Монголын анхны олон улсын магадлан итгэмжлэгдсэн эмнэлэг гэсэн шошго өмнөө залчихаар хүн бүр чанартай эмнэлгийн үйлчилгээ авахаар тийшээ зорино биз дээ? Гэтэл "Интермед эмнэлэг"-ийн эмчийн хариуцлагагүй үйлдлээс болж хохирсон иргэн манай редакцад хандлаа.

ЭМНЭЛГИЙН ҮЗЛЭГИЙН ЦАГИЙГ ЯАХ ГЭЖ АВДАГ ЮМ БЭ?

Зургаадугаар сарын 5-ний өдрийн өглөөний 8:00 цаг. Интермед эмнэлэгт эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ авахаар очсон эпилепси оноштой, байнгын асаргаатай байдаг дөрвөн настай хүүхэд тус эмнэлгийн ажилтнуудын хариуцлагагүй үйлдлээс болж, олон удаагийн давтамжтай таталт өгч, улмаар ЭХЭМҮТ-ийн сэхээн амьдруулах тасагт хүргэгдсэн байна.

Тодруулбал, тухайн хүүхэд уналт, таталтыг дарангуйлах дөрвөн төрлийн эмийг өдөрт гурван удаа ууж хэрэглэдэг ба тэр өдөр эмчилгээний зааврын дагуу өглөө уух ёстой эм болон хоол цайг хорьж, MRI-д орохоор авсан цагаасаа 40 минутын өмнө ирээд товлолт цагаа хүлээж байсан ч, өөр хүүхдийг өмнүүр нь оруулжээ. Учир байдлыг ар гэрийнхэн нь эмнэлгийн ажилтанд удаа дараа хэлсэн ч авч хэлцэлгүй найман цагаас хойш 2 цаг 40 минут хүлээлгэсний эцэст тайвшруулалтайгаар МRI шинжилгээнд оруулсан байна.

Түүнчлэн ямар тариаг, ямар тунгаар тарьсан талаар хүүхдийн гэр бүлийнхэн нь тодорхой мэдээлэлгүй байжээ. Шинжилгээний дараа эмчийн зөвлөснөөр ус уулгаж, эмийг нь өгөөд мөн алимны соруултай ундааны талыг нь уулгасан байна.

Гэтэл Интермед эмнэлгийн гаднаас хөдөлж амжаагүй байхад тухайн хүүхдийн эрүү чичирч, дагжсан тул эмчид хандахад таталтын шинж тэмдэг явагдаж байж магадгүй гээд ямар нэгэн тусламж үзүүлэхгүйгээр "зүгээр" гэсэн үг хэлээд л явуулсан байгаа юм.

Улмаар хүүхэд замдаа олон удаагийн давтамжтай таталт өгч, өндөр халуурсан тул буцаж Интермед рүү явсан гэсэн мэдээллийг эх сурвалж өгөв. Интермед эмнэлэгт ирсэн даруй тухайн хүүхдийн амин үзүүлэлтүүд унаж сандаргаж байхад эцэг эхийн зөвшөөрөлгүй дахин MRI-д оруулжээ. 

ИНТЕРМЕД ЭМНЭЛЭГ ТУХАЙН ХҮҮХДИЙГ ЭХЭМҮТ-РҮҮ ШИЛЖҮҮЛЭХДЭЭ БУРУУ ОНОШИЛЖ, МЭДЭЭЛЖЭЭ

Интермед эмнэлэг хүүхдийн эрчимт эмчилгээний тасаггүй учраас тухайн эмчлүүлэгчийг ЭХЭМҮТ-рүү шилжүүлсэн байна. Гэвч онош, мэдээлэл дээр "хоол идэж, бөөлжсөн" гэх ташаа өгүүлэмж бичиж, үүгээр зогсохгүй "Тархины бичлэгт өөрчлөлт байхгүй" гэж MRI хариу гарсан байна. Атал олон удаагийн давтамжтай таталтаас үүдэн мэдрэлийн тогтолцоонд өөрчлөлт орсон, "бага тархины хатангиршил" гэсэн оношийг ЭХЭМҮТ-ийн эмч тавьжээ. 

Эпилепси оноштой дөрвөн настай хүүхдийн ар гэр хандаж болох бүхий л байгууллагад хандаж байгаа аж. Мөн Интермед эмнэлгийн ажилтанг Эмнэлгийн яаралтай тусламж шаардлагатай үйлчлүүлэгчийг эрэмбэлэх журмын 4.2.8 дахь заалтыг зөрчсөн, Эрүүгийн хуулийн 15.1 дэх заалтыг зөрчиж, бусдад давуу байдал олгосон гэх үндэслэлээр хуулийн байгууллагад хандаад байгаа аж.

Сэхээн амьдруулах тасгаас мэдрэлийн тасагт шилжиж, хэвтэн эмчлүүлээд гарсан хүүхдийн биеийн байдал өнөөдрийг хүртэл сайжрахгүй байгаагаар үл барам өмнө нь хийдэг байсан үйлдлээ хийхээ больж, "Ээж ээ" ч гэж дуудаж чадахаа больсон байна. 

