УИХ-ын чуулганы ээлжит бус хуралдааныг нээж, УИХ-ын дарга Г.Занданшатар үг хэллээ. Тэрбээр хэлсэн үгэндээ Монгол Улсын төрийн айлчлалуудыг онцлон дурдаад хэлэлцэх асуудлын талаар ийн хэллээ.

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн 02 тоот тогтоолоор Үндсэн хуулийн 39.1 дэх хэсгийн “Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн УИХ-ын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно” гэсэн заалтыг хүчингүй болгосон шийдвэрийн хууль эрх зүйн үр дагаварыг үнэлэн дүгнэж, холбогдох асуудлыг яаралтай хэлэлцэх шаардлага үүсээд байна. Монгол Улсын Засгийн бүх эрх мэдэл Монголын ард түмний эрх мэдэлд байна. Монголын ард түмэн төрийн үйл хэрэгт шууд оролцож, төрийн эрх барих төлөөлөгчдийн байгууллагаар уламжлан энэхүү эрхээ эдэлнэ гэсэн заалт Үндсэн хуулийн гуравдугаар зүйлд бий.

Монгол Улсын Их Хурал бол төрийн эрх барих дээд байгууллага мөн бөгөөд хууль тогтоох эрх гагцхүү УИХ-д хадгалагдана хэмээн Үндсэн хуульд заасан. Гэтэл Үндсэн хууль өөрөө Үндсэн хуулийг зөрчсөн гэж Үндсэн хуулийн цэц дүгнэж хүчингүй болгох шийдвэр гаргасан нь ноцтой үр дагавар үүсгэж болох томоохон алдаа бөгөөд цэц, Үндсэн хуулиас бусад хууль, Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх маргааныг хянан шийдвэрлэх эрхтэй болохоос Үндсэн хуулийн зүйл заалтыг хүчингүй болгох эрх байхгүй. Харин нэмэлт өөрчлөлт оруулах эрх гагцхүү УИХ-д бий. Тиймээс Үндсэн хуулийн цэцийн энэхүү шийдвэр хууль зөрчсөн, ард түмний төлөөлөл болсон УИХ-ын бүрэн эрхэд, Үндсэн хуульт байгууллагад халдсан үйлдэл болж буруу жишиг тогтоолоо гэж зарим судлаачид, түүний дотор “Үндсэн хууль тогтоогчдын холбоо” үзэж эсэргүүцлээ илэрхийлж,саналаа албан ёсоор бичгээр ирүүлснийг дурдахгүй өнгөрч болохгүй ээ.

Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэр эцсийнх тул Улсын Их Хуралд хянан хэлэлцэх боломж Үндсэн хуулиар байхгүй, ийм эрх олгогдоогүй байна. Тиймээс үүссэн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх талаар Улсын Их Хурлын эрхэм гишүүд Та бүхэн оюун ухаанаа дайчилж, олон нийт, эрдэмтэн судлаачидтайгаа зөвшилцөж, нухацтай хандах шаардлагатай боллоо. Бидний гаргах шийдвэр, үйл ажиллагаа Үндсэн хуульд, төр, ард түмний эрх ашигт бүрнээ нийцсэн байх ёстой. Улсын Их Хурал, Цэц, ер нь аливаа иргэн, байгууллагын бүхий л үйл ажиллагаа, шийдвэр Үндсэн хуулийг даган мөрдөж, сахин хамгаалах зарчмыг баримталж байх нь төр ард түмний туйлын эрх ашигт нийцнэ гэдгийг бүх түвшиндээ гүнээ ухамсарлабал зохино.

Үүнтэй холбоотойгоор парламентын гишүүдийн тоо, гүйцэтгэх засаглалын чадамж, засаглалын хяналт тэнцэл, парламентын ардчиллыг төлөвшүүлэхтэй холбоотой Үндсэн хуулийн хэрэгжилтийг үнэлгээ хийж судалга хийх  Үндэсний зөвшилцлийн Ажлын хэсэг байгуулах замаар, “Долоо хэмжиж, нэг огтлох” зарчмаар хэлэлцэн шийдвэрлэх шаардлага гарч байна гэж үзэж байна.

Түүнчлэн цаашид Үндсэн хуулийн биелэлтэнд дээд хяналт тавих, Үндсэн хуулийг чандлан сахиулахын баталгаа болсон Үндсэн хуулийн цэцийн эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна. Монгол Улсын Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хууль болон Улсын Их Хурал ба Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэрийн хууль зүйн чадамжийн харьцаа, цаашилбал Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлттэй холбоотой асуудлыг Цэцээр хянан хэлэлцэхэд агуулга хэлбэр, хамрах хүрээ, зааг хязгаар, хянан шийдвэрлэх үйл ажиллагааны эрх зүйн орчныг эргэн харж, боловсронгуй болгох ёстой болжээ.

М.Сүхэхэй