УИХ дахь Хууль зүйн байнгын хороо Монгол Улсын ХЭҮК-ын болон Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнийг сонгон шалгаруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийн тайлантай танилцаж байна.

Ажлын хэсгээс ХЭҮК-ын болон Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнд Хуульчдын холбооны ерөнхийлөгч асан Ж.Хунан, хуульч Д.Сүнжид, эрх зүйч Х.Мөнхзул, Б.Энхболд, эрх зүйч Г.Нарантуяа нарыг шалгаруулжээ.

Ингээд байнгын хороон гишүүд нэр дэвшигчдээс асуулт асууж, хариулт авлаа.

Ш.Адьшаа: Монгол Улс ардчилсан, хүний эрхийг дээдэлдэг улс мөн үү гэдэг хариуцлагатай албанд томилох хүмүүсийн тухай авч хэлэлцэх гэж байна. Ажлын хэсэг байгуулагдаж, сонгон шалгаруулалтыг явуулсан гэж ойлгож байгаа. Нэр дэвшиж байгаа хүмүүс олон хүндрэлтэй асуудалтай тулгарна.

Өнөөдөр ХЭҮК-ын ажил гэхээр нийгэм зөвхөн хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах, шүүхэд холбогдсон хүмүүсийн хүний эрхийн асуудал гэж ойлгож ирсэн.

Гэтэл үүнээс гадна Үндсэн хуульд заасан хүний амьд явах эрх, бусад эрх, эрх чөлөөтэй холбоотой асуудлыг хамгаалах үүрэгтэй. Мөн хүний эрх, эрх чөлөөг хүндэтгэдэг гаднын байгууллагатай хамтран ажиллах, туршлага судлах зэрэг тодорхой ажлыг хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэдгийг анхаарах ёстой. Нөгөөтээгүүр, төрийн өндөр албан тушаалтан, хууль хүчний байгууллагаас ирэх хүндрэлтэй асуудалтай тулгарна. Энд бэлтгэлтэй байгаарай. Олон нийтийн байгууллага болон хэвлэл мэдээллийн байгууллагатай тодорхой хэмжээнд хамтран ажиллавал үр дүнтэй байна шүү.

Ц.Мөнх-Оргил: Боломжийн сонголтыг ажлын хэсэг хийжээ. Нэгдсэн хуралданаар дэмжигдэх байх гэж найлдаж банйа. Нэг үг дайя. Та нар сонгогдож ажиллаад хүний эрхийг хамгаалах ажиллагааг шинэ түвшинд гаргах нь чухал ач холбогдолтой. Нөгөө талаас зөв ажиллаж, үр дүнг олон нийтэд харуулж, мэдрүүлж чадваас дараа дараагийн томилгооны замыг нээх юм. Чухал даалгавар ирж байгаа шүү гэдгийг ойлгоорой.

Хоёрдугаарт, манай улс олон гэрээ конвенцид нэгдэн орж байгаа ч хэрэгжилтийн асуудал хүндрэлтэй байна. Гэрээ, конвенцид эрх, үүргээ бүрэн гүйцэд ойлгохгүйгээр нэгдэж орчихоод байна. Тиймээс олон улсын экспертүүдээс өгсөн зөвлөмж үг үсэгчлэн мөрдөгдөж байна уу гэдэгт судалгаа хиймээр байна.

Н.Алтанхуяг: Хүний эрхийн асуудал Монголд муу байгаа. Та нарын асуултад хариулснаас үзэхэд зарим нь хэвийн хэмжээнд байгаа гэх юм. Айл гэрийг нэгжихдээ хүүхдийг уйлуулж байгаад нэгждэг. Хохироор айлгадаг. Чагнаж байгаа хэрэг илрүүлнэ гэж дэмийрдэг. Хувь хүний нууц гэж байхаа больсон. Эрүүдэн шүүдэг болсон.

Шүүхийн хамгийн том жишээ олон нийтэд ил тод болчихлоо шүү дээ. Маш их дарамт байдаг. Хоол ундгүй байлгаж байгаад хорих анги руу аваачдаг.

Та нарын анкетыг харахад эрх зүйн талаар боломжийн зүйл сонссон юм банйа. Гэхдээ цаас, амьдрал хоёр газар тэнгэр шиг ялгаатай байна шүү. Та нар зориг зүрх гаргаж үзэлцдэг газар очиж байна гэдгээ ойлгоорой.

Хэн нэгнийн тамалсан, дарамталсан, эрүүдсэн байцаагч нар зүгээр ажлаа хийгээд сууж байна. Төр өмнөөс нь мөнгийг нь өгдөг. Ингэж ял завшиж байна. Цагдаа нар хүнийг өглөөнөөс орой хүртэл суулгаж, залхаан цээрлүүлдэг. Хууль хяналтын хүмүүстэй яаж хариуцлага тооцдог болох юм бэ.

Б.Лхам