Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын 2014 оны хяналт, шалгалтын төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газруудад холбогдох хууль, дүрэм, журам, стандартын хэрэгжилт, технологийн горимын мөрдөлт, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн нөхцлийг шалган илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулах, эрсдлийг бууруулах, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх, үнэлгээ, дүгнэлт хийн цаашид авах арга хэмжээний санал боловсруулж эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор шалгалт, хяналт шинжилгээ, тандалт судалгааг зөвлөн туслах үйлчилгээг хоёрдугаар сарын 10-наас аравдугаар сарын 01-ний өдрийг хүртэл хийж гүйцэтгэв.

2014 онд аймаг, нийслэлийн хэмжээгээр нийт 1421 хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгч үүнээс төлөвлөгөөт хяналтад 735, урьдчилан сэргийлэх болон удирдлагын шийдвэрээр хийсэн хяналтад 686, хяналт шинжилгээнд 523 хоолны газрууд, тандалт судалгаанд 38 нэр төрлийн хоол амтлагч /хүнсний нэмэлт/, зөвлөн туслах үйлчилгээнд 175 хоолны газар тус тус хамрагдсан.

Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд улсын хэмжээнд гарсан хоолны хордлогын материалыг нэгтгэн,  дүн шинжилгээ хийхэд нийт 78 хоолны хордлого гарсан ба үүнээс аймгийн хэмжээнд 59 тохиолдол (76%), нийслэлийн хэмжээнд 19 тохиолдол (24%) бүртгэгдсэн байна. 2004-2014 онд хоолны хордлого хамгийн их бүртгэгдсэн аймаг нь Төв аймаг бөгөөд 39 тохиолдол, Хөвсгөл, Ховд, Баянхонгор, Дундговь аймгуудад 1-2 тохиолдол бүртгэгджээ. 2014 оны эхний 8 сарын байдлаар нийт 7 удаагийн дэгдэлтэнд 541 хүн, үүнээс хүүхдийн байгууллагад 4 удаагийн тохиолдол бүртгэгдэж 356 хүн, байгууллагын цайны газартай холбоотой 2 тохиолдол бүртгэгдэж 152 хүн өртсөн байна.

Тандалт судалгаанд хамрагдсан нийт 38 нэр төрлийн түүхий эд, бүтээгдэхүүний 12 буюу 31,5 хувийн шошгонд олон улсын Е кодыг бичсэн /”Чили” соус, “Мөөгтэй” цуу, “DBL” исгэгч, Орос, Польш улсын хоол амтлагчууд/, Герман, ОХУ, БНХАУ, БНСУ, Тайланд, Япон, Итали, Малайз, Америк, Энэтхэг улсуудаас импортолсон байна. Тандалт судалгаанд хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүд нь хүнсний нэмэлтийг хоолны технологийн картад дутуу тусгасан, баримжаагаар хэрэглэдэг, зарцуулалтын бүртгэл хөтөлдөггүй, дотоодын хяналтын бүртгэл хөтлөлтөнд тусгаагүй байна.

Хяналт шинжилгээнд хамрагдсан хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газрын 58,0 хувь нь ажиллагсад хувцас солих өрөө /шүүгээ/-гүй гал тогооны өрөөнд хувцсаа сольдог, 62,0 хувь хүнсний агуулахгүй, 63,0 хувь бэлтгэл өрөө, тасалгаагүй, хоол үйлдвэрлэлийн бүх ажиллагааг нэг дор гүйцэтгэдэг зэргээр нийт 64 хувь стандартын шаардлага хангаагүй гал тогоо бүхий ажлын байртай, 62 хувь технологийн урсгал буруу зохион байгуулагдсан, ажлын байрны нөхцөл тодорхойлох хэмжилт шинжилгээгээр 523 газрын 43,0 хувь агааржуулалт, 31,0 хувь гэрэлтүүлэг, 45,0 хувь чийглэгийн хэмжээ зохих норм хангаагүй, эдгээрийн 36,1 хувь их, 41,8 хувь дунд, 22,1 бага эрсдэлтэй үнэлэгдсэн, нийт давхардсан тоогоор 4396 зөрчил, эдгээрийн 75,0 хувьд ажлын байрны ариун цэврийн шаардлага хангагдаагүй дүнтэй байна.

