Хөдөлмөрийн баатар, МҮОХ-ны Ерөнхийлөгч Н.Түвшинбаяр багын найзаа зодож, хүндээр гэмтээсэн хэрэгтээ 40 сая төгрөгийн торгууль төлөөд өнгөрнө хэмээн сошиалаар шуугьж буй. Энэ талаар өмгөөлөгч Л.Баттогтох “Энэхүү үйлдэлд хуулийн ямар зүйл, заалт үйлчлэх вэ. Үнэхээр эрүүгийн хуульдаа торгуулаад өнгөрөхөөр заасан уу” гэдгийг ийн тайлбарлалаа. Тодруулбал,

-Бусдын эрх чөлөөнд халдсан хэрэг ЭХ-ийн тусгай ангийн 11. 1.1, 11.1.2 гэсэн хоёр заалттай. Хуулийн 11.1.1-т хүний биед санаатайгаар хүнд гэмтэл учруулсан бол 40 сая төгрөгөөр торгох эсвэл 2-8 жил хорих заалттай. Харин 11.1.2-т санаатайгаар бусдын эрүүл мэнд, амь насанд заналхийлэх хэмжээний гэмтэл учруулсан бол 5-12 жилийн хорих ялын зүйчлэлтэй. Өөрөөр хэлбэл, торгууль төлөөд өнгөрнө гэдэг ойлголт энэ удаад харагдахгүй байна. Цаашлаад гэмтлийн зэргийг гаднын биет буюу хатуу мохоо, хурц ирмэгтэй зүйлээс үүссэн үү гэдгийг Шүүх шинжилгээний хүрээлэнгээс тогтооно. Сошиалаар яваад байгаагаар бол, дагз, дух цөмөрсөн гэж байгаа. Тийм бол энэ нь гэмтлийн хүнд зэрэгт хамаардаг. Тулгуур эрхтэнд гэмтэл учруулсан, бусдын амь нас, эрүүл мэндэд аюултай нөхцөл байдал үүссэн гэж үзнэ. Хуулийн хүрээнд харвал Н.Түвшинбаярын үйлдэл хүнд гэмтлийн зэрэгт хамаарна. Тодруулбал, хуульчийн хувьд Эрүүгийн хуулийн 11.1.2-оор зүйчлэх болов уу гэж харагдаад байгаа” гэлээ.

Хуулийн талаасаа ийм гаргалгаа бий аж. Мөн давхар Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 15.2 буюу тухайн гэмт хэргийн газраас оргон зайлсан бол амь нас эрүүл мэндийн аюултай нөхцөл байдалд эмнэлгийн тусламж үзүүлэлгүй орхиж явсан бол 1-5 жилийн хорих ялтай юм байна. Н.Түвшинбаярын хувьд хэргийн газраас оргон зайллаа, цагдаагийнхан эрэн сурвалжилж байна гэх мэдээлэл гарсан. Энэ нь үнэн бол түүнд ногдуулах ял хүндрэх юм байна.  

Гэмтэл учруулсан нь хэргийн холбогдогч болж,  бүх хариуцлагыг хүлээнэ

Хамгийн гол нь, 2017 оноос хэрэгжүүлж эхэлсэн Эрүүгийн хуулиар харилцан зодоон гэдгийг бүрмөсөн авч хаяж, маргалдсаны улмаас харилцан зодолдлоо гэхэд гэмтэл учруулсан хүн нь хэргийн холбогдогч болно хэмээн заажээ. Өмнөх хуулиар бол, харилцан зодоон хэмээн үзэж, аль аль эсвэл хэн нэг нь гомдолгүй гэвэл хэргийг хөнгөрүүлэх, хэрэгсэхгүй болгох үндэслэл болдог байлаа.

Н.Түвшинбаярын хувьд хуулийнхаа дагуу бол хохирогч нас барсан, эрүүл болоод боссон аль ч тохиолдолд тухайн үеийн үйлдэлд нь буюу ЭХ-ийн 11.1.2 зүйл ангиар эрүүл мэнд, амь насанд заналхийлэх хэмжээний хүнд гэмтэл учруулсан гэдгээр 5-12 жилийн ял сонсох нь тодорхой болж байна. Мэдээж амь нас нь хохирсон тохиолдолд ял хүндрэх нь тодорхой.

Цахим сүлжээнд Н.Түвшинбаярыг өмнө нь мөн хүн зодож танхайрч байсан. Энэ үйлдлийг нь дараад өнгөрсөн тухай  мэдээлэл яваа. Харин одоо мөрдөж  байгаа Эрүүгийн хуульд өмнө ямар гэмт хэрэг үйлдэж байсан  нь огт хамаарахгүйгээр заажээ. Өмнө ямар хэрэгт холбогдож байсан, шүүхээс ял сонсч байсан эсэх лавлагааг зөвхөн хавтаст хэрэгт хавсаргах бөгөөд энэ нь тухайн хүний хувийн байдлыг тодорхойлоход хэрэгтэй аж.

Сэтгэл санааны хохирлыг огт тооцдоггүй

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг буруутай этгээд буюу хэргийн холбогдогч төлнө. Харин сэтгэл санааны хохирлыг хуульчилж өгөөгүйгээс олон хүн гомдолтой үлддэг байна. Тиймээс шүүх шинжилгээний үндэсний хүрээлэн болон сэтгэл зүйчийн бүрэлдэхүүнтэйгээр сэтгэл санааны хохирлыг тооцож, нөхөн төлүүлдэг жишиг рүү яаралтай явах хэрэгтэйг хуулийнхан байнга хэлдэг. Жишээ нь, Европт нэгэн хос төмөр замын гарам дээр тэврэлдэн зогсч байхад нь галт тэрэг ирэхдээ дуут дохио хангинуулахад амгалан тайван байдал алдагдууллаа хэмээн шүүхэд хандаж, шүүхээс сэтгэл санааны хохиролд  300 мянган ам долларыг гаргуулах шийдвэр гаргасан байдаг.

У.Тэргэл