О.Орхон гарч ирлээ. Цаг хугацаа гэдэг аргагүй шүүлтүүр юм. Жил гаруйн өмнө банкныхаа эзэн Д.Эрдэнэбилэгийн хамт баривчлагдан саатуулагдаж хүртэл явсан О.Орхон захирал өнөөдөр “Анхдагч, манлайлагчийн байр сууриа дараагийн 30 жилийн турш хадгална” гэж яриад гарч ирж байна. Учир нь Худалдаа хөгжлийн банкны 30 жилийн ойэнэ жил тохиож буй бөгөөд тус банкны гүйцэтгэх захирал О.Орхон 30 жилийн ойн хүрээнд хийгдэж буй ажлууд, бондын эргэн төлөлт, банкны салбарын реформ зэрэг сэдвээр ikon.mn мэдээллийн сайтад дэлгэрэнгүй ярилцлага өгчээ.

Тус банк ойгоо угтан стратегийн шинэчлэл хийж, үүнийхээхүрээнд Улаанбаатар хотын банктай нэгджээ. Мөн энэ 2020оны тавдугаар сард Засгийн газрын баталгаа бүхий 500 сая ам.долларын бондын эргэн төлөлтийг өөрийн хөрөнгөөр төлсөн байна. 

Ийн О.Орхон захирал тодорч гарч ирэв. 

Үүнийг бичигч би вээр “Цаг хугацаа шүүлтүүр юм” гэж дээр дэмий нэг хэлээгүй юм. 

Учир нь Худалдаа хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирал О.Орхон 2019 оны гуравдугаар сарын 7-ны өдөр хэвлэлийн бага хурал зарлаж “Өнгөрсөн өдрүүдэд сэтгэл сэртхийм үйл явдлууд боллоо. Үүнийг бид улс төрийн зорилготой гэж үзэж байна. Учир нь “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийн асуудлаар намайг өмнө нь нэг удаа дуудаж гэрчийн мэдүүлэг авсан бол уржигдар мэдэгдэлгүй, шууд баривчилсан. Бидний гомдлыг шүүх хүлээн авч шалгаад, хууль бус баривчилгаа байсан гэж үзэж өчигдөр сулласан. Манай банк хууль зөрчсөн зүйл байхгүй. ЗГХЭГ-ын даргын нууц протокол нь өнгөрсөн онд олон нийтэд ил болчихсон зүйл. Мөн Эрдэнэтийг худалдаж авах схем нь тухайн үед эл хэргийг шалгаж байсан ажлын багийн гаргасан зүйл. ЗГХЭГ-ын дарга олон нийтэд мэдээлэхдээ, дээрх баримтыг шүүхээр тогтоогоод нотолчихсон юм шиг ярьсан. Энэ бүхэн нотлогдоогүй, мөрдөн байцаалтын шатандаа байгаа. Манай банк 29 жилийн түүхэндээ Монгол Улсын хэдэн зуун компани, аж ахуйн нэгж, байгууллагад санхүүжилт олгосон. Манай банк хуулийн дагуу, төсөл хөтөлбөрүүдэд тавигдах шаардлагын дагуу санхүүжилт олгодог. Түүнчлэн олон улсын зах зээлд бонд гаргаж, их хэмжээний хөрөнгө босгож ирсэн манай банкны нэр хүндийг харлуулж, онц ноцтой гэмт хэрэгтэн болгож, намайг тусгай хүчнийхнээр баривчлуулж, хэвлэл мэдээллээр цацсанд харамсаж байна. Энэ нэр төрөө эргүүлж авах хүртлээ тууштай ажиллана. Харилцагч нартаа хандаж хэлэхэд, өнгөрсөн өдрүүдэд манай банкийг ойлгож, дэмжлэг үзүүлсэнд талархаж байна” гэж мэдэгдээд сууж байлаа.

Харин тэр үед “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувийг “дээрэмдэх” ажлыг гардан хариуцаж байсан ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ өнөөдөр нэгэнт бүдгэрчээ. Түүнийг “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн ажлын хэсгээс гаргасан байна. Ер нь бол Л.Оюун-Эрдэнийг Засгийн газрын гол үйл явдлын гортигноос гаргажээ.

Жилийн өмнө Л.Оюун-Эрдэнэ шиг тод хүн байгаагүй. 

2019 он гаруут “Монголын зэс корпораци”-аас “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувийн хувьцаагаа Сингапурын “Эрдэнэт Корп Пт.Лтд”-д шилжүүлэх гэж байсныг таслан зогсоожбайв. 