Бидэнд хандсан иргэн "Эмч нар нэг удаагийн таталтын улмаас мэдрэлийн хэдэн мянган эс үхдэг гэж хэлдэг. Гэтэл миний хүүхэд 10 гаруй удаа таталт өгсөн гээд бод л доо. Ирээдүйд миний үрийг юу хүлээж байгааг би мэдэхгүй байна. Ээж гэдэг үгийг ч хэлж чадахаа больсон байна шүү дээ. Эпилепси оноштой хүүхэд минь 4-5 сая төгрөгийн эм тариа хэрэглэдэг. Зарим нь эм Монголд олддоггүй. Бид хүүхдээ гадаадын эмнэлэгт хүртэл үзүүлдэг. Өнөөдөр сайн гэгддэг учраас л хувийн эмнэлгийг сонгож, мөнгө төлөөд үзүүлж байгаа. Гэтэл одоо Эрүүл мэндийн яаманд хүртэл хамааралгүй байдаг юм байна. 48 цагийн дотор гардаг шинжилгээний хариу Интермед эмнэлэгт 7 цагийн дотор л гарчихсан шүү дээ. Бид ийм хууль бус зүйлийн эсрэг хандаж болох бүх газарт хандана" гэсэн юм. 

ЭПИЛЕПСИ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Мэдрэлийн тогтолцооны хамгийн түгээмэл эмгэг бол эпилепси юм. Дэлхийн хүн амын нэг орчим хувь нь эпилепси өвчинтэй байдгаас 50-60% нь хүүхэд насанд илэрдэг. Зохистой эмчилгээний үр дүнд 70 гаруй хувьд уналт таталтын шинж тэмдэг багасаж арилдаг.

Эпилепси хэмээх үг грек хэлнээс үүдэлтэй байна. “Баглагдсан”, “Эзлэгдсэн” гэсэн энэ утга нь болж буй зүйлийг өвчтөн өөрөө хянаж чаддаггүйг илэрхийлдэг аж. Хүмүүсийн 5 хувьд амьдрах явцад эпилепсийн уналт таталт тохиолддог байна. Жишээ нь, хэт ядрах үед, тархины гэмтэл, цочмог өвчний үед зэрэг болно. Нэг удаагийн уналт таталтыг эпилепси өвчинтэй тэр бүр холбохгүй, харин сэдрээх хүчин зүйлгүй, 24 цагаас илүү зайтай 2-оос олон удаа илрэх уналт таталтыг эпилепси хэмээн тодорхойлно.

Эпилепсиг уналт таталтын шинж тэмдэг давтагдах эмгэг хэмээн тодорхойлох нь бий. Эпилепси бол хүн амын 0,6-1 хувьд тохиолдох архаг эмгэг агаад жил бүр 5 сая орчим тохиолдол шинээр оношлогддог байна. Эпилепсийн инциденци хөгжилтэй орнуудад 100.000 хүн амд 49 байдаг бол хөгжиж буй орнуудад 139 буюу илүү өндөр тархсан байдаг аж. Насанд хүрэгчидтэй харьцуулахад эпилепситэй хүүхдийн эмнэлзүйн шинж тэмдэг, тархины цахилгаан бичлэг (ТЦБ) дээрх өвөрмөц хэв маяг, шалтгаан, эмийн эмчилгээний үр дүн зэрэг олон зүйлээр ялгаатай байдаг. Ялангуяа нярай, нялх хүүхдийн боловсорч гүйцээгүй тархины эпилептогенез, эмгэг цэнэгжилтийн тархах байдал өвөрмөц механизмтай байдаг тул уналт таталтанд илүү өртөнө.

Эпилепситэй хүүхэд сэтгэцийн, төрх үйлийн, танин мэдэхүйн, мэдрэлийн голомтот шинж тэмдэгтэй байж болохоос гадна сурч боловсрох, нийгэмших бэрхшээлтэй тулгардаг байна. Насанд хүрэгчидтэй харьцуулахад эпилепситэй, мэдрэлийн эмгэг өөрчлөлтгүй хүүхдийн урт хугацааны тавилан илүү сайн байдаг. Уналт таталтын хяналт сайн, эхлэх нас бага, тархины суурь эмгэггүй тохиолдолд тавилан сайн байдаг аж. Тархмал идиопатик эпилепси 5-9 насны хооронд эхэлсэн тохиолдолд уналт таталт аяндаа хянагдах магадлал өндөр байдаг хэмээн "Хүүхэд, өсвөр насны эпилепсийн оношилгоо, эмчилгээний эмнэл зүйн заавар"-т дурдсан байна. Харин шинж тэмдгийн, удамд эпилепситэй, таталтын өндөр давтамжтай, анхны ТЦБ-ийн суурь идэвхжил удаашралтай тохиолдолд өвчин эдгэрэх магадлал бага, эмэнд тэсвэртэй байх магадлал өндөр байна.

Эрүүл хүүхэдтэй харьцуулахад эпилепситэй хүүхэд гэмтэж бэртэх эрсдэл илүү өндөр. Нас барах эрсдэл шинж тэмдгийн эпилепсийн үед өндөр, идиопатик эпилепсийн үед бага байна. Нас баралтын шалтгаан дотор таталттай эпилепсийн статус, гэмтэл бэртэл, мөн эпилепсийн үеийн гэнэтийн үхэл (ЭҮГҮ) багтана. Хүн амд суурилсан, 2000-2011 онд 13 мянган эпилепситэй хүүхдүүдийн дунд хийгдсэн судалгаагаар жилд тохиох нас баралт эрүүл хүүхдүүдтэй харьцуулахад (0,22%) илүү өндөр байсан аж.

М.Гал