Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

З.Боргилмаа: Нэр төрийг Эрүүгийн хуулиар хамгаалдаг жишиг хаана ч байхгүй

2026-1-12
0
ЖИРГЭХ

 

Үндсэн хуулийн өдрийг угтан Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэлийн Хууль, мэргэжлийн ёс зүй хариуцсан дэд Ерөнхийлөгч З.Боргилмаатай ярилцлаа. Монгол Улсын Их Хурлаас 2015 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр баталсан Эрүүгийн хуулийн 13.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Хүний нэр төр, алдар хүнд, хуулийн этгээдийн ажил хэргийн нэр хүндэд халдсан илт худал мэдээллийг олон нийтэд тараасан бол дөрвөн зуун тавин нэгжээс нэг мянга гурван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл хоёр зуун дөчин цагаас долоон зуун хорин цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл нэг сараас гурван сар хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэнэ.” гэж заасан  нь Монгол Улсын Үндсэн хууль зөрчсөн гэсэн Үндсэн хуулийн цэцийн 2025 оны 10 дугаар дүгнэлтийг УИХ намрын ээлжит чуулганы хуралдаанаараа хэлэлцэж, хүлээн зөвшөөрсөн тогтоолыг баталсан билээ. Уг тогтоол энэ сараас хэрэгжиж эхэлнэ. Харин үзэл бодлоо илэрхийлэхтэй холбоотой Үндсэн хууль зөрчигдсөн энэхүү кэйс нь ҮХЦ-ийн хувьд анхных хэмээн тэрбээр онцоллоо. МСНЭ-ийн төлөөллийн байр суурийг уншигч танаа хүргэж байна.

- Монгол Улс 1992 онд ардчилсан Үндсэн хуулийг баталснаар хараат бус, чөлөөт хэвлэл гэдэг ардчилсан нийгмийн суурь болох шинэ институци үүссэн. Өмнөх төрийн үзэл сурталтай нийгмээс ялгаатай нэг зүйл нь төр, засгийг дагаж сурвалжилдаг, даргыг дагаж мэдээлдэг сэтгүүл зүйг бүрэн өөрчилж, төрийн эрх барих, төсвийн захиран зарцуулалтын хяналтыг иргэдэд өгдөг, хараат бус сэтгүүл зүй бий болсон юм. Энэ сэтгүүл зүйн онцлог нь ардчилсан Үндсэн хуульд тунхагласан иргэний үг хэлэх, итгэл үнэмшилтэй байх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрхийг хэрэгжүүлэхийн төлөө ажиллах явдал. Өнгөрсөн 30 жилийн туршид хараат бус сэтгүүл зүйн төлөө, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөг улам илүү баталгаажуулахын төлөө үе үеийн сэтгүүлчид тэмцэж, хичээж, ажиллаж ирсэн. Үндсэн хуулийн цэцээс саяхан гаргасан дүгнэлт нь үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөг баталгаажуулахад урагш хөдөлгөсөн шийдвэр байлаа. Тухайлбал, иргэдийн үг хэлэх эрх чөлөө, шүүмжлэлт сэтгэлгээ, өөр хэн нэгэнд үл таалагдах байр суурь, үзэл бодлыг хааж боогдуулах замаар бусдын нэр хүндийг хамгаалах утга, зорилготой  Эрүүгийн хуулийн 13.14 дэх заалт нь Үндсэн хуулийн 16.16 буюу үгээ хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөг зөрчсөн байна гэдэг шийдвэрийг гаргасан. Хараат бус хэвлэл хэмээх нийгмийн ардчиллын суурь болох бүхэл бүтэн институцийн мэргэжлийн үйл ажиллагаанд хамгийн чухал хамааралтай эдгээр эрхүүдийг хааж, боогдуулах аливаа оролдлого нь нийгэмд хор уршиг бүхий үр дагавар ихтэй. Иргэдийн улс төрийн эрх буюу төр засгийг байгуулах, чөлөөт сонгууль, чөлөөт үзэл бодолд нөлөөлөх, цаашлаад нийгмийн итгэлцлийг ойртуулах зэрэгт үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх их нөлөөтэй. Хэрвээ энэ эрхийг хаасан тохиолдолд иргэд шүүмжлэлийн талбаргүй болж, улмаар уур бухимдал, илэрхийлэл нь нийгмийг үймээн самуунд турхирах, жагсаал, цуглаан, тэмцэлд хүргэх зэрэг ноцтой үр дагавартайг дэлхийн зарим улс орны жишээнээс харж болохоор байна. Нийгмийг ойлголцол, итгэлцэл рүү ойртуулж байдаг хүний суурь эрхүүдийг баталгаажуулах нь чухал. Тиймээс Үндсэн хуулийн цэцийн 2025 оны 10 дугаар дүгнэлт, түүнийг хүлээн авсан Улсын Их Хурлын шийдвэр бол ардчилсан ёсыг тунхагласан Үндсэн хуулийг хэрэгжүүлэх, сахин хамгаалах, иргэний эрх, эрх чөлөөг хамгаалах дэвшилтэт алхам болсон. Өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд иргэд Үндсэн хуулийн цэцэд эдгээр эрхээ хамгаалуулахын төлөө Үндсэн хуулийн цэцэд гомдол, мэдээлэл гаргасаар ирсэн боловч түүхэнд анх удаа энэ маргааныг хүлээн авч шийдвэрлэснээрээ онцлог байлаа. Уг шийдвэрийг Улсын Их Хурал хүлээн авах эсэхэд, Цэцэд хандаж, маргаан үүсгэсэн сэтгүүлч, хуульчид бол эргэлзэж байсан. Дотроо айдастай байсан ч гэлээ, УИХ-ын дарга Н.Учрал болон хүний эрхийн мэдрэмжтэй, ардчилсан дэвшилтэт үзэлтэй УИХ-ын гишүүдийн дуу хоолой, нөлөөллийн хүчин чармайлтын үр дүнд ҮХЦ-ийн дүгнэлтийг УИХ хүлээн авч, тогтоол баталсан нь нийгэмд нэг алхам урагшилж буй дэвшил гэж сэтгүүлчид үзэж байгаа.

