б.Наранжаргал
Манайхан ямар нэг тохиолдлоор гадаадаас хөрөнгө оруулалт татлаа гэхэд түүндээ менежмент хийлгүй орхидог. Үүний улмаас тухайн хөрөнгө оруулагчийн мөнгө маш их эрсэлд ордог. Уг нь эхний төслөөрөө хөрөнгө оруулагчаа сэтгэл ханамжтай гаргаж чадвал дараагийн хөрөнгө оруулалтыг тэд хийхэд бэлэн байдаг. Гэтэл менежмент хийгээгүйн улмаас хөрөнгө оруулагчийн итгэлийг алдаад дахин Монголын аль ч салбарт хөрөнгө оруулалт хийх боломжийг хаачихдаг. Тиймээс оруулж ирсэн мөнгөнийхөө амлалтад болон өөрийн хүсээд буй үр дүнд хүрэхийн тулд менежмент маш чухал ач холбогдолтой юм.
“Шинь Шинь” компаны хуулийн зөвлөх Б.Тогтохсүрэн
Би хятадын хөрөнгө оруулалтай компанид үйлчилгээ үзүүлдэг. Хөрөнгө оруулагчдын хувьд тулгардаг хамгийн том хүндрэл нь манай хууль эрх зүйн орчны тогтворгүй байдал байдаг. Саяхан хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд батлагдсан байдал сайжрана гэж харж байна. Их бүтээн байгуулалтын ажил хийхэд дан ганц дотоодын ажиллах хүч хангалтгүй байдаг учраас гаднаас авах ажиллах хүчний тоог нэмэгдүүлэх асуудалд анхаарах хэрэгтэй болов уу. Мөн гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татахад төр засаг нь нааштай ханддаг ч орон нутгийн Засаг захиргаа, иргэд нь таатай бус ханддаг байдал хүндрэл учруулдаг.
