Салмонеллийн халдварын эрсдлийг бууруулах нь чухал бөгөөд фермерийн аж ахуйгаас эхлэн хэрэглэгчийн ширээ хүртэлх хүнсний сүлжээний бүх үе шатанд бохирдлыг бууруулах, хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах нь чухал юм.

Салмонеллийн нян нь салмонеллёз өвчнийг үүсгэх бөгөөд мал, амьтнаас хүнд   бохирдсон хоол, хүнсний бүтээгдэхүүнээр дамжин халдварладаг. Салмонеллийн үүсгэгч нь ихэвчлэн өндөг, тахианы түүхий мах, цацагт хяруул болон гахайнд илэрч байсан талаар Европын хүнсний аюулгүй байдлын албанаас мэдээлсэн байна. Халдвар авсан ихэнх хүн 5-7 хоногийн турш өвчилдөг бөгөөд антибиотик хэрэглээгүй, бүрэн эмчлээгүй үед өвчин нь хүндэрч зарим тохиолдолд нас барж болно.

Европд 2012 оны байдлаар салмонеллийн 90,000 тохиолдол бүртгэгдэж, хоол, хүнсээр дамжин тархсан ихэнх хоолны хордлого, халдварын үүсгэгч нь салмонелл байлаа. Өөрөөр хэлбэл салмонеллёз өвчин нь салмонеллийн нянгаар бохирлогдсон өндөг болон шувууны махнаас халдварласан байна. Мөн онд бүртгэгдсэн өвчлөлийн 5,5% нь шувууны шинэ махнаас, 0,1% нь өндөгнөөс дамжин халдварлажээ. Жил бүр энэ халдварыг эмчлэн эрүүлжүүлэхэд 3 тэрбум евро зарцуулдаг гэсэн мэдээ бий.

Халдвар үүсгэгч гол хоёр үүсгэгч нь S.enteritidis, S.typhimurium. 2012 онд Европын Холбооны Улсуудад бүртгэгдсэн нийт салмонеллийн халдварын 41% нь өндөг, өндгөн бүтээгдэхүүнээс халдварласан бөгөөд гол үүсгэгч нь S. enteritidis болох нь тогтоогдсон байна. Нийт бүртгэгдсэн салмонеллийн халдварын 71 хувийг дээрх хоёр үүсгэгч болох үүсгэсэн байна.

Дээрх төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн бүх үе шатны хяналт шалгалт сул байсантай холбоотой бөгөөд Орчны эрүүл ахуйн судалгаа болон Нийгмийн эрүүл мэндийн олон улсын сэтгүүлд салмонеллийн халдварын хяналт чухал болохыг тэмдэглэжээ.

Шувууны мах болон өндөгнөөс дамжин халдварлах салмонеллийн халдвараас урьдчилан сэргийлэхийн тулд Европын Холбооны Улсуудад ЕС 2160/2003 Европын Холбооны  журмыг мөрдүүлж байна.

Мөн шувууны бүх шинэ маханд S.enteritidis, S.typhimurium үүсгэгчийг тодорхойлж байх Европын холбооны дүрэм ЕС 1086/2011-ийг баталж, Европын холбооны дүрэм ЕС 2073/2005-д засвар оруулсан байна.

Салмонелл өвчний гол үүсгэгч болох S. enteritidis, S. typhimurium-ийн аюулыг бууруулахын тулд Европын Холбооноос үйлдвэрлэлийн процесс, фермерийн аж ахуйн мал, амьтан, малын тэжээл, түүхий эд, бүтээгдэхүүн болон эцсийн бүтээгдэхүүн, үйлдвэрлэлийн болон орчны эрүүл ахуйн нөхцөл байдлыг шалгаж, салмонелл байгаа эсэхийг тогтоож байхыг Европын Холбооноос шаардах болсон байна.

АНУ-д Хөдөө аж ахуйн газрын Хүнсний аюулгүй байдлын хяналтын алба нь тахианы аж ахуйн эрхэлж буй болон үүнтэй ижил төстэй үйл ажиллагаа эрхлэгч фермерүүдэд хяналт тавьж ажилладаг юм.

Европын Холбооны Улсад гарсан шинэ дүрмээр салмонеллийг илрүүлэхийн тулд шинжилгээний тестийн шинэ аргыг нэвтрүүлэх шаардлага тулгарч байна. Салмонелл илрүүлэх уламжлалт шинжилгээний арга нь дөрвөн өдрийн дараа  эхний хариуг гаргах бөгөөд энэ нь цаг хугацаа шаардсан арга юм.

Хүнс үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгжүүд “DuPont Nutrition & Health”компанийн BAX Systemийг хэрэглэж байна. Энэ арга нь автомат полимеразийн гинжин урвалыг (PCR) ашиглан богино хугацаанд хариуг тодорхой гаргадаг ач холбогдолтой юм. Дэлхийн улс орнууд хүнсний аюулгүй байдлыг хангахын тулд энэ аргыг  хэрэглэж эхлээд байна.

Канад, БНХАУ, Бразилд энэ аргыг  хэрэглэж байгаа бөгөөд АНУ-ын Хөдөө аж ахуйн газрын Хүнсний аюулгүй байдлын хяналтын алба АНУ-д үйлдвэрлэн худалдаалж байгаа мах болон шувууны маханд ВАХ системийг ашиглан хяналт тавьж байна.

Эх сурвалж:  Олон улсын Хүнсний эрүүл ахуй сэтгүүл,  2014 оны №3

Англи хэлнээс орчуулсан: МХЕГ-ын улсын байцаагч Н.Эрдэнэчимэг