Боловсролын салбарын ажил ид дундаа өрнөж байхад яам нь сайдгүй, бодлого тодорхойлох эзэнгүй багагүй хугацааг өнгөрөөсөн. Хүүхдүүдийн маань ирээдүйн зам мөрөө тодорхойлох эгзэгтэй цаг үед Засгийн газар сайд томилох ажилдаа хойрго хандаж, хойш тавьж байгааг нэлээд шүүмжилсний эцэст МАН-ынхан сонголтоо хийв. Харин тэдний сонголт өмнө нь яригдаж, дуулдаж байснаас тэс өөр байсан нь гайхал төрүүлэв. Ямартай ч Засгийн газар болгон мэргэжлийн бус сайдтай хэмээх шүүмжлэлийн бай болдог. Харин энэ удаа Боловсрол соёл, шинжлэх ухаан, спортын сайдаар академич хүнийг сонгосонд зарим иргэд талархалтай байна.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбат өчигдөр Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын сайдад академич Г.Чулуунбаатарыг томилуулах саналаа УИХ-ын дарга М.Энхболдод өргөн барилаа. Түүний саналыг МАН-ын Удирдах зөвлөл болон УИХ дахь бүлэг нь дэмжиж, УИХ-ын чуулганаар хэлэлцүүлэхээр дэмжиж байгаа юм. 

Тэгвэл БСШУС-ын сайдад нэр дэвшигч Г.Чулуунбаатар гэж хэн бэ

• 1975-1981 онд МУИС-ийн Философийн салбарыг философич, нийгмийн ухаан багш, судлаач мэргэжлээр бакалавр, магистрын зэрэгтэй төгссөн
• 2013 оноос одоог хүртэл Монгол Улсын ШУА-ийн Философийн хүрээлэнгийн захирал
• 2008-2013 онд Монгол Улсын Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Удирдлагын академийн захирал
• 2007-2011 онд НҮБХХ-ийн Хүний эрхийг баталгаажуулах, ардчилсан засаглалыг хөгжүүлэх Мянганы хөгжлийн есдөх зорилгыг хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх төслийн Үндэсний захирал
• 2000-2008 онд УИХ-ын даргын ахлах зөвлөх
• 1997-2009 онд Монгол Улсын ШУА-ийн Философи, социологи, эрх зүйн хүрээлэнгийн захирал
• 2004-2008 онд МАХН-ын Удирдах зөвлөлийн гишүүн
• ШУА-ийн Тэргүүлэгч гишүүн (одоог хүртэл)
• Нүүдлийн соёл иргэншлийг судлах олон улсын хүрээлэнгийн Удирдах зөвлөлийн гишүүн
• 2004-2008 онд УИХ-ын дэргэдэх Судалгааны төвийн захирал

Тэрбээр 1997 оноос ШУА-ийн Нийгмийн ухааны Бага чуулганы гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байгаа бөгөөд тус Бага чуулганы дэргэдэх философи, социологи, улс төр судлал, урлаг судлалын салбараар Шинжлэх ухааны доктор (Sc.D)-ын зэрэг хамгаалуулах Эрдмийн зөвлөлийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, Хамгаалуулах зөвлөлийн дарга (2014 оноос), МУИС, СУИС-ийн Эрдмийн зөвлөлийн гишүүн, Удирдлагын академийн эрдмийн зөвлөлийн дарга, Удирдахуйн ухаанаар докторын зэрэг хамгаалуулах зөвлөлийн дарга (2008 оноос) Нийгмийн ухаанаар доктор (Ph.D)-ын зэрэг хамгаалуулах зөвлөлийн орлогч дарга, 2014 оноос Философи, шашин судлалаар доктор (Ph.D)-ын зэрэг хамгаалуулах зөвлөлийн даргаар сонгогдон ажиллаж байна. 

Г.Чулуунбаатар улс хүрээнд тийм ч идэвхтэй нэгэн биш. Гэхдээ өнгөрсөн хугацаанд хэвлэлд хэд хэдэн сэдвээр өөрийн үзэл бодлоо илэрхийлж байжээ. Ингээд түүний ярилцлагуудаас түүвэрлэж байна.