Цэцийн “Эрүүгийн хуулийн 13.14 буюу Үндсэн хууль зөрчсөн” гэсэн дүгнэлт нь бусдын нэр төрийг хамгаалах хуулийн заалттай холбоотой. Бусдын нэр төрийг мэдээллээс, бусдын үзэл бодлоос тэр дундаа хараат бус чөлөөт хэвлэлийн шүүмжлэлт мөн чанараа хэрэгжүүлэх, мэргэжлийн эрх ашгаас хамгаалах, эрх мэдэл бүхий хэсэг илүү дархлагдах, Эрүүгийн хуулиар иргэдийн болон хэвлэлийн дуу хоолойг хаан боогдуулах ноцтой үр дагаварт хүргэж байсан нь уг хууль хэрэгжсэн 4-5 жилийн хугацааны статистик мэдээлэл, хэргийг шийдвэрлэсэн үйл явц, шүүхийн шийдвэрт хийсэн дүгнэлтээс харагдаж байгаа. Гомдол гаргагсдын 80-90 хувийг албан тушаалтан болон төрийн байгууллагууд эзэлдэг. Тэгэхээр энэ бол үндсэндээ мэдээллээс болон иргэдийнхээ үзэл бодол, шүүмжлэлээс хэн нэг даргын нэр хүндийг хамгаалах хэлбэр төдий заалт болж байсан. Энэ нь ардчиллыг, хэвлэлийн эрх чөлөөний үзүүлэлтийг хойш нь татахад сөргөөр нөлөөлсөн нэг хүчин зүйл. Үүнийг НҮБ-ын Хүний эрхийн зөвлөл, шинжээчид, олон улсын байгууллагууд Монгол Улсын Засгийн газарт зөвлөмж болгож өгч байсан. Хэвлэлийн эрх чөлөөг боомилж байгаа зохицуулалтыг Эрүүгийн хуульд байлгах ёсгүй, нэр төрийг хамгаалах заалтыг Иргэний хуульд тусгаж, шийдвэрлүүлж болно гэсэн зөвлөмжүүдийг өгсөөр ирсэн. ҮХЦ болон УИХ-ын шийдвэртэй санал нийлэхгүй байгаа хүмүүсийг ойлгож байна. Нэр төр бол Үндсэн хуульд заагдсан, хамгаалагдах ёстой үндсэн эрх мөн. Гэхдээ үүнийг юунаас, яаж хамгаалах вэ гэдэг нь нийгэмд ихээхэн нөлөөтэй зохицуулалт болно. Нэр төрийг мэдээллээс зөвхөн Эрүүгийн хуулиар хамгаална гэсэн дүрэм, журам байхгүй. Тийм жишиг ч байхгүй. Ихэнх ардчилсан улс орнуудад бол нэр төрийг гэмт хэргээс юм уу, хохирсон тохиолдолд хамгаалах зохицуулалтыг Иргэний хуульдаа тусгаж өгдөг. Нөгөө талаас хэвлэл мэдээлэлд бусдын нэр хүндэд халдах, санаатайгаар унагаах нь зүй ёсных гэж хэн ч хэлэхгүй. Хамгийн гол нь Эрүүгийн хуулийн 13.14 дэх заалт хэрэгжсэн тохиолдолд тухайн мэдээлэл, баримтын үнэн, худлын тухай огт шүүж ялгахгүйгээр үзэл бодлыг хамааруулж яллаж байсан. Үзэл бодол нийлээгүйн төлөө “худал” гэж үзэж байсан. Үзэл бодлыг худал, үнэн гэж шүүнэ гэдэг нь ардчиллын эсрэг хийх маш бурангуй үйлдэл юм. Үүнийг хааж шийдвэрлэсэн ҮХЦ болон УИХ-ын шийдвэр бол нийгмийг илүү ардчилсан байх, олон улсад нэр хүндийг нэмэгдүүлэх, үзүүлэлтийг дээшлүүлэх чухал шийдвэр болсон гэж үзнэ. 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Jessi canaya (146.70.228.82)
    BTC expropriation began with hopes of financial growth and prosperity, only to end in devastation when I realized I had fallen victim to a scam, losing a staggering $47,000. