УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам, Ц.Мөнхцэцэг нарын санаачилсан "Үндэсний боловсролын тогтолцоог сайжруулах нь” хэлэлцүүлэг Төрийн ордонд боллоо. Хэлэлцүүлэгт их, дээд сургуулийн багш эрдэмтэн бусад төлөөллүүд оролцсон юм.

Ингээд  “Боловсролын колоничлол” сэдвээр илтгэл тавьсан МУИС-ийн Антропологи, археологийн тэнхимийн эрхлэгч, доктор, профессор Д.Бум-Очирын илтгэлийг онцлон хүргэж байна.

Тэрбээр “Өнөөдрийн хэлэлцүүлэг “Мэдлэг-Монголын баялаг” гэсэн уриатайгаар явагдаж байна. гэтэл Монголын баялаг байх ёстой мэдлэг хэн нэгний, аль нэг их гүрний ашиг сонирхолд үйлчилж байвал яах вэ. Монголчуудыг дэлхий дээр нийгмийн хувьсгалын үүднээс бүдүүлэг эсвэл балмад гэж үзэж байлаа. Үүнийгээ соёлтой болгож гуравдагч орнууд гэж нэрлэсэн. Бид юугаараа дутуу болохоороо гуравдагч гэж нэрлэдэг юм. Яагаад хүн төрөлхтнийг ялгаварлан гадуурхаж, ангилдаг юм. Энэ нэр томъёо нь байхгүй болоод ирсэн чинь хөгжиж буй орон болгож өөрчилсөн. Хөгжиж буй орны талаа олон зүйл тайлбарлах байх. Дараа нь бөмбөрцгийн өмнөд хэсгийнхэн гэсэн нэр томъёонд орсон.

Бидний тахин шүтэх гээд байгаа гаднаас олон улсын түвшинд гэж яригдаж байгаа Кембриж маш их хэрэгтэй ч мөн их гай дагуулдаг.

Антропологийн эртний судлаач Морган гэж хүн бий. Энэ хүн хүн төрөлхтөнд маш их гай тарьсан. Нийгмийн хөгжлийн онол гаргаж ирээд хүн төрөлхтнийг зэрлэг, бүдүүлэг, иргэшсэн гэж ангилсан. Нүүдлийн соёл иргэншил байхгүй гэж үздэг. Энэ бол бидний тахин шүтэх гээд байгаа, импортолж оруулж ирэх гээд байгаа гаднын мэдлэг.

Бид колоничлолын системээр өдий хүртэл явж ирсэн. Боловсролын тогтолцоо зөвлөлтийн ашиг сонирхолд үйлчилж байсан. 1990 оноос үндэсний боловсролын тогтолцоотой болохыг хүссэн, эрмэлзсэн. Түүнийхээ төлөө явж байгаа.

Боловсролын тогтолцооны ард ямар ашиг сонирхол байгааг танин мэдэх хэрэгтэй байна.

Азаар үндэсний боловсролын тогтолцоотой болох гээд явж байтал гаднаас юм хуулбарлаж оруулж ирдэг, шууд суулгадаг хандлага бий болох шинжтэй болоод ирлээ. Өнөөдрийн бидний яриад байгаа боловсролын тогтолцоо Англи, Америкийн мэдлэгийн колоничлол явагдаж байгааг мэдэж байгаа байх. Үүнийг даяаршлын мэдлэг гэдэг. Үүний ард орон нутгийн буюу үндэсний угсаатны мэдлэг ордог. Улмаар колоничлолын мэдлэгт захирагддаг, үндэсний боловсролын тогтолцоо байр сууриа алддаг.

Үүний үр дүнд үндэстний үнэгүйдэл бий болно. Чингис хааны байгуулсан Эзэнт гүрнийг олон улсын түүхчид төр гэж үздэггүй. Зээлдмэл төр гэдэг. Чингис хаан төр байгуулаагүй гэдэг ийм мэдлэг бий болно. Энэ нь колоничлогдсон мэдлэгийн үр дүн.

Ийм мэдлэгийн үр дүнд түүх соёл, иргэд үнэгүйдэж байдаг. Шууд хуулбарлан оруулж ирэх гэж байгаа тогтолцоонд бүх зүйл хаягдана. Магадгүй бидний эсрэг хандсан мэдлэг ороод ирэх боломжтой. Энэ нь монгол хүнийг монгол хүн болгож чадахгүй. Бидний үнэт зүйлсийг үр хүүдүүдэд маань таниулж өгч чадахгүй. Манай улсад өнөөдөр хамгийн том хямрал бол мэдлэгийн хямрал. Хортой зүйл нь улс оронд зөрчил, ялгаврал, тэгш бус байдал бий болно. Улмаар нэг түвшинд ойлголцож чадахгүйд хүрнэ.

Дэлхий нийтэд мэдлэлийг чөлөөлөх асуудал яригдаад эхэлсэн. Гэтэл бид мэдлэгийг колоничлох асуудал яриад байна.

Зөвлөлтийн колоничлолын мэдлэгээс ангижраагүй байж дараагийн колоничлолыг яриад байх юм. Бид мэдлэгээ хэрхэн колоничлолоос ангид байлгах тухай ярих ёстой” гэлээ.

Б.Лхам