-Шинэ Үндсэн хуулийг батлаад 25 жил боллоо. Өнгөрсөн хугацаанд Үндсэн хууль үүргээ хангалттай биелүүлсэн үү?

-Үндсэн хууль гэдэг ойлголтоо илүү тодорхой болгох хэрэгтэй. Манай хүрээлэнгийн хувьд Үндсэн хууль бол Монгол Улсын төрийн тусгаар тогтнолын улс төр, эрх зүйн баталгаа гэж тодорхойлж байгаа. Мөн монголчуудын язгуурын үнэт зүйлсийн нийлбэр юм. Үүнээс гадна Монгол Улсын нийгмийн өөрчлөлтийн хөтөч.

Монголчуудын эв нэгдлийг хангагч оюун санааны ноён нуруу юм. Энэ хүрээнд Үндсэн хууль үүргээ хэрхэн биелүүлсэн бэ гэдгийг тодорхойлж болно. Монголын нийгмийг ХХ зууны төгсгөл буюу социалист системээс ардчилсан, нээлттэй, чөлөөт зах зээлийн эдийн засагтай улс болгож өөрчилсөн. Өөрөөр хэлбэл, 1992 онд баталсан Үндсэн хууль түүхэн үүргээ хангалттай биелүүлсэн. Цаашид ч энэ хуулийг бүрэн утгаар нь ойлгож, шавхаад явбал олон асуудлыг шийдэх боломж бий.

-Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулахаар зэхэж байна. Өөрчлөлт оруулах цаг нь мөн үү?

-Олон улсын жишгээс харахад Үндсэн хууль 4-6 жилийн хугацаанд идэвхтэй үйлчилдэг. 22 жилийн дотор Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулдаг практик ч байна. Тиймээс Монгол Улсын Үндсэн хуульд “гар хүрэх” боломжтой болсон. Өөрөөр хэлбэл, нийгэм төдийгүй эрдэмтэн судлаачид өөрчлөлт оруулах ёстой гэсэн байр суурьтай байна. Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулна гэдэг нь үзэл санааг үндсээр нь өөрчилнө гэсэн үг биш.

Үргэлжлэлийг энд дарж уншина уу

ШУА-ийн Философи, социологи, эрхийн хүрээлэнгийн захирал, Академич, доктор, профессор Г.Чулуунбаатартай ярилцлаа.

- Таны бодлоор өнөөгийн эдийн засгийн хүндрэлтэй байдлаас яаж гарах вэ?

Эдийн засаг өөрийн хуулиар хөгждөг ч хямралаас гарах түлхүүр төрийн гарт бий. Үүний тулд төрд боловсролтой, хариуцлагатай, ёс зүйтэй хүмүүс ажиллах ёстой. Төрийн байгууллагын зөв тогтолцоотой, шинжлэх ухааны судалгаанд үндэслэсэн бодлоготой байвал гарц аяндаа тодорно.

- Эдийн засгийн Үндсэн Хууль гэдэг ойлголт энэ асуудалтай яаж  холбогдож байна?

Монгол Улс олон хэвшил бүхий зах зээлийн эдийн засагтай байна гэж Үндсэн Хуулинд заасан. Үндсэн Хуульд буй эдийн засгийн талаарх заалтууд эдийн засгийн хөгжлийн загварыг нарийн тодорхойлж чадаагүй гэж эрдэмтэд үздэг. Хэдийгээр үндсэн үзэл санаа тусгагдсан ч тодорхой зүйл хомс. Тиймээс нарийн загваруудыг гаргаж, түүндээ тулгуурлаж судалгаа хийсний дараа Үндсэн Хуулинд шигтгэж өгч болох юм.

