С.Эрдэнийг намын даргаараа сонгож байх цагт нийтлэлч, нэгэн цагт АН-ын бодлогыг тодорхойлолцож явсан Баабар “Хамгийн зөв сонголт С.Эрдэнэ. АН эргэж сэргэхийн тулд эхлээд ёроолдоо тултал унах ёстой” гэж байлаа. Тэр цагаас хойш дөрвөн он улирч, УИХ-ын нэгэн сонгуулийн цикл эргэв. УИХ-ын сонгуулийн дүнгээр хариуцлага хүлээн С.Эрдэнэ дарга ч намын тамгаа шилжүүллээ. Хэдийгээр уянгын халилтай байж болох ч Баабар нийтлэлчийн хэлснээр хэрвээ С.Эрдэнийн үед АН ёроолдоо хүртэл унасан нь үнэн бол эргэн сэргэх цаг нь хэзээ вэ? Үүнээс цааш унах ёроол энэ намд үлдээгүй бол эргээд сэргэх эргэлтийн цэг нь энэ удаагийн орон нутгийн сонгууль болж чадах уу?  

Эдгээрт хариулт эрэхийн тулд эхлээд энэ удаагийн сонгуулийн дараа АН-д өрнөсөн өөрчлөлтүүдийг эргэн саная. Сонгуулийн дүн гарсны дараа АН-ын дарга С.Эрдэнэ мэдээлэл хийж, хариуцлага хүлээн огцорч байгаагаа зарласан. Намынхаа үндсэн дүрмийн хүрээнд даргын түр эрх, тамгыг УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон Ц.Туваанд шилжүүлж өгч байгаагаа мэдэгдсэн. Тэгвэл Ц.Туваан гэж хэн бэ? Ц.Туваан түүний сонголт мөн байсан уу? Нам нь эрх баригчидтай хамтарч байхад дэд сайдаар ажиллаж байсан Ц.Туваан С.Эрдэнийг намын даргаар ажилласан эхний жилүүдэд намынхаа ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан. Гэсэн ч сонгуулийн жилийн өмнөхөн С.Эрдэнэ даргын шахалтаар ажлаа өгч байлаа. Ийм хүнд С.Эрдэнэ эргээд намын тамгаа атгуулсан нь энэ сонголт түүний сонголт биш, хэн нэгний шахалт байсан гэдгийг бэлхэн гэрчилнэ.

Эндээс л С.Эрдэнэ АН-ын тоглоомын дүрмээс гарч, эрхэм Ерөнхийлөгч энэ намд аврагчийн дүрээр эргэж ирсэн юм. С.Эрдэнэ намыг ёроолд нь аваачиж, эргээд би татаж гаргах гэж байна гэсэн пиар мэдээж ирэх зургадугаар сард болох Ерөнхийлөгчийн сонгууль, түүнд нэр дэвшүүлэх намын хуралд зориулагдаж байгаа.

Одоо АН-д байгаа түр орлон гүйцэтгэгчид, тэдний гаргаж байгаа шийдвэр бүгд нам бус, эв нэгдлийн бэлгэдэл эрхэм Ерөнхийлөгчийн оролцоотой байгаа гэдгийг улс төр гадарладаг хүн нэг их ухаан зарахгүйгээр ойлгоно. Өнгөрсөн гурван жил гаруйн хугацаанд АН-ын хагарал, зодооны галыг гаднаас нь өрдсөн тэрбээр өдгөө энэ намын хувь заяаг гартаа атган сууж байна. Өөрийнх нь тавьсан гал үр үндсээр нь түймэрдчихээгүй л бол энэ намыг эмхлэн цэгцлэх нь нэгдүгээрт өөрт нь ашигтай, хоёрдугаарт Монголын улс төрд нэмэртэй юм даа. Учир нь ирэх Ерөхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвших эрхээ олж авахын тулд шийдвэр гаргах түвшинд өөрийн хүмүүсээ бат суулгах нь одоогийн Ерөнхийлөгчийн гол зорилго. Хоёрдугаарт, АН эвлэж нэгдвэл эргээд их улс төрд ядахнаа хүчтэй сөрөг хүчин гарч ирэх итгэл найдвар болох юм. Сонгуулийн дараах АН-ын томилгоо хийгээд Ерөнхийлөгчийн эргэн тойрны багаа бүрдүүлж байгаа зэргээс харвал төрийн тэргүүн энэ удаа ганцхан МАН-ын нэр дэвшигчтэй л өрсөлдөхөөр бэлтгэлээ базааж байна.

Сонгуульд нэр дэвшүүлэх эрхтэй МАН, АН, ХҮН, МАХН гэсэн дөрвөн нам байгаа ч улс төрд өрнөөд байгаа Ерөнхийлөгчийн дэглэлттэй сүүлийн үеийн үйл явдлууд ирэх сонгууль хоёр нэр дэвшигчийн хооронд өрнөж мэдэх магадлалтайг харуулж байна.

МАН ба бусад намууд гэсэн улс төрийн зургийг өмнөө тавьчихсан зурж суугаа төрийн тэргүүн шинэ он гарахтай зэрэгцээд Нэгдсэн Ардчилсан Нам байгуулчихаад арван жил Ерөнхийлөгчөөр ажилласан анхны хүн болох сууриа тавьчихсан суухыг үгүйсгэхгүй л юм.

Б.Цэрэнлхам