Ардчилсан намын дэргэдэх Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны дөрөвдүгээр дээд чуулган ирэх даваа гаригт Төрийн ордонд болно. Таван жилийн дараа болж буй уг хуралдаанаар Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүнийг сонгох сонгууль болох юм. Улс төрийн томоохон хүчин болох АН-ын эмэгтэйчүүдийн байгууллагыг ирэх жилүүдэд удирдах хүн хэн байх вэ гэдэг нь олон хүний анхаарлыг татаж байна. Уг холбооны тэргүүнээр одоо ажиллаж буй УИХ-ын гишүүн Ц.Оюунгэрэл үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөх гэж буй бөгөөд улс төрөөс завсарлага авах гэж байгаагаа мэдэгдсэн билээ. Тиймээс түүний орны хүнийг сонгох сонгууль болох гэж буй нь энэ юм.  Тус холбооны тэргүүнд нэр дэвшигчдэд батламж гардуулах ёслол өчигдөр боллоо. Уг албан тушаалд нийт 10 эмэгтэй нэр дэвшиж буй юм. Тэдний нэг болох Б.Ургамалцэцэгтэй ярилцлаа.

-   Хэрвээ та Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүнээр сонгогдвол уг байгууллагын үйл ажиллагааг ямар түвшинд аваачина гэсэн амбиц байна вэ? Яг ямар ажлууд хийнэ гэж төлөвлөж байгаа вэ?

-  Бид түүхэн хариуцлагатай үед эмэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүнийг сонгох сонгуулийг явуулах гэж байна. Сонгуулийн хууль өөрчлөгдчихсөн байгаа. Үүнийг дагаад улс төрийн намын тухай хууль өөрчлөгдөнө. Тэгэхээр шинэ нөхцөл байдал бүрдсэн үед сонгууль хийх гэж байна. Улс төрийн намын гол үйл ажиллагаа нь сонгуульд ялалт байгуулахад чиглэгдэж байдаг. Тэгэхээр уг ажилд эмэгтэйчүүдийнхээ оролцоог зөв удирдаж чиглүүлнэ гэж бодож байна. Орон нутагт намын гишүүдтэйгээ ярилцахаас гадна тухайн нутгийн онцлогт тулгуурлан ямар ажил хийвэл илүү олон хүнийг хамарч чадах юм гэдэгт анхаарч ажиллана.

-    Таны ажиллах зарчим юу байх вэ?

-    Өмнө нь намын удирдлагуудаас “Энэ бодлогыг хэрэгжүүлээрэй” гэж хэлдэг байсан бол одоо намын гишүүд дэмжигчид, иргэдээсээ асуудаг болсон. Бид тэднээс “Юу хийвэл өгөөжтэй вэ” гэж асуудаг. Би энэ л зарчмыг барина. Эмэгтэйчүүдийн байгууллагаа яаж өөднө татах вэ гэдэг асуудлаар бусадтайгаа хамтарч ажиллана. Тэгээд бодлогоо боловсруулна. Мөн эмэгтэйчүүдийн холбооны дотоод ажлаа удирдан зохион байгуулна. Үүнийг би тэргүүн гэхээсээ илүүтэйгээр хариуцлага гэж харж байгаа. Эмэгтэйчүүдийнхээ өмнө үүрэг хүлээнэ. Тэдний санаа бодлыг бодлогын түвшинд дэмжүүлж ажиллах орчин, амьдрах нөхцөл, бизнес хийх боломжийг нь дэмжих үүрэг хүлээсэн гэж ойлгож байна. Ардчилсан намын эмэгтэйчүүдэд их хүч байдаг. Нэг хүн, нэг хэсэг хүний хүч хол явдаггүй. Харин бүгдээрээ нийлбэл илүү хол явж, амжилтад хүрнэ. Ялангуяа улс төрийн намуудын сонгуульд ачааны хүндийг бүсгүйчүүд үүрдэг. Бүх ажлын төгсгөлд бүсгүйчүүд л үлддэг. Тэгэхээр би эмэгтэйчүүдээ дэмжинэ. Учир нь би намын жирийн гишүүн эмэгтэйгээс өөрийгөө олж хардаг. Ер нь олны хүч оломгүй далай. Хүмүүсийнхээ хүчийг зөв тэгш хувиарлаж юу хийлгэвэл тэр хүн илүү амжилт гаргаж чадах юм гэдгийг олж харж чадсан баг л амжилтад хүрнэ. Энэ зарчмаар л ажиллана.