Өнөөдөр ШУА-ын харъяа Үндэсний хөгжлийн хүрээлэн, Эдийн засгийн хөгжлийн яамны дэргэдэх судалгааны төв зэрэг байгууллагууд эдийн засгийн Үндсэн хуулийн асуудлыг эдийн засгийн загварын концепци, олон улсын харилцаатай нийцүүлэн судалдаг. Үр дүн гарна гэж хүлээж байна.

Үргэлжлэлийг энд дарж уншина уу

- Сонгууль болоод дууслаа. Сонгуулийн үр дүнд хэр сэтгэл хангалуун байна вэ?

- Сонгуулийн үр дүнд сэтгэл хангалуун байна гэхээс илүү ямар сонгууль болсон бэ?, ард түмэн яагаад ийм сонголт хийвээ?  гэдэг  талаар эхлээд бодох нь  чухал. Энэ удаа сонгогчид   Монгол оронд шударга ёс, хариуцлагын тогтолцоог бий болгох,  улс орны хөгжлийн удаашрал, хүндрэл хийгээд ард түмний амьдрал доройтсоны  шалтгааныг арилгах боломжийг хайсан сонголт хийлээ.

Сөрөг хүчин байсан нам сонгогч олны үнэмлэхүй олонхийн дэмжлэг авч парламентын 76 суудлын 65-ыг  авсан үр дүн  бол үнэхээр хөсөрдүүлэх аргагүй итгэл найдвар юм.

- Монголын улс төрийн ууган хүчинд ард түмэн  яагаад ингэж их найдвар хүлээлгэх   болов оо?  Хэдхэн хүчин зүйл энд  нөлөөлсөн. Тухайлбал, 

Эрх баригчдын бодлогын алдаанаас улс оронд бий болсон хүндрэл
Эрх баригч хүчний бодлогыг хэрэгжүүлж, эрх мэдэлд хүрсэн боловсон хүчний мэдлэг, туршлагагүй байдал, хэт дураар авирласан  ёс суртахууны доройтол
Хууль ёс, хариуцлага, сахилгыг уландаа бүх шатандаа уландаа гишгэсэн уваагүй байдал,
Улс төрийн 3 дахь хүчний орон зай бодитой үүсч чадаагүй, шинэ тулхтай улс төрийн хүчин төлөвшөөгүй байдал
Сонгуулийн хууль тогтоомж, тойрог хуваарилалт зэрэг  сонгуулийн өмнөх улс төрийн акцууд

Иймэрхүү хүчин зүйлүүдийн зэрэгцээ улс төрийн ууган хүчний туршлага,  боловсон хүчний нөөц, үзэл баримтлал хөтөлбөр, улс  төрийн үйл явцад баримталж ирсэн бодлого, байр суурь зэрэг нь  энэ намд бусдаас илүү  итгэх үндэслэл болсон болов уу гэж бодож байна.
 

- Монголын улс төрийн ууган хүчинд ард түмэн  яагаад ингэж их найдвар хүлээлгэх   болов оо?

- Эцсийн дүндээ    хариуцлагыг бодитой болгох, шударга ёсыг тогтоох, улс орны хөгжил,  ард түмний амьдралыг өөд нь татах гэсэн том  зорилтыг илүү хэрэгжүүлнэ гэсэн итгэл найдварыг тээсэн ард түмний  сонголт гэж үзэж болно.Тиймээс МАН энэ гурван зорилтод  голлон  анхаарч, нэгдмэл цогц бодлого хэрэгжүүлэх   ёстой.

Үргэлжлэлийг энд дарж уншина уу

- Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал гэсэн баримт бичиг байдаг. Харамсалтай нь тэр тухай хэн ч ярьдаггүй учраас хэрэгжүүлэх гэж зорьдоггүй бололтой. Улсын аюулгүй байдалд соргөөр нөлөөлөх олон хүчин зүйл сүүлийн үед тохиолдлоо. Тэр баримт бичиг хэзээ гарч, хэрхэн хэрэгжүүлж ирсэн талаар эхлээд сонирхуулахгүй юу?