Мөн оны гуравдугаар сарын 4-нд “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувийн хувьцааг “Монголын зэс корпораци” компани худалдан авсан 400 сая 270 мянган ам.доллараа хэрхэн бүрдүүлсэн талаарх схемийг танилцуулав. 

“...“Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувийг авах боломж тухайн үеийн Засгийн газарт байсаар байхад үүнээсээ татгалзаж, хувийн аж ахуйн нэгжид давуу байдал олгосон. 49 хувийг худалдан авсан 400 гаруй сая ам.долларын 72.4 хувийг төрөөс, үлдэх 27.6 хувийг Худалдаа хөгжлийн банк гаргасан байх магадлалтай. Энэ схемийг хууль хяналтын байгууллага шалгаж тогтоосны дараа Засгийн газар “Монголиан коппер корпорэйшн” компанитай хэлцлийн ширээний ард суух боломжтой” гэж ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ хэлж байв.

Тэрээр мөн “Эрдэнэт үйлдвэр” болон “Монголросцветмет” компанийн талаар авах зарим арга хэмжээний тухай Засгийн газрын 2016 оны 06 дугаар сарын 09-ний өдрийн хаалттай хуралдааны тэмдэглэлийн зарим хэсгийг нууцаас гаргасныг танилцуулсан юм.

Улмаар гуравдугаар сарын 6-наас эхлэн Засгийн газар “Эрдэнэт үйлдвэр”-т зургаан сарын хугацаатай онцгой дэглэм тогтоосон. Засгийн газар "Эрдэнэт үйлдвэр”-т гарсан маргаантай асуудалтай холбогдуулан дээрх шийдвэрийг гаргасан гэдэг.

Тэр өдөртөө ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ, Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Б.Ганбат нарын холбогдох албаныхан Эрдэнэт хотод очиж, үйлдвэрийн зарим удирдлагыг чөлөөлж, өрөөг нь лацдан авч үлдсэн. Тэргүүн дэд захирал, Эдийн засгийн асуудал хариуцсан орлогч, Хуулийн хэлтсийн дарга, Хуулийн хэлтсийн даргын орлогч, Ерөнхий нягтлан буюу санхүүгийн хэлтсийн дарга, Хүний нөөцийн албаны дарга гэсэн албан тушаалтнуудыг үүрэгт албан ажлаас нь чөлөөлсөн байдаг.

Үүнтэй зэрэг шахам 2019 оны гуравдугаар сарын 5-ны өдөр Эрүүгийн Цагдаагийн албаны Эдийн засагтай гэмт хэрэгтэй тэмцэх албанаас гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж, Худалдаа хөгжлийн банкны ТУЗ-ийн дарга Д.Эрдэнэбилэг, Гүйцэтгэх захирал О.Орхон, "Монголиан коппер корпорейшн" ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Ц.Пүрэвтүвшин нарыг саатуулж, цагдан хорьсон.

Тэднийг “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувийн асуудлаар ЦЕГ, АТГ-ын хамтарсан ажлын хэсэг шалгасан ба Д.Эрдэнэбилэг нарыг ШШГЕГ-ын харъяа Урьдчилан хорих 461-р ангид саатуулж байгаад батлан даалтад гаргасан байдаг.Тэгвэл жил гаруйн хугацаанд үргэлжилсэн мөрдөн байцаалтын ажиллагаа дуусч, хавтаст хэргийг прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн байна. Тэдний хэргийг Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд шилжүүлсэн. 

Засгийн газрын 2019 оны гуравдугаар сарын 21-ний хуралдаанаар ”Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийг ТӨҮГ болгон өөрчилж, дүрмийг нь баталсан. Мөн “Монголросцветмет” компанийг төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгон өөрчилж, дүрмийг нь баталжээ. Дээрх газруудад бүтцийн өөрчлөлт хийх шаардлагатай эсэхийг судлах Ажлын хэсэг байгуулж, ахлагчаар нь ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ өөрөө томилогдож байв.

Харин өнөөдөр дээр хэлсэнчлэн Л.Оюун-Эрдэнэ улс төрийн буланд суух болжээ. Өнөөдөр ч гэж, УИХ-ын 2020 оны сонгуулиас хойш ийм байдалтай явж байгаа аж.

Дахиад хэлье. Цаг хугацаа гэдэг агуу шүүлтүүр байх... Өчигдрийнх өнөөдөр эсрэгээрээ эргэж О.Орхон тодорч, Л.Оюун-Эрдэнэ бүдгэрчээ.

С.Сүлд