Хэдхэн хоногийн дараа монгол үндэсний баяр цагаан сар болно. Эл баяраар өнгөтэй өөдтэйгээ өмсч, өргөө гэрээ гоёдог нь монгол уламжлал.

Тэгвэл цагаан сарын гол гоёл болох малгай, дээл, гутал зэргийн үнэ ханш, эрэлт хэрэгцээ нь хэр байгаа болоод ууц, өвчүү, гурил зэргийн үнэ ханшийг сонирхохоор “Нарантуул” зах, “Хүчит шонхор” худалдааны төвүүдийг зорив.

Хүйтний эрч өмнөх жилүүдийнхээс чангарч, гадаа -20 хэм хол давсан хүйтэн байгаа болоод тэр үү биднийг “Нарантуул” захад очиход хөл хөдөлгөөн тун багатай байлаа. Харин цагаан сар болох гэж байгааг илтгэх мэт монгол дээлний худалдааны тасаг, торго дурдан зэрэг метрийн бараа борлуулдаг тасгууд л нэлээд хөдөлгөөн их байв.

Тус захад монгол загварын 2-3 эмжээртэй дээл, хүннү дээлүүд өнгө материалын сонголттойгоор худалдаалагдаж байгаа харагдав. Дээлний үнэ ч хийц, загвар, материалаасаа шалтгаалан өөр өөр байх аж. Тухайлбал 1-13 настай хүүхдийн дээл 45-80 мянган төгрөгийн үнэтэй байх юм. Харин эмэгтэй дээл 60-150 мянга, эрэгтэй дээл 80-250 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Мөн хурган дотортой дээл 1-2 сая төгрөгийн хооронд байлаа. Дээлний тасагт хос хантааз болон загварын дан цамц сонирхох иргэд цөөнгүй байсан юм. Үнийн хувьд хос хантааз 150-180 мянган төгрөг. Дан хантааз 60-100 мянга байгаа бол дан цамц 40-60 мянган төгрөг байлаа.

Түүнчлэн сүүлийн жилүүдэд иргэд гэр бүлээрээ нэг өнгийн, ижил загварын дээлээр хослох нь элбэг болсон. Тиймээс ч иргэдийн хэрэгцээнд зориулсан хос дээлний сонголт их байгааг худалдаачид танилцуулж байсан юм. Өнгөрсөн жилүүдэд хүннү энгэртэй дээл эрэлт ихтэй байсан бол энэ жил иргэд гурван эмжээртэй босоо захтай Монгол дээлийг илүү сонирхож байгаа аж. Хос дээлний үнийн хувьд 200-350 мянган төгрөгийн хооронд хэлбэлзэж байна.

Дээлний үнэ өнгөрсөн жилийнхээс нэмэгдээгүй бөгөөд дан дээл, даавуун дээлний үнэ хямд байгаа гэдгийг ч хэлэх хүн олон байлаа.

Ингээд бид монгол гутал, хром зэргийн үнийг сонирхов. Иргэд энэ жил хээтэй ээтэн монгол гутлыг ихээр сонирхож байгаа бол үнийн хувьд 130-200 мянга, хром монгол, оросоосоо хамаараад үнэ нь мөн л өөр байх аж. Тухайлбал монгол хром 120-180 мянга, Орос хром 140-250 мянгаар зарагдаж байлаа. Түүнчлэн монголд үйлдвэрлэсэн түрийтэй арьсан гутал 90-160 мянган төгрөгийн үнэ ханштай байсан бөгөөд хүмүүс ч нэлээд үйлчлүүлж байв.

Харин малгайны худалдаа тийм ч эрэлттэй бус байгаа нь нүднээ илт. Малгайны лангууг бүрх малгай, булган малгай, үнэгэн лоуз гэх мэт малгайнууд дүүргэжээ. Үнэ нь ч өнгөрсөн жилийнхтэй ижил байгаа аж. Тодруулбал, булган малгай 25-160 мянга, үнэгэн лоовууз 60-250 мянган төгрөгийн үнэтэй байв. Энэ жил иргэд үнэгэн лоовуузыг нэлээд сонирхож худалдан авч байгааг худалдаачид хэлж байлаа. 

“Хүчит шонхор” худалдааны төв “Нарантуул” захаас хөдөлгөөн их байлаа. Энэ нь ч хүнс бараанаас хүчтэй гэдэг үгийг санагдуулсан юм. Бууз, банш хийх мах, гурил, ууц, өвчүү, тавгийн боов, цагаан идээ гээд тус захад хүнсний худалдаа нэг дор хямд зарагддаг аж. Тиймээс ч хэдийнэ олны хөлд дарагджээ. Тус худалдааны төвд зарагдаж буй бөөний болон жижиглэнгийн махны үнэ өмнөх саруудынхаас бага зэрэг нэмэгджээ.

Тухайлбал, хонины гулууз килограмм нь 3400-3800 төгрөг бөгөөд гулуузаараа авахад ойролцоогоор 60-90 мянган төгрөг болдог байна. Харин ямааны хөлдүү гулууз килограмм нь 2800, цул мах нь килограмм нь 3700-4000, адууны цул мах 4200 төгрөгөөр зарагдаж байсан нь нэг килограмм мах ойролцоогоор 300-800 төгрөгөөр нэмэгдсэн ханш гэдгийг худалдан авагчид хэлж байлаа. Түүнчлэн баяр ёслол болохоор өргөн хэрэглээний барааны үнэ нэмэгддэг буруу тогтолцоог өөрчлөх хэрэгтэй байна гэцгээж байв.

Харин ууцны үнэ том жижгээсээ хамаараад 110-210 мянган төгрөгөөр зарагдаж байсан бол өвчүү 50-110 мянган төгрөг байлаа.

Ингээд бид цагаан сарын баярын гол хүнс болох буузны гурилын үнэ сонирхов. Тухайлбал, Цесна 25 килограмм нь 42 мянга, Алтан тариан ширхэгтэй дээд гурил 25 килограмм нь 35 мянга, 10 килограмм нь 16 мянга, Улаанбаатарын дээд гурил 30 мянга, Хурх, Өегийн дээд гурил 32 мянган төгрөг байлаа. Энэ нь мөн л өмнөх саруудынхаас 1000-2000 төгрөгөөр нэмэгдсэн үнэ аж. Иргэд энэ жил буузны гурилаар дотоодын гурилыг түлхүү худалдан авч байгаа аж. 

Энэ жил эдийн засгийн хямралтай байгаа учир иргэдийн худалдан авах чадвар буурчээ. Гэхдээ цагаан сараа тэмдэглэхийн тулд иргэд эрвийх дэрвийхээрээ өөрийн төсөвт тохируулан худалдан авалтаа хийж сарынхаа бэлтгэлийг базааж байна гэдгийг худалдаачид өгүүлж байсан юм. 

24tsag.mn