Ямар ч зовиур шаналгаагүй, өөрийгөө эрүүлд тооцож явсан хүмүүс гэнэт цус харваж зүрхний шигдээс болон бөөрний дутагдалд ордог. Энэ бүхний гол буруутан бол цусны даралт ихсэх өвчин юм. Тэгвэл энэхүү өвчнөөс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх талаар ШУ-ны доктор профессор, МУ-ын гавьяат эмч Д.Сэржээтэй ярилцлаа.

-Хүмүүс ихэвчлэн зуны улиралд даралт ихэслээ гэж ярьдаг. Цаг агаарын байдал цусны даралт ихсэхэд нөлөөлдөг үү?
-Даралт ихсэлт жилийн дөрвөн улирлын алинд ч тохиолдож болно. Доктор Өлзийхутаг, Цэрэннадмид тэргүүтэй бидний хэсэг эрдэмтдийн хийсэн цусны даралт ихсэлтийн хүндрэл нас баралтын судалгаагаар монголчуудын даралт ихсэх байдал нь өвлийн улиралд 28 хувь, зун 20 хувь хавар намрын цагт 22-24 хувь байгаа нь ажиглагдсан. Түүнчлэн доктор Дуламсүрэнгийн “Цусны даралтад цаг агаарын байдал хэрхэн нөлөөлөх вэ?” сэдэвт ажилд хавар өвлийн улиралд өвчлөл ихэсдэг гэсэн дүгнэлт гарсан байдаг.

-Үүний учир шалтгааныг та юу гэж харж байна?
-Манай орны хаврын улирал хувирамтгай, тарчиг, харин өвөл нь дэндүү хүйтэн. Ийм цаг үед хүмүүсийн сэтгэл санаа тогтворгүй болохоос гадна хоол хүнс амин дэмийн хомсдол ч нөлөөлдөг. Ер нь хүмүүс тодорхой зовиур мэдэгдэхгүй байсан ч өөрийнхөө даралт ямар түвшинд байгааг хянадаггүй. Мөн бага зэрэг даралттай байсан ч тохирох эмийг журмын дагуу уудаггүй.

-Сүүлийн үед энэ өвчин залуужиж байгаа тухай ярих болж?
-Тиймээ. Даралт ихсэх эмгэг зөвхөн манай улсын төдийгүй дэлхий дахины санааг зовоосон өвчин эмгэгүүдийн нэг болсоор удаж байна. Өмнө нь зөвхөн хөгшин настай хүмүүст л тохиолддог өвчин гэсэн ойлголттой байсан бол одоо хүүхэд залуус ч ялгалгүй өвчлөх нь олширлоо. Ялангуяа ажил хөдөлмөрийн ид насан дээрээ яваа идэвхтэй амьдралтай хүмүүс  ихээр өвчилж байна. Энэ нь хэт таргалалт, хөдөлгөөний дутагдал хоолны буруу дэглэм зэрэг амьдралын эрүүл хэв маяг алдагдсантай холбоотой.

-Тэгвэл энэ өвчнөөс сэргийлэх талаар та юу гэж зөвлөх вэ?
-Даралт ихсэх өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх хамгийн энгийн арга нь өдөрт 30 минут биеийн тамираар хичээллэх юм. Ингэснээр цусны даралт 4-9 мм МУБ-аар буурч, биеийн жин хэвийн байдалд орж, зүрхний агшилт, артерийн судасны уян хатан чанар сайжирдаг. Мөн ясны сийрэгжилт, илүүдэл өөх тос, сахар ихсэлт буурч, зүрх судасны өвчнөөс сэргийлэн, бүдүүн гэдэсний хорт хавдар, бөөрний дутагдал зэрэг өвчин тусахгүй байх боломжтой. Мөн эрүүл зөв хооллож чадвал цусны даралт 8-14 МУБ-аар буурна гэж судлаачид үздэг тул эмгүйгээр эдгэрэх боломж та бүхний гарт байна.

-Хүн өөрийгөө хэвийн даралттай эсэхийг яаж мэдэх вэ?
-Юуны өмнө цусны хэвийн даралт  гэж юу болохыг хүмүүс сайн мэдэх хэрэгтэй. Хэвийн даралтын түвшин гэдэг нь систол /их / нь 140, диастал /бага/ нь 85 мм МУБ-аас доошгүй байхыг хэлнэ. Энэ хэмжээнээс их байвал эмчээс зөвлөгөө авах, бүр ихсэх төлөвтэй бол хяналтанд орох хэрэгтэй. Даралт хэвийн бол гурван сард нэг удаа зүрх бөөрний өвчтэй бол үзлэгийн давтамжийг ойртуулан нарийн мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө авах шаардлагатай.

-Даралт буулгах маш олон төрлийн эм байдаг шүү дээ. Эдгээрээс хамгийн үр дүнтэйг нь нэрлэхгүй юу?
-Энэ өвчнийг эмчлэхэд хэрэглэдэг олон бүлгийн эм байдаг. Үүнээс Германд үйлдвэрлэсэн өндөр чанартай эм бэлдмэлийг эмчилгээнд өргөн хэрэглэж байна. Сүүлийн үеийн эмчилгээний чиг хандлага уртасгасан үйлдэлтэй буюу хоногт нэг удаа хэрэглэдэг эмүүдийг зөвлөх болсон. Даралт ихсэх өвчнийг эмчлэхэд хамгийн өргөн хэрэглэж байгаа сүүлийн үеийн бэлдмэлүүдэд Амло денк 5/10, Нифеди-Денк 10/20, Эна-Денк 10/20 зэрэг эмүүд байдаг. Гэхдээ ямар нэгэн эмийг сонгож хэрэглэхээсээ өмнө заавал эмчид хандах хэрэгтэйг та бүхэн надаар хэлүүлэлтгүй мэдэж байгаа байх.