МАН бол дарга төвтэй нам. Аливаа улс төрийн шийдвэр нь Удирдах зөвлөлөөрөө баталгааждаг, бүр парламент дахь бүлэг нь хүртэл төв намынхаа чиглэлийн дагуу шийдвэрээ гаргадаг тийм л нам. Нэг ёсондоо дарга болон Ерөнхий нарийн бичгийн дарга юу гэж хэлнэ тэр нь бараг хууль байдаг байсан сонгодог утгаараа дарга төвтэй нам байлаа. Намын дарга болон Ерөнхий нарийн бичгийн дарга юу гэж шийдэх нь МАН-ын шийдвэрийн эцсийн цэг нь болдог байлаа.

Энэ нь улс төрийн томилгоонууд дээр хамгийн ихээр мэдрэгддэг байсан. Харин сүүлийн хоёр ч удаагийн УИХ-ын сонгуулиар 60-аас дээш суудал авч парламентад үнэмлэхүй олонхи болж байгаа энэ цаг үед намын дарга болон Ерөнхий нарийн бичгийн даргынхаа томилгоог сөрөх ганц нэг үйлдэл гарах болсон.

Энэ нь өнгөц харахад нам дотор нь ардчиллын өнгө аяс орж ирсэн мэт боловч үнэн хэрэгтээ Ерөнхий нарийн бичгийн дарга хэт жижигхэн хүрээлэлд баригдаж, түүнийг үл хүндлэгсэд гарч байгаатай холбоотой. Энэ нь НАМЭХ-ны ерөнхийлөгчийн сонгуулиар ил болсон. Намын бодлогоор УИХ-ын гишүүн Д.Сарангэрэлийг НАМЭХ-ны ерөнхийлөгчид нэр дэвшүүлсэн ч тухайн үеийн Сангийн дэд сайд, одоогийн УИХ-ын гишүүн Х.Булгантуяа танхимаас бие даан нэр дэвшиж байлаа. Ингэхдээ тэрбээр “Ганцхан хүний нэрийг оруулж ирж байгаа нь манай намын ардчилгүй байгааг харуулж байна. Энэ НАМЭХ-ийн ерөнхийлөгчийн сонгуулиар манай нам намын бодлогоор хайрцаглагдах уу, залуу үеэ дэмжиж байна уу, цаг үеэ мэдэрч байна уу гэдгийг харуулна” хэмээн мэдэгдэж байсан юм.

Эцсийн дүндээ намын бодлого ялж, Д.Сарангэрэл гишүүн НАМЭХ-ийг удирдахаар болсон боловч энэ намд даргын үг хууль байдаг үе улирч байгааг Х.Булгантуяагийн үйлдэл харуулж байлаа.

Гэхдээ энэ нь дээр хэлсэнчлэн дотоод ардчилал гэхээс илүү Ерөнхий нарийн бичгийн дарга зэрэг хувь хүний байр суур хэр зэрэг бат бөх байгааг л илтгэж байсан билээ. Үүн дээр нэмээд хэдийгээр УИХ-д үнэмлэхүй олонхи болсон ч орон УИХ болоод орон нутгийн сонгуулиар иргэд ХҮН-ий нэр дэвшигчдэд итгэл хүлээлгэсэн нь одоогийн эрх баригчдаас, хоёр том намаас уйдсаныг харуулсан.

Үүнийг ч намын аппаратынхан соргог анзаарч, айдаст автсан бололтой. Сүүлийн үеийн улс төрийн хийгээд, төрийн томилгоонд өөр намын угшил гарвалтай хүмүүсийг урьж залах болсон. Хамгийн олон гишүүнтэй, хамгийн ууган нам боловсон хүчний дутагдалд орсон гэхээс илүү Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар хийсэн иргэдийн Цагаан сонголт болон дээр хэлсэнчлэн ХҮН-ий нэр дэвшигчийг сонгосон сонголтууд Ардын намын хувьд айдас болж байна. Ийм айдас байгаа нь оны өмнөх томилгоонуудаас ч харагддаг.

Ганцхан жишээ. Он солигдохын өмнөхөн Засгийн газрын тохируулагч агентлаг Үндэсний хөгжлийн газрын даргаар Х.Батжаргалыг, дэд даргаар Б.Булганчимэгийг, дэд даргаар Б.Дөлгөөнийг томилсон.

Х.Батжаргалын хувьд Байгаль орчны яамны газрын даргаар ажиллаж байсан, МАН-ын угшилтай залуу. Нам дотроо Ж.Мөнхбат гишүүний фракцад харьяалагддаг. Харин хоёр дэд даргын хувьд Б.Булганчимэг бол ИЗНН-ын дарга асан С.Оюунтай дотно, тус намын угшилтай гэгддэг бол АН УИХ-д олон суудалтай байх үед Б.Дөлгөөн тус намын гишүүн байлаа.

Өөр намын гишүүнчлэлтэй явсан хүнийг Засгийн газрын тохируулагч агентлагт томилсон нь нэг талаар МАН нам харгалзахгүй боловсролтой залуусыг урьж ажиллуулж байгаа мэт харагдана.

Гэвч үнэн хэрэгтээ хамгийн олон гишүүнчлэлтэй МАН боловсон хүчний дутагдалд орсон гэхээс илүү айдсандаа хүлэгдээд албан тушаалаар бусад намын залуусыг урвуулж байна уу гэвэл үнэнд ойртоно. Засгийн газрын агентлагын даргын томилгоог ч саарал ордонд биш, намын байрандаа шийддэг нам гэдгийг дашрамд дахин сануулахад илүүдэхгүй биз ээ.

С.Сүлд