-1993 онд гарсан. Нэлээд чамбай боловсруулсан баримт бичиг байгаа юм. Түүнийг хэрэгжүүлэх зорилгоор Үндэсний аюулгүй байдлын тухай хуулийн төслийг 1998 оноос боловсруулж 2001 онд баталсан. Үүнээс өмнө ч Монгол Улсын аюулгүй байдалтай холбоотой гадаад бодлогын, цэргийн номлолын гэсэн хэд хэдэн баримт бичиг гарсан байх учиртай.

- Энэ бүхнийг яаж хэрэгжүүлж, Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа үүгээр хэрхэн хангагдаж ирэв гэдэг нь өнөөдрийн гол сэдэв болоод байна. Иргэд, олон нийт улсынхаа үндэсний аюулгүй байдлыг хэрхэн хангагдсан гэж үзэж байгаа юм, тэр дүнг нь төр, засгийн сонорт хүргэх зорилгоор бид хамтраад судалгаа явуулсан.

-Судалгааг мэргэжлийн хүмүүс хийсэн үү. Дүнтэй нь хэзээ танилцах боломжтой вэ?
-Монголдоо нэртэй, үндэсний аюулгүй байдлын асуудлаар мэргэшсэн 100 экспертийг сонгосон. Тэд тусгай анкет боловсруулж, фокус бүлгийн болон биологийн харилцан ярилцлага зохион байгуулсан. Өмнө нь гарч байсан үндэсний аюулгүй байдлын судалгааны дүгнэлт, ҮАБЗ, УИХ-ын үйл ажиллагаа, төрийн байгууллагуудын ажлыг иргэд, олон нийт хэрхэн үнэлж байна вэ гэсэн тодорхой асуудлаар, нарийвчилсан судалгаа хийлээ. Дүнг маргааш болох "Үндэсний аюулгүй байдлын чухал асуудлууд" сэдвээр болох ярилцлагын үеэр танилцуулна. Эндээс ҮАБЗ-ийн Тэргүүн, УИХ-д хандсан зөвлөмж гаргах ёстой.

Үргэлжлэлийг энд дарж уншина уу

- Танай хүрээлэнгийн тэнхээ ямар байна? Өмнөө тавьсан зорилгоо хэрэгжүүлэхэд хүрэлцэхүйц хүн хүчтэй, санхүүгийн боломжтой эсэхийг сонирхож байна л даа.

-Хүрээлэн 1972 онд бие дааж байгуулагдаад 1980-аад оны сүүлчээр хамгийн сайн бэхжиж 70 шахам орон тоотой, өндөр мэргэжлийн чадварлаг эрдэмтэдтэй хүчирхэг институци болоод байлаа. 1996 он гэхэд бараг тарахдаа тулсан ч 1997 онд ШУА-ийн тухай Засгийн газрын тогтоол гарч хэвийн ажиллах боломж бүрдсэн. Одоо 30 гаруй орон тоотой, туршлагажиж яваа залуу судлаачид голлосон боломжийн чадавхитай болж явна. Санхүүжилттэй холбоотой хоёр асуудлыг олон жил ярьж байна. Нэг дэх нь ажилтнуудын цалин. Өмнөх нийгмийн үед эрдэм шинжилгээний ажилтнууд ойролцоогоор яамны газрын даргатай адил цалин авдаг, нийгмийн нэр хүнд нь ч өндөр байлаа. Одоо бол олигтойхон компанийн үйлчлэгчийн хэмжээний цалинтай, дунджаар 500 мянга орчим төгрөг шүү дээ. Тэр хэмжээгээрээ нэр хүнд сайнгүй болчихоод байна. Хоёрт, судалгааны санхүүжилт, материаллаг бааз нь ямагт бусад салбараас хоцрогдонгуй явж ирлээ дээ. Гэлээ ч хүрээлэн маань нэр хүндтэй хэвээрээ, нийгмийн үүргээ хэвийн хэрэгжүүлж байгаа, цаашдаа бэхжих боломжтой.

Үргэлжлэлийг энд дарж уншина уу

24tsag.mn