УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан нарын гишүүд УИХ-ын сонгуулийн тухай хууль, Орон нутгийн сонгуулийн тухай хууль болон Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийг тус тусад нь салгаж боловсруулсан билээ. УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэн баталсан бол Орон нутгийн сонгуулийн тухай энэ долоо хоногт эцсийн хэлэлцүүлгийг хийнэ. Харин Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийг өнөөдөр Төрийн байгуулалтын байнгын хороогоор хэлэлцэж байна. Уг асуудлын талаар УИХ-ын гишүүн Я.Содбаатараас тодрууллаа.

-Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд онцлох ямар өөрчлөлт тусгагдсан бэ?

-2015 онд Ерөнхийлөгч сонгууль, Орон нутгийн сонгуулийн тухай, УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг нэгтгэж нэг хууль болгосон. Энэ хуулийн дагуу өмнөх сонгууль явагдсан. Харин Сонгуулийн ерөнхий хорооноос энэ хуулийг тус бүрт нь салгаж, өөр  өөрийн онцлого тохирсон зохицуулалт шигтгэх ёстой гэсэн санал гаргасан. Үүний дагуу УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг баталсан. Одоо Орон нутгийн сонгуулийн тухай хууль, Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хулуийг хэлэлцэж байна. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийн хувьд 2015 оноос өмнө нь хэрэгжиж байсан хуулийн ерөнхий нуруу болгож босгосон. Энэ нэгдүгээр сардаа багтааж батлах зорилготой ажиллаж байна. Мэдээж улс нэг тойрог гэсэн маш тодорхой тогтолцоогоор явна. Энэ утгаараа язгаарлалтуудыг сайн хийж өгч байна. Тухайлбал, мөнгөний оролцоо, сонгох, сонгогдох эрхэд нөлөөлөх хөндлөнгийн нөлөөлүүдийг багасгах чиглэлд анхаарсан. Хууль бол сонгох, сонгогдох эрхийг хангах чиглэгддэг учиг өмнөх алдаа, оноог нэгтгэж дүгнэсэн.

-Төсөв санхүүжилтийн асуудлыг хэрхэн тусгасан бэ?

-Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хууль батлагдсаны дараа дагалдаж гарах тогтоолд төсвийг тусгана. Дагаад Их хурлын тойргийн мандат, тойрог тодорхой болно. Хоёрдугаар сард энэ бүхэн тодорхой болох байх.

-Нэр дэвших тал дээр эвслүүдэд ямар боломж байгаа юм бэ?

-Парламентад суудалтай намууд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчээ өрсөлдүүлдэг тогтолцоо 1990 оноос хэрэгжиж байгаа. Энэ хэвээрээ явна. Дэлхийн жишиг ч ийм байдаг. Нөгөө талдаа улс төрийн намуудад нэлээд өндөр шаардлага тавигдаж байгаа.

-Яг ямар хязгаарлалт хийсэн юм бэ. Хөндлөнгийн нөлөөллөөс хэрхэн ангид байхаар тусгасан юм бол?

-2008 оноос хойш сонгуулийн сурталчилгааны хоног өдрүүдэд нэлээд хязгаарлалтууд хийж, тухайн сонгуулийн жилийн сонгууль болохоос зургаан сарын өмнө сонгуулийн сурталчилгааг хязгаарладаг. Урлаг соёл, янз бүрийн төлбөрт үйлчилгээгээр дамжуулж сонгуулийн далд сурталчилгаа хийхийг хориглодог бүх хоригийг тусгасан. Ялангуяа нийгмийг турхирсан, нийгэмд буруу мэдээлэл өгч, түүндээ түшиглэсэн улс төрийн популизм хийж, мөнгөн амлалт өгөхийг хориглохоор тусгаж өсгөн.

-Тэтгэврийн зээлийг тэглэх асуудалд та ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-МАН-ын бүлэг энэ талаар өчигдөр хуралдсан. Маргааш Эдийн засгийн байнгын хороо хуралдсаны дараа чуулганаар оруулна. Үндсэн хуульд байгалийн баялагийг нийт иргэдэд тэгш хүртээхээр тусгасан. Амжиргааны эх үүсвэр болдог тэтгэвэр, цалинг барьцаалж зээл олгохыг зогсоох бодлого баримтална. Дэлхийн туршлага ч ийм.

Г.Эрдэнэ