УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн /2013.06.07/ нэгдсэн хуралдаанаар Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийн төсөл болон “Тогтоолд нэмэлт оруулах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийж, энэ талаар Төсвийн байнгын хорооноос гаргасан санал, дүгнэлтийг гишүүн Д.Хаянхярваа танилцуулав.

Энэхүү хуулийн төсөлд импортоор оруулж ирэх нийтийн зорчигч тээврийн үйлчилгээний стандартын шаардлага хангасан 24 буюу түүнээс дээш суудалтай, 45 буюу түүнээс дээш зорчигчийн багтаамжтай, үйлдвэрлэснээс хойш 1 хүртэл жилийн доторхи шинэ автобус, троллейбусыг нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай болон хуулийн дагаж мөрдөх хугацааг 2016 оны 12 дугаар сарын 31 хүртэл тогтоохоор тусгажээ. Ингэснээр төсөвт дарамт үүсэхгүй, төрөөс энэ чиглэлийн үйл ажиллагаа явуулж байгаа хувийн хэвшлийг дэмжсэн, нийтийн тээврийн үйлчилгээний парк шинэчлэх, нийгмийн захиалгат үйлчилгээг хэвийн явуулах, агаарын бохирдол болон замын хөдөлгөөний түгжрэлийг багасгах, хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах боломж нэмэгдэхээс гадна энэ салбарт дотоод, гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг татан оролцуулах чухал арга хэмжээ болно гэж Засгийн газар үзэж байгааг УИХ-ын гишүүн, уул уурхайн сайд Д.Ганхуяг УИХ-ын чуулганы өчигдрийн нэгдсэн хуралдаанаар энэхүү хуулийн төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцэх үеэр танилцуулсан юм. Уг хуулийн төсөлтэй уялдуулж “Тогтоолд нэмэлт оруулах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг хамтад нь боловсруулжээ.

Төсвийн байнгын хороо энэхүү хууль, тогтоолын төслийн анхны хэлэлцүүлгийг өчигдрийн хуралдаанаараа хийж, гишүүдээс гаргасан зарчмын зөрүүтэй саналын томъёоллоор санал хураалт явуулан чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оруулж хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэжээ.

Чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хууль, тогтоолын төслийн анхны хэлэлцүүлгийн үеэр байнгын хорооноос гаргасан зарчмын зөрүүтэй 3 саналын томъёоллоор санал хураалгаж, төслийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн байнгын хороонд шилжүүлэв.

Дараа нь Гаалийн болон нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийж, энэ талаар Төсвийн байнгын хорооноос гаргасан санал, дүгнэлтийг сонсов.

УИХ-ын 2010 оны 48 дугаар тогтоолоор баталсан Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд газрын тосны бүтээгдэхүүнээр нэг орноос шууд хараат байдлыг багасгаж, улмаар 2020 он гэхэд дотоодын үйлдвэрлэлээр хэрэгцээгээ бүрэн хангахаар заасан. Мөн УИХ-ын 2011 оны 65 дугаар тогтоолоор “Төрөөс газрын тосны салбарт 2017 он хүртэл баримтлах бодлого”-ыг баталж, газрын тосны үндэсний аж үйлдвэрийн суурийг бий болгож, газрын тосны салбарыг хөгжүүлэх, боловсруулах үйлдвэр байгуулах, газрын тосны бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг дэмжих чиглэлээр бодлого хэрэгжүүлэх, нүүрс шингэрүүлэх үйлдвэрийн судалгааг хийх, бүтээгдэхүүн худалдан авах болон төрийн санхүүжилтэд Засгийн газраас баталгаа гаргах асуудлыг судлах, хууль тогтоомжийн дагуу хувийн хэвшлийн үйл ажиллагааг дэмжих, нүүрсний давхаргын метан, занар, байгалийн битум, тослог элс зэрэг уламжлалт бус эх үүсвэрээс өндөр технологийн аргаар байгаль орчинд ээлтэй шингэн болон хийн түлш боловсруулах асуудлаар мэргэжлийн, төрийн болон судалгаа, шинжилгээний байгууллага, гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулагчдын үүсгэл санаачилгыг дэмжиж, үр дүнд хүргэхээр заажээ. Түүнчлэн Засгийн газрын 2012-2016 оны мөрийн хөтөлбөрт боловсруулах үйлдвэр байгуулж Монгол Улсад олборлож байгаа ашигт, малтмал газрын тосны бүтээгдэхүүнийг дотоодын үйлдвэрт эхний ээлжид нийлүүлдэг болох, Төрөөс газрын тосны салбарт 2017 он хүртэл баримтлах бодлогын баримт бичигт тусгасны дагуу газрын тос боловсруулах үйлдвэр барьж байгуулахаар, газрын тосны бүтээгдэхүүний хангамжийн тогтвортой байдлыг бий болгох, нүүрснээс хий шингэн түлш гаргах ажлыг эрчимжүүлж, шатдаг занар, нүүрсний химийн үйлдвэрийг хөгжүүлэх судалгааг хийх болон хийн түлшний аюулгүй ажиллагааг хангах эрх зүйн орчныг бүрдүүлж, хийн түлшний тээвэрлэлт, хадгалалт, түгээлт, борлуулалт зэрэг үйл ажиллагаанд тавих стандарт нормыг сайжруулах зорилт дэвшүүлсэн.

