УИХ-ын гишүүн Б.Жавхлангаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Төрийн өмчит компаниудын төсвт өгч байгаа өгөөж нь эргэлтийн хөрөнгийнх нь 0.5 хувь байна гэсэн тооцоо гарсан байна. Үүнийг нэмэгдүүлэх боломж юу байна?

-Энэ жилийн хувьд төсөв дээр ярих том өнцөг энэ байх болно. Төсөв Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн зохицуулалтын хүрээнд орж ирнэ. Засгийн газраас өргөн барьсан төсөв дээр УИХ зардал, алдагдлыг нь нэмэх өөрчлөлтүүдийг хуулиар хязгаарлаж өгсөн. УИХ өөрсдийнхөө эрх мэдлийг хязгаарлаж байгаа боловч нөгөөтээгүүр, төсөв дээр бүтээлч  ажиллах чиглэлээр зааж өгсөн нь сайн хэрэг. Тиймээс Засгийн газрын оруулж ирсэн төсөв дээр нэмж орлого нэмэгдүүлэх, алдагдлыг бууруулах чиглэлээр ажиллах ёстой.

Үүний нэг гол байж болох нөөц нь төрийн өмчийн үйлдвэрийн газрууд. Манай улсад 500 аж ахуй нэгж байдаг м байна. Үүнээс Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газрын шууд мэдэлд байдаг 106 компани байна. Жижиг, том төрийн өмчийн бүх газруудын балансыг нийлүүлж харвал 32 их наяд төгрөг. Үүнээс 150 тэрбум төгрөг буу 0.5 хүрэхгүй хувь нь улсын төсөвт орсон. Өнгөрсөн жил 18? Тэрбум төгрөг төсөвт оруулсан. Ийм байдлаар цаашид явах шаардлага байна уу үгүй у. Хэрэв байх хэрэгтэй гэвэл төсөвт нэмэртэй, иргэдэд хүртээмжтэй байх хэрэгтэй.

-Нийслэлийн замын түгжрэл дээд цэгтээ хүрлээ. Төрийн түшээ хүний хувьд танд ямар шийдэл, гарц байна вэ?

-Төрийн түшээ гэхээс илoү түгжрэл дотор иргэн хүнийхээ хувьд бухимдаж байна. Өглөө ажилдаа 07.00 цагаас гараад 09.00 цагт ирж байна. Энэ хоёр цагт оронд нь юу хийж болох билээ. Ядаж нэг цаг амарч болно. Нэг цаг амрахад өдрийн бүтээмж нэмэгдэнэ шүү дээ. Орон нутгийн сонгуулиар нэр дэвшигчдийн мөрийн хөтөлбөрт түгжрэлийн асуудлаар том зорилт дэвшүүлж гаргаж байх шиг байна. Шийдлүүд нь зөв байгаад, иргэд зөв сонголтыг нь дэмжээсэй гэж бодож байна. Иргэн хүний хувьд түгжрэл бол хот зохион байгуулалтын асуудал. Төв рүүгээ л шаваад байдаг. Хотыг тэлэх ёстой гэж боддог. Хотын захаас 15 минутын дотор төвд байдаг ажил дээрээ ирдэг байх ёстой. Тэр дэд бүтцийг хийх ёстой.

-Автомашины дугаар хязгаарлалт түгжрэлийг шийдэх арга мөн үү?

-Дугаар хязгаарлалтын асуудал бол богино хугацааны шийдэл. Түүнээс биш урт хугацааны шийдэл биш. Богино хугацаанд хийх ажлуудаа зоригтой хийх ёстой. Гэхдээ урт хугацаанд илүү дорвитой шийдэл хэрэгтэй байна.

-Засгийн газар цар тахалтай холбоотой авсан халамжийн арга хэмжээгээ 2021 оны зургадугаар сар хүртэл үргэлжлүүлэхээр оруулж ирсэн байна. Та энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ. Халамжийн бодлогыг нэмэгдүүлсэн байдлаар үргэлжлүүлэх нь зөв үү?

-Төсөв гэлтгүй эдийн засгаа цар тахлын өмнөх, цар тахлын үе, дараа гэж харахаас өөр аргагүйд хүрч байна. Цар тахлын өмнө эдийн засгийн хуримтлалыг бий болгож чадсаан бол цар тахлын үед тухайн нөөц бололцоогоо ашиглаж давж гарах ёстой. Цар тахлын дараагийн эдийн засгийн зорилт бол өмнөх эдийн засгийнхаа түвшинд богино хугацаанд очих. Ийм гурван дүр зургаар харж байгаа. 2021 төсөв бол цар тахлын үеийн төсөв. 2020 оны төсөв хүүхдийн болон халамжийн мөнгө, ажлын байр хадгалж үлдэхэд төсвөөр дамжуулж у хийж болохоор байна. Хөнгөлөлт үзүүлэх зэргээр бүх зүйлийг хийсэн. Ковид-19 цар тахал ирэх оны эхний хагас жил хүртэл байх талаар ДЭМБ болон УОК-оос анхааруулж байгаа.

Энэ хугацаанд 2020 оны төсөв шиг биш маа гэхэд зарим халамж, бизнесийн чиглэл рүү туссан арга хэмжээгээ тодорхой хэмжээгээр үргэлжлүүлэхээс өөр арга байхгүй. ДЭМБ-аас баталгаажин гарч ирэх вакцин яаж гарч ирэх болон хэр хүртээмжтэй байх зэргээр шалтгаалан тухай бүрт нь зохицуулалт хийж болох байх. Хэрэв цар тахлыг дотооддоо алдчихвал яах вэ гэдэг айдас бий шүү дээ. Үүнд бэлдэж тодорхой хэмжээний нөөц төсөвтэй байх ёстой.

-Халамжинд хэчнээн төгрөгийн төсөв төсөвлөх юм бэ?

-Хүүхдийн мөнгийг 120 мянган хүүхдэд өгдөг. Сард 120 тэрбум төгрөг зарцуул байна гэсэн үг. 12 сар гээд үзвэл 1.5 их наяд төгрөг. Ирэх оны төсөвт 800 гаруй тэрбум төгрөгөөр тооцож оруулж ирсэн байна лээ. Үүнийг УИХ-аар хэлэлцэнэ. УОК-оос мөн ямар санал гаргахыг сонсъё.

-Бүтээн байгуулалтууд танагдах уу?

-Тэгнэ. Энэ жил 2.1 их наяд төгрөгөөр бүтээн байгуулалт хийх ёстой байсан. Төсвийн тодотголоор 831 тэрбумыг хассан. 2021 онд шинээр эхлүүлэх ажил бага орж ирж байгаа.

Б.Лхам