Энэ өдрүүдэд эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгүүд, их дээд сургуулиуд, мэргэжлийн холбоод, төрийн бус байгууллагууд, банк санхүү, хувийн хэвшил, бизнесийн байгууллагуудын 700 орчим төлөөлөгч, судлаач Анагаахын шинжлэх ухааны их сургуульд чуулж байна. Тэд “Шинжлэх ухааны ажилтны баяр”-т зориулсан чуулга уулзалтад оролцож буй нь энэ. Боловсрол, шинжлэх ухааны яам, Шинжлэх ухааны академи хамтран жил бүрийн 11 дүгээр сарын сүүлийн долоо хоногт “Шинжлэх ухааны ажилтны баяр”-ын арга хэмжээг зохион байгуулдаг. Энэ жил ч уг арга хэмжээ уламжлал ёсоор зохион байгуулагдаж байна. Эхний арга хэмжээ буюу оны шилдэг залуу эрдэмтдэд шагнал гардуулах ёслол өнгөрсөн мягмар гаригт болж өнгөрсөн бол өчигдөр, өнөөдөр онол практикийн чуулга уулзалтыг зохион байгуулж байна. Уг уулзалтаар эрдэм шинжилгээний салбарыг хөгжүүлэхэд төр, эрдэм шинжилгээний байгууллагууд, хувийн хэвшил, мэргэжлийн холбоодын үйл ажиллагааг сайжруулах талаар дэлгэрэнгүй ярилцаж байна.  Мөн эрдэмтэн, судлаачдын олон жилийн ажлыг иргэдэд таниулж, түгээн дэлгэрүүлж,  урамшуулах юм.

Тус уулзалтаас их дээд сургуулиуд болон эрдэм шинжилгээний байгууллагууд, төрийн байгууллагууд болон хувийн хэвшлүүдэд зориулсан зөвлөмж гаргах гэнэ.

Ямартай ч Монголын эрдэмтэд өөрсдийн бүтээлийг дэлхийд гаргах асуудал болоод шийдлийн хүрээнд чуулж байна. Мөн өөрсдийн шинжлэх ухааны ажлыг компаниудаар санхүүжүүлж эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, олны хүртээл болгох тал дээр түлхүү ажиллах шаардлагатай байгааг энэ үеэр хэлэв.

Чуулга уулзалтын үеэр тэдний санаа бодлыг сонслоо.

БШУЯ-ны Шинжлэх ухааны бодлого, зохицуулалтын газрын дарга Ж.Даваасамбуу энэ талаар ярихдаа “Эрдэмтдийн бүтээлийн 25 хувь нь олон улсын сэтгүүлд хэвлэгдсэн. Эдгээр бүтээлийн ишлэлийн тоогоор Азидаа гуравдугаар байрт орж байгаа нь хэдий бүтээлийн тоо цөөхөн ч чанартай байгааг илтгэж байгаа юм. Ер нь төслийн санхүүжилт бага, эрдэм шинжилгээний ажилтны тоо цөөн учраас үүнээс илүү гаргах боломжгүй. Өөрөөр хэлбэл, өгч байгаа мөнгөний хэмжээнд хангалттай ажил хийж байгаа гэсэн үг. Цаашдаа хууль эрхзүйн орчноо сайжруулах, бүр чанартай бүтээл гаргах зорилготой. Мөн дутагдалтай зүйлс ч бий. Мэдээж үүнийг засч, залруулах ажлыг хийнэ” гэж ярив.


-  Шинжлэх ухааны салбарт тулгамдаж буй нэн тэргүүний асуудал юу байгаа вэ? Мөн гарах шийдлийг яаж харж байгаа вэ?

- Шинжлэх ухааны салбарт тулгамдаж буй асуудал гэхээсээ илүүтэй эрдэмтдийн өөрсдийнх нь хийх ёстой үндсэн асуудлууд байгаа. Энэ бол салбарын өөрийнх нь тогтолцоо болон удирдлага зохион байгуулалтын асуудал юм. Мөн шинжлэх ухааны санхүүжилтын асуудал байна. Санхүүжилтыг зөвхөн төрөөс бус хувийн хэвшил болон гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татахаас эхлээд үндэсний томоохон компаниуд шинжлэх ухаанд хэрхэн хөрөнгө оруулах вэ, эрдэмтэн судлаачдын оюуны өмчийг зах зээлийн эргэлтэд яаж оруулах вэ гэдэг асуудлууд байна. Үүнийгээ бид энэ хурлаар ярьж байгаа.  Мөн хүний нөөцийн асуудлыг илүү түлхүү ярьж байна. Өнөөдөр Монголд тогтмол ажилтай эрдэм шинжилгээний ажилчдын тоо дэлхийн дунджаас 10 дахин бага байгаа. Тэгэхээр бид 2025 он гэхэд ажилчдынхаа тоог дэлхийн дундаж цаашлаад хөгжингүй орнуудын хэмжээнд хүргэнэ гэсэн бодлого тавьж байгаа. Үүнтэй уялдуулж их дээд сургуулиудын багш нарыг судлаач багш нар болгохоос эхлээд ажилчдаа чадавхжуулахад анхаарна. Зөвхөн хүний тоог нэмэх биш судлаачдийгаа чадавхжуулах асуудлыг эхэнд шийднэ гэсэн үг. 

-     Монголын шинжлэх ухааны салбарыг аль түвшинд явж байна гэж боддог вэ?

-    Монголын эрдэмтэд гайхамшигтай оюуны чадавхтай. Энэ ч утгаараа Монголын шинжлэх ухаан дэлхийд ноёлох ёстой. Шинжлэх ухааны салбар нь дотроосоо нөөц бололцоогоо задалж байхгүй зүйлүүдээ өөрсдөө сэдлээрээ гаргаж ирэх ёстой гэж бодож байна. Ингэснээр дэлхийн шинжлэх ухааныг Монголд хөгжүүлэх, Монголын шинжлэх ухааныг дэлхийд оруулж ирэхэд нээлттэй болно гэсэн үг.

-    Гадны улс их дээд, сургуулийнхаа дэргэд томоохон лабарториуд ажилладаг. Манайд ийм бололцоо хэр байдаг юм бол. Энэ талын хөрөнгө оруулалт хэр байдаг вэ?

-   Ойрын жилүүдэд их сургуулийг түшиглэсэн шинжлэх ухааныг хөгжүүлэх бодлого баримталж байгаа. Мөн уламжлалт шинжлэх ухааны академиудыг хөгжүүлэх ёстой.