Өнгөрсөн долоо хоног улс төрийн талбарт ихээхэн дуулиан тарьсан үйл явдлаар дүүрэн өнгөрлөө. Тодруулбал, орд тойрсон хэрүүлийн дахин нэг баримт дэлгэгдсэн бол алтны татвар тэглэгдсэн тухай баримт мэдээлэл дэлгэгдэв. Эрдэнэтийн 49 хувийг Сингапурын компанид зарах гэж оролдсон баримтыг нэрээ нууцалсан эх сурвалжаас нэр бүхий гишүүдэд илгээсэн гэх.
Угтаа 2017 оны УИХ-ын намрын чуулганаар Эрдэнэтийн 49 хувийг төрийн мэдлийнх болгох шийдвэр гарсан байдаг. Гэтэл төрийн мэдлийн өмчийг зарахаар Монголын орд газрын 80 хувийг эзэмшдэг Монголиан Корп Корпорейшн компанийн ТУЗ-аас шийдвэр гаргасан нь төр хүчгүй болсон төрийн дархлаа суларч, тогтворгүй болсныг бэлэхнээ гэрчиллээ. Түүнчлэн дээрх асуудал үнэн болохыг Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдорж болон УИХ-ын гишүүн Д.Дамба-Очир нар батласнаар гал дээр тос нэмэх шиг болсон юм. Тэгвэл энэ долоо хоногийн дараагийн нэг дуулиан нь алтны татвар "тэг"-лэгдсэн явдал юм.
Тодруулбал, энэ сарын 1-нээр алтны 2.5 хувийн татвар хүчингүй болсон. Ингэснээр өмнөх хуулиараа таван хувийн татварын зохицуулалт үргэлжлэх ёстой байсан ч УИХ-ын чуулганаар заавал хэлэлцэж байж, татварын өөрчлөлтийг тогтоох байв. Гэтэл УИХ-ын дарга М.Энхболдыг огцруулахтай холбоотой нэр бүхий гишүүд чуулганыг бойкотолсон явдлаас болж дээрх асуудлыг хэлэлцэж чадаагүй юм. Ингэснээр алтны татвар тэглэгдэж, алтны компаниуд алт олборлосоны татвар төлөхгүй байх боломжтой болов. Чуулганыг хоёр сар шахам бойкотлогдсон энэ үеийг чадамгай ашигласан алтны компанийнхныг ингэж давруулах үндэслэл нь “Монголын алт үйлдвэрлэгчдийн холбоо” төрийн бус байгууллагын ерөнхийлөгч Т.Ганболд аж. Тэрбээр сүүлийн үед Ерөнхий сайдад найр тавьж тал зассаныхаа ачаар алтны татварыг тэглэхэд хүргэсэн гэх яриа бий. Ашигт малтмалын тухай хууль гацаанд ороод байгаа шалтгаан нь ч үүнтэй холбоотой гэх.
Ийнхүү алтнаас хэдэн төгрөгийн татвар авахаа мэдэхгүй төр засаг нь мэлэрч суух хооронд улс татвараа алдаж, алдагдал хүлээхэд хүрээд байна. Тэгвэл алтны 2.5 хувийн татварыг анх Ардчилсан намаас санаачилж, хэрэгжүүлж байлаа. Үүний шалтгаан нь тухайн жилд олборлосон алтны хэмжээ, тушаасан алтны хэмжээтэй зөрж буйд үндэслэн ийн шийдвэр гаргагсан байдаг. Угтаа бол баялгаа Монголдоо үлдээх гэж ийм шийдвэр гаргасан атал хууль бусаар хилээр нэвтэрдэг үйлдэл бараг зогсоогүй юм. Энэ талаар МУИС-ийн Бизнесийн сургуулийн Санхүүгийн хөтөлбөрийн багш, доктор, профессор Л.Оюун болон бусад судлаачдын ярьсан нь ч бий. Ямартай ч О.Баасанхүү гишүүний хэлж буйгаар манай улс дараагийн УИХ-ын даргаа томилох хүртэл алтны компаниудаас татвараа авч чадахгүйд хүрлээ.
Ингэснээр татвараас бүрдүүлэх орлого тасалдах эрсдэл үүсэхийг үгүйсгэхгүй. Их хурлын гишүүд сандал ширээгээ булаацалдаж суухтай зэрэгцэн хууль хяналтын байгууллагаар ч чамлахааргүй сонин хачинтай байв. Тодруулбал, АТГ- аас сар бүр зохион байгуулдаг хурлын үеэр экс Ерөнхий сайдуудыг оргон зайлаагүй, эх орондоо бий гэж дурьдсан ч улсын хилийг хууль бусаар давах гэж байсныг огт дурьдсангүй. Түүнчлэн Хөгжлийн банкнаас эхлээд хэд хэдэн компанитай холбоотой хэрэг сөхөгдсөн юм. Эдгээрээс гадна хүнсний аюулгүй байдал алдагдсан болох нь гахайн мялзан өвчин орон нутгуудад гарснаас тодхон харагдав.
Асуудал ингээд дууссангүй. Долоохон хоногийн зайтай хоёр ч автобус шатсан нь нийтийн тээврийн салбарт улаан гэрэл ассаныг илтгэсэн юм. Гэвч хотын удирдлагуудаас эхлээд нийслэлийн Тээврийн газар цаашлаад хариуцагч автобус компаниуд мэдээллийг нуун дарагдуулахыг хүсэв. Ийнхүү дээдэх нь суудлаа олохгүй бол доодох нь гүйдлээ олохгүй гэдэг үгийг сануулсан долоо хоног болж өндөрлөлөө. Хэрэг явдал цааш хэрхэн өрнөхийг ирэх долоо хоногт харж сууя даа.