Шалгалтаар илрүүлсэн нийтлэг зөрчил дутагдал:

Хамрагдсан нийт хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газруудын 693 буюу 48,8 хувь, үүнээс хяналт шинжилгээнд хамрагдсан хоолны газрууд 100,0 хувь эрх бүхий байгууллагын хянан баталгаажуулсан зураг төслийн дагуу баригдаагүй, зориулалтын бус ажлын байртай, хяналт шинжилгээнд хамрагдсан хоолны газрын 330 буюу 63,0 хувь хоол үйлдвэрлэлийн туслах өрөө тасалгаагаар хангагдаагүй, бүх ажиллагааг нэг дор гүйцэтгэдэг, 335 буюу 23,6 хувь нь ажиллагсдын хувцас солих өрөө /шүүгээ/ байхгүй, 796 буюу 66 хувь хоолны газар технологийн шат дамжлагыг буруу зохион байгуулан дам бохирдол үүсэх нөхцөл бүрдүүлж байгаа; /нийслэлд 51,3%, Архангай 26,3%, Ховд 19% г.м/

Нийт хяналт шинжилгээнд хамрагдсан хоолны газруудын 64,0 хувь стандартын шаардлага хангаагүй гал тогоо бүхий ажлын байртай, 47,8 хувь цэвэр, бохир усны төвлөрсөн болон хэсгийн шугам сүлжээнд холбогдоогүй; /нийслэлд 52,2%, Булган 42,9%, Хэнтий 89,3% цэвэр ус, бохир ус зайлуулах хэсгийн болон төвлөрсөн системд холбогдоогүй г.м/

Нийт хамрагдсан хоолны газрын 689 буюу 48,3 хувь мэргэжлийн байгууллагын зураг төслийн дагуу хийсэн агааржуулалтын системгүй, 561 буву 39,5 хувь агааржуулалтын систем хэвийн ажилладаггүй; /нийслэл 33,5%, Архангай 3,6%, Өвөрхангай 62,7% мэргэжлийн байгууллагын зураг төслийн дагуу хийсэн агааржуулалтын системгүй, г.м/

Гар угаах цэгүүд халуун хүйтэн устай, бугуй, тохойны мэдрэгчтэй байх шаардлага нийт хамрагдсан хоолны газрын 924 буюу 65,0 хувьд хангагдаагүй, хоол үйлдвэрлэлийн өрөөнд гар угаах цэг 582 бюу 39,1 хувьд байхгүй, гар хатаагч эсвэл гар арчих цаасан салфетка 712 буюу 50,1 хувьд хангагдаагүй; /нийслэлд 57,3%, Дархан-Уул 31,2%, Дорноговь 14,2% гар угаах цэгүүд халуун хүйтэн ус, бугуй, тохойны мэдрэгчтэй байх шаардлага хангаагүй г.м/

Хамрагдсан нийт хоолны газруудын 382 буюу 26,9 хувь болсон, түүхий бүтээгдэхүүнийг тус тусад нь хөргөх төхөөрөмжид хадгалдаггүй, 357 буюу 25,1 хувь амьтан ургамлын гаралтай хүнс, түүхий эдийг хөргөгчид таглаагүй саванд нэг дор хамт хадгалдаг, хяналт шинжилгээний дүнгээр 322 буюу 62,0 хувь хүнсний бүтээгдэхүүн хадгалах зориулалтын агуулахгүй, болсон, түүхий бүтээгдэхүүнийг бэлтгэх вандан, тавиур, багаж хэрэгслэлийг тэмдэгжүүлэн холихгүй байх шаардлагыг хангаагүй; /нийслэлд 30,3%, Дундговь 4,8%, Төв 20,%, 11,8% болсон, түүхий бүтээгдэхүүнийг тус тусад нь хадгалдаггүй г.м/

