Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төсөлд Ерөнхийлөгчөөс хэд хэдэн санал өргөн барьсан. Эрх баригч намын зүгээс өөрсдийн саналыг уг саналтай уялдуулахаар хэд хоног хуралдсан. Гэвч Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан саналаас 80 хувийг нь дэмжээгүй талаар Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга З.Энхболд мэдэгдлээ. Үүнтэй холбогдуулан түүнээс зарим зүйлийн талаар тодрууллаа.

-Зөвшилцлийн ажлын хэсэг дээр бүх зүйл шийдвэрлэгдсэн гэж ойлгосон. Ерөнхийлөгчийн гаргасан яг ямар заалтууд унасан юм бэ?

-Ерөнхийлөгч хотыг бүрэн хэмжээний засаг захиргааны нэгж болгоё гэсэн. Харин УИХ-ын гишүүд зарим эрх үүргүүдийг шилжүүлье гэсэн. Мөн байгалийн баялагтай холбогдсон 51 хувь бүгд унасан. Ядаж нийтийн өмч болгож томъёолох санал гаргатал өмнө нь төрийн гэдэг үг нэмсэн. “Төрийн, нийтийн” өмч гэдэг үг байсан бол Ц.Элбэгдорж, Ч.Сайханбилэг, М.Энхсайхан нар Тавантолгойг төрийн өмчийг хувьчилдаг шиг үнэгүй өгөх бололцоогүй байсан. Одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа Үндсэн хуулийн 6.2-д байгалийн баялагтай холбоотой төрийн өөрийн өмч шиг дур мэдэн үрэн таран хийдэг энэ байдал хаагдана. Ашигт малтмалын тухай хууль үндсээрээ өөрчлөгдөнө. Төрийн байгууллага оршдог газрыг нийслэл гэж нэрлэе гэдгийг авч хаясан. Яагаад нийслэлийг тусад нь авч үзсэн гэхээр аймгийн төв шиг хот биш юм. Тусдаа хот байх ёстой гэсэн асуудал дэмжигдсэнгүй. Түүнчлэн нам өмчгүй байх, намын дотоод сонгуулийг сонгуулийн байгууллага явуулах болон намын тодорхойлолт хасагдсан. Мөн гишүүдийн тоог 108 болгох санал 99 болж, таван жил байхаар дэмжигдсэн.

-Уг нь хамгийн чухал санал нь сонгуулийн тогтолцоо байсан биз дээ. Ерөнхийлөгч үүнийг хүлээн зөвшөөрөх юм уу?

-Ядаж холимог тогтолцоогоо сонгуулийн хуулиар авах болов уу гэж найдаж байна. Зөвшөөрвөл цааш явна. Одоогийн амлалт нь холимог тогтолцоогоо ердийн хуулиар авна гэж бий.

-Тэгэхээр олонх болсон нам сонгуулийн өмнө Сонгуулийн тухай хуулиа өөрчилдөг байдал үргэлжлэх юм биш үү?

-Долоон сонгуулийг долоон өөр хуулиар явуулсан. Тогтворгүй байдал үүсгэдэг өнгөрсөн 27 жилийн практикаар үргэлжилнэ гэсэн үг. Ерөнхийлөгчийн бодсоноор болохгүй. Ард нийтийн санал асуулгаар тогтнолыг шийдэхгүй гэдгийг дэмжсэн. Ерөнхийлөгч, УИХ-ын гишүүн, Засгийн газрын хууль санаачлах эрх эдлэх бөгөөд энэ эрх мэдлийн хүрээг хуулиар тогтооно гэдэг санал дэмжигдсэн. Нам бүр дөрвөн жилд дураараа хэт огцом өөрчлөлт хийхийг хориглож байгаа юм.

-Ерөнхийлөгчийн хувьд хориг тавихгүйгээр цааш хэлэлцээд явах боломжтой гэж ойлголоо?

-Хэрэв Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны санал 100 хувь дэмжигдвэл хориг тавих шаардлагагүй.

-Ирэх сарын 15-ны өдөр АН-ын Үндэсний бодлогын хороо хуралдана. Уг хуралдаанаар таныг Ерөнхий нарийн бичгийн дарга болно гэсэн мэдээлэл байна?

-Надад ямар ч төлөвлөгөө алга. Сонгууль дөхөхөөр төрийн ажлыг өгөөд сонгуульдаа бэлдэж эхэлнэ шүү дээ. Ерөнхий нарийн бичгийн дарга болох асуудлыг хурлаар л шийднэ. Би түүнийг урьдчилж яриад яахав. Тэгээд ч миний энд хийх ажил дуусаагүй байна. Тухайлбал, Үндсэн хуулийн өөрчлөлт, ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн айлчлал зэргийг бэлдэх ёстой.

-Шүүгч нарын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх асуудал яригдаж байна. Тухайлбал, таван шүүгчийн нэр яригдсан. Энэ үнэн үү?

-Ирэх долоо хоногт Шүүхийн тухай заалтууд ороод ирэхээр энэ асуудал яригдана. Ер нь манай шүүгчид хамгийн өндөр цалин авдаг, халдашгүй эрхтэй. Энэ эрхийг юу гэж ойлгодог гэхээр “Халдашгүй авлига аваад байвал намайг хэн ч яаж ч чадахгүй юм байна. Зөвхөн тэтгэврийн нас хүрээд халагдах юм байна” гэж ойлгодог. Салхитын мөнгөний ордын хэргийн шүүх хурал дээр давж заалдах, хяналтын шатны шүүгч нарыг оролцуулан 17 шүүгч авлигын хэргээр шалгагдаж байна шүү дээ. Мөн УИХ-ын гишүүдээс нэр бүхий таван шүүгчийг “Авлига авсан эсвэл ажлаа хийж чадахгүй байна” гэсэн өргөдөл ирсэн.

 Б.Лхам