Өнгөрсөн оны байдлаар манай улс нийтдээ 1.2 тэрбум ам.долларын түлш шатахууныг импортолсон байна. Цаашид улс орны эдийн засаг, ялангуяа уул уурхай, дэд бүтцийн салбарын өсөлттэй уялдан түлш шатахууны хэрэглээ улам бүр өсөн нэмэгдэх нь судалгаагаар харагдаж байгаа аж. Иймээс өсөн нэмэгдэж байгаа энэхүү хэрэгцээг хангах үүднээс түлш шатахуун үйлдвэрлэх үйлдвэрийг технологийн тоног төхөөрөмж, түүний сэлбэг, тусгай зориулалтын барилгын материалыг импортлоход гааль, нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх замаар татварын таатай орчин бүрдүүлж өгөх нь газрын тосны бүтээгдэхүүний импортыг орлох дотоодын үйлдвэрийг барьж байгуулан импортын хараат байдлаас гарахад томоохон түлхэц болно гэж Засгийн газар үзэж энэхүү хуулийн төслийг боловсруулсан байна. Хөрөнгө оруулалтын дүн хэмжээнд шууд нөлөөлдөг гааль, НӨАТ-ыг чөлөөлснөөр нийт хөрөнгө оруулалтын хэмжээг 10-15 хувиар бууруулах боломжтой гэсэн тооцоо гаргажээ. Ингэснээр гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалтыг татах, хөрөнгө оруулалтын таатай орчныг бүрдүүлэх боломжтой болох юм байна.

Төсвийн байнгын хороо өчигдөр үдээс хойш хуралдаж, энэхүү хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийсэн. Төсөл санаачлагчийн саналаар хуулийн төслийг Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай, Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай гэсэн хоёр тусдаа хуулийн төсөл болгож өөрчилснөө байнгын хорооны хуралдаанд танилцуулсан байна.

Байнгын хорооны санал, дүгнэлттэй холбогдуулан гишүүд асуулт асууж хариулт авсны дараа байнгын хорооноос гаргасан зарчмын зөрүүтэй саналын томъёоллоор санал хураалгахад хуулийн төслийг тус тусад нь хоёр хуулийн төсөл болгож батлуулахаар гаргасан санал дэмжигдсэнгүй. Ингээд хуулийн төслийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр холбогдох байнгын хороонд шилжүүлэв.

Мөн өнөөдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай, Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийн төслүүд /Импортоор оруулж байгаа бүрэн ба хагас боловсруулалт хийсэн модон эд анги, бэлдэц, төрөл бүрийн модлог хавтан, модон хуулга, хуудсан материалыг гаалийн болон нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай/-ийн анхны хэлэлцүүлгийг хийлээ.

Манай улсын ойн сан бүхий газар 18592.4 мянган га буюу нийт нутаг дэвсгэрийн 11.89 хувийг эзэлдэг агаад үүний 75,4 хувь нь шилмүүст, навчит ой, 24.6 хувь нь заган ой байдаг аж. Гэвч ойн сангийн зонхилох хувийг эзлэх шилмүүст навчит ойн талбай, нөөцийн сүүлийн 10 жилийн өөрчлөлтөөс үзэхэд ойгоор бүрхэгдсэн талбай 244,3 мянган га-гаар хорогдсон байхад ойгоор бүрхэгдээгүй талбай 434,9 мянган га-гаар нэмэгдсэн байна. Ойн сан доройтолд орж байгаагийн гол шалтгаан нь ойн ихэнх хэсэг нь аглаг бөглүү хөвчид байдаг учраас ойн гол нөөцөд хүрч ажиллах дэд бүтэц хөгжөөгүйн улмаас ойд авч явуулах ойжуулалт, арчлах, цэвэрлэх, нөхөн сэргээх зэрэг ойн аж ахуйн арга хэмжээнүүдийг хэрэгжүүлдэггүй, эдгээр ажлыг хийх зардал өндөр, хөдөлмөрийн үнэлэмж ч бага байгаатай холбоотой гэж салбарын яам үзэж байгаа аж.

Улс орны ойн төлөв, нөхцөл байдлыг харгалзан өнөөгийн өсөн нэмэгдэж буй үйлдвэрлэлийн хэрэглээний мод, модон материалын хэрэгцээг гадаадын зах зээлээс импортоор авах, үүнийг төр, засгаас хөхүүлэн дэмжиж, эдийн засгийн дэмжлэг, татварын хөнгөлөлт үзүүлэх нь чухалчлагдаж байна. Түүнчлэн Улаанбаатар хотын гэр хорооллыг дахин төлөвлөж, орон сууцжуулах төслийг хэрэгжүүлэхэд Канад загварын модон арга бүтээц хийцтэй байшинг барих, хөдөө орон нутгийн сумын төвийг тохижуулах, барилгажуулахад хямд өртөгтэй, эдийн засгийн болон дулааны хэмнэлттэй, байгаль орчинд ээлтэй барилгыг барихад түүнд шаардагдах гол түүхий эд болох зүсмэл модон материалын импортын нэмэгдсэн өртгийн татварыг тэглэх нь цаг үеэ олсон чухал арга хэмжээ болно хэмээн Засгийн газар үзэж энэхүү хуулийн төслийг боловсруулсныг чуулганы өчигдрийн нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцээд дэмжсэн юм. Мөн өдрийн үдээс хойш Төсвийн байнгын хороо өчигдөр хуралдаж, хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийсэн.

Байнгын хорооны санал, дүгнэлттэй холбогдуулан гишүүд асуулт асууж, байнгын хорооноос гаргасан зарчмын зөрүүтэй саналын томъёоллоор санал хураалгахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх нь дэмжлээ. Ингээд хуулийн төслийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн байнгын хороонд шилжүүлснээр чуулганы үдээс өмнөх нэгдсэн хуралдаан түр завсарлав.

Одоо Төсвийн байнгын хороо хуралдах агаад дараа нь чуулганы нэгдсэн хуралдаан үргэлжилнэ гэж УИХ-ын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтэс мэдээлэв.