Батлагдсан жор технологийн дагуу хоол үйлдвэрлэлийг явуулдаггүй, ялангуяа улс үндэстний хоолны амтлагч /нэмэлт Е 100, 101, 311, 446, 551, 621, 631 агуулсан/-ийг гадаад тогоочийн аман заавраар хольж бэлтгэн хоол, хүнсэнд ашиглаж хүнсний аюулгүй байдал алдагдах нөхцөл бүрдүүлж байгаа; /нийслэлд 32,6%, Булган 65,3%, Орхон 1%,г.м/

Хоол үйлдвэрлэлд чанар, аюулгүй байдлын баталгаажилт, дагалдах баримт бичиггүй, хаяг шошго нь хятад, солонгос хэл дээр бичигдсэн хоол амтлагчийг ашигласан, нийт давхардсан тоогоор 688 нэр төрлийн хүнс, түүхий эдийг лабораторийн шинжилгээнд хамруулахад 201 дээж эерэг үзүүлэлттэй гарч байгаа, /Хятад, солонгос үндэсний хоолны газарт хийсэн шалгалт, тандалт судалгаагаар нийслэл, Орхон, Дархан-Уул аймагт 39 нэр төрлийн түүхий эд, хоол амтлагч нь чанар, аюулгүй байдлын дагалдах баримт бичиггүй, шошго хятад, солонгос хэл дээр бичигдсэн байсан г.м/

Шалгагдсан байгууллагуудын 664 буюу 46,7 хувь хортон шавьж мэрэгчдээр дамжих халдвараас урьдчилан сэргийлэх халдваргүйтгэл, шавжгүйтгэлийг мэргэжлийн байгууллагаар тогтоосон хугацаанд хийлгэдэггүй, үр дүнг тооцдоггүй; /нийслэлд 38,3%, Баян-Өлгий 52,5%, Дархан-Уул 64,8%, Төв 76,6%,Говьсүмбэр 56,2% г.м/,

Хоолны газрын 776 буюу 54,6 хувь цонх, хаалга, агааржуулалтын хоолой нь шавж хорхой, ялаанаас хамгаалагдсан торон хаалттай байх шаардлагыг хангаагүйгээс хоол, хүнсийг шавжаар дамжин бохирдох  нөхцөл бүрдүүлж байгаа, /Нийслэлд 59,2%, Ховд 41,1, Сэлэнгэ 70%, Дорноговь 28,5% г.м/,

Нийт шалгалтад хамрагдсан хоолны газрын ажиллагсадын 26,7 хувь эрүүл мэндийн үзлэг шинжилгээнд хамрагдаагүй, 46,3 хувь нь халдварт өвчнөөр өвдсөн, өвчтэй хүн асарсан ажиллагсадыг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулж магадлагаа дүгнэлт гаргуулаагүй, бүртгэлжүүлээгүй нь тэднээр дамжин хүнс бохирдох, улмаар халдвар, хордлого тархах нөхцөл бүрдүүлж байгаа; /нийслэлд 93, Говьсүмбэр 42, Өмнөговь 35, Хэнтий 1, Дорнод 5 ажиллагсад үзлэгт хамрагдаагүй байсан г.м/

Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээг 166 хоолны газар мэргэжлийн тогоочгүй эрхлэж байсан, /нийслэлд 14,8%, Сүхбаатар 21,1%, Говь-Алтай 2,6% г.м /;

Шалгалтанд хамрагдсан байгууллагуудын 53,1 хувь ариун цэвэр, эрүүл ахуй, хүнсний аюулгүй байдлын  чиглэлээр дотооддоо сургалт явуулдаггүй, сургалтад хамруулдаггүй, /нийслэлд 42,9%, Сэлэнгэ 13,3% г.м/,

Нийтийн хоолны газруудад дотоодын хяналт тогтмолжоогүй, хангалтгүй /нийслэлд 64,5%, Дархан-Уул 93,7%, Баян-Өлгий 45%, г.м/ зэрэг зөрчлүүд илэрлээ.