-    Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны өнөөдрийг хүртэл явж ирсэн үйл ажиллагааг хэрхэн дүгнэдэг вэ? Засч, залруулах шаардлагатай зүйлүүд харагддаг уу?

-    Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбоо түүхэнд маш их гавьяа байгуулсан гэж би хэлнэ. Эмэгтэйчүүдийн холбооны үйл ажиллагааг даргаар нь дүгнэдэг. Энэ бол маш олон цэрэгтэй том баг юм. Манай эмэгтэйчүүд өнгөрсөн 25 жилийн хугацаанд онцгой үүрэг хүлээж, гавьяа байгуулсан. Энэ бол Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбоо болон мянга, мянган гишүүдийн гавьяа. Мэдээж уг байгууллагыг удирдаж байсан эмэгтэйчүүд зөв залж ирсэн учраас өнөөдөр ийм хүчтэй байгаа юм. Өнөөдөр манай намын эмэгтэйчүүд дуу хоолойгоо илэрхийлдэг, бодлогын түвшинд ажилладаг, орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллагад ажиллахаас гадна хариуцлагаа үүрээд явж чадаж байна. Хэрвээ би тэргүүнээр сонгогдвол уг байгууллагыг илүү сайн авч явахын тулд хичээнэ.

-    Улс төрийн үйл ажиллагаанд яаж оролцох вэ. Мөн нийгмийн аль салбар руу анхаарал хандуулж ажилламаар санагддаг вэ?

-    Эмэгтэйчүүд улс төрийн үйл ажиллагаанаас гадна салбар, салбартаа манлайлагч байдаг. Тэгэхээр гишүүдийн өөрсдийнх нь ажиллаж буй чиглэлд илүү анхаарч ажиллуулна. Тухайлбал, инженер хүнийг багш болгох боломжгүй шүү дээ. Тэгэхээр тухайн хүн юу чаддаг түүгээр нь өсч дэвших боломжийг нь олгох ёстой юм. Орон нутагт ч ялгаагүй. Баялаг бүтээж буй бүсгүйчүүд их байна шүү дээ. Гэртээ хүүхдээ хараад буй эмэгтэй ч өөрийн хүсч буй ажлыг эхлүүлэхээр зүтгэж байна. Тэд бүгд хүчтэй эмэгтэйчүүд. Тэр хүчийг нь хөдөлгөх хэрэгтэй. Хүн бүр өөрийгөө таньсан байгаа шүү дээ.

-    Уг холбооны үе, үеийн дарга нарыг харахад улс төрийн их туршлага хуримтлуулсан эмэгтэйчүүд байдаг. Та өөрийгөө хангалттай туршлага хуримтлуулж чадсан хүн гэж үздэг үү ?  

-    Би дөнгөж 24 настай байхдаа дүүргийн улс төрийн намын ажилтнаас ажлынхаа гарааг эхэлж байсан. Дараа нь АНУ-д сурч ирчихээд намын бодлогын зөвлөл дээр “Ард түмнээсээ асуусан 10 зөв бодлого”-ыг боловсруулахад ажиллаж байлаа. Ардчилал хүмүүст тэгш боломж олгосон. 2008 оны сонгуульд манай нам чамлахааргүй амжилт байгуулж байлаа. Намын хүний нөөцийн хэлтсийн даргаар ажиллаж байсан. Хүний нөөцийн хэлтсийн даргын хариуцах ажил бол боловсон хүчинг бэхжүүлэх. Намын гишүүдийн дундах сургалт, судалгаа чадавхийг дээшлүүлэх ажил байлаа. Бид мөнгө, төгрөгийн боломжоосоо хамаараад тэр бүр гишүүдээ гадаадад сургаад байж чаддаггүй. Орон нутагт манай гишүүдэд улс төрийн карьер болон мэргэжилдээ ахиц дэвшихэд юу саад болоод байдаг юм гэхээр боловсрол нь төрийн албаны шаардлагыг хангаж чадахгүй тохиолдол юм. Тиймээс би хүний нөөцийн хэлтсийн дарга байхдаа “Сум 330” нэртэй тэтгэлэгт хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсэн. Тодруулбал, 330 сумаас нэг хүнийг удирдлагын академид сургасан. Төлбөр мөнгөний хувьд өөрсдөөс нь 50 хувийг нь гаргуулаад 50 хувийг нь намаас боломжоор нь санхүүжүүлж, нөөц сан бүрдүүлж түүнээсээ санхүүжүүлж байлаа. Одоо тэр хүмүүс сум орон нутагтаа удирдах албан тушаал хашаад сайн ажиллаж байгааг нь харах сайхан байдаг юм. Хүн үргэлж, өсч дэвжиж байхыг энэ нийгэм шаардаж байна. Би сум, орон нутагт ажиллаж буй бүсгүйчүүдээ битгий хоцрогдоосой гэж боддог. “Сум 330” хөтөлбөр амжилттай хэрэгжсэн. Одоо ч үргэлжлэн хэрэгжиж байна. 330 сумаасаа сургачихаад дахин нэмэлт элсэлт авч байна. Манай намын бодлого боловсон хүчнээ чадавхжуулах чиглэл рүү явдаг. Улс төрийн намуудын үзэл баримтлалтай холбоотойгоор гадаад ертөнцөд либерал үзэлтэй нам яаж үйл ажиллагаагаа явуулдаг юм гэдэг сургалтад манай ҮЗХ-ны гишүүд хамрагдаж байдаг. Би нэг л зарчимтай. Миний чаддаггүйг тэр хүн чадна. Тэр хүний чадахгүйг би чаддаг. Тэр хүчийг л нийлүүлж чадвал бид хамтдаа урагшилна. Үүнийг амьдрал ч харуулж байгаа. Харин тэр хүчийг зөв хөдөлгөх хэрэгтэй.

-    Намын эмэгтэй гишүүддээ хандаж хэлэх юмсан гэж бодож явдаг үг бий биз дээ?

-    Хамтран зүтгэгч, журмын нөхөддөө бие, биенээ дэмжиж урагш алхъя гэж хэлмээр байна. Ардчилсан намын эмэгтэйчүүдийн удирдах байгууллагад ажиллаж буй эмэгтэйчүүд ялангуяа төлөөлөх зөвлөлд ажиллаж буй бүсгүйчүүд бүгд манлайлагч. Манлайлагчдын дарга болно гэдэг бол маш том хариуцлага. Тэд нартай гар хөл, ганзага нийлж ажиллана гэж бодож байна.

-    2012-2016 оны парламентад өмнө нь байгаагүй олон бүсгүйчүүд ажиллалаа. Одоо эмэгтэйчүүдийн сонгуульд өрсөлдөх квот нэмэгдсэн байгаа. Та үүнийг юу гэж харж байгаа вэ?

-    Энэ бол бидэнд олгож буй том боломж. Бид уг хуулиар олгогдсон боломжтой  хөл нийлүүлж, түүнд бэлтгэгдэх ёстой. Квотыг нь өгсөн учраас бид нар хичээж, зүтгэх ёстой. Учир нь хүмүүс бидэнд итгэж байна. Эмэгтэйчүүдийг УИХ-д сонговол алдаатай бодлогууд засагдаж, амьдралд нийцэх хууль, тогтоомж, шийдвэрийг боловсруулж чадна гэж хүлээж байна. Тэр итгэлийг алдаж болохгүй. Би Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүнээр сонгогдвол “Бид нэг баг” гэдгийг ойлгуулж хамтарч ажиллана гэж бодож байна. Иргэдийн итгэлийг алдвал харамсалтай.

-    Таньд амжилт хүсье.

-    Баярлалаа.

Боловсрол

1990 онд: Дундговь аймгийн Улсын тэргүүний 1-р 10 жилийн сургууль

1994 онд: МУБИС-ийг сурган, сэтгэл судлалын багш мэргэжлээр,

1999 онд: Удирдлагын академийг төрийн удирдлагын менежерээр,

2004 онд: АНУ-ын Коннектикут мужийн Бридж Фортын их сургуулийг боловсролын  магистр зэрэгтэй тус тус төгссөн.

Ажлын туршлага

1996-1998 онд: МСДНамд улс төрийн ажилтан

1998-2000 онд: УИХ-ын гишүүний бие төлөөлөгч, туслах

2000-2001 онд: УИХ-ын Тамгын газарт мэргэжилтэн

2004-2005 онд: АНУ-ын Пентагоны “Хүүхэд-хөгжил”-ийн төвд ахлах багш

2007-2008 онд: АНамын Бодлогын зөвлөлд улс төрийн ажилтан

2009-2010 онд: “Туул” ротари клубын ерөнхийлөгч

2008-2012 онд: Ардчилсан намын нарийн бичгийн дарга, Хүний нөөцийн хэлтсийн дарга

2012-2014 онд: Боловсрол Шинжлэх ухааны дэд сайд

2015 оны 1 сараас Ерөнхий Сайдын Нийгмийн бодлогын зөвлөхөөр ажиллаж байна.

Т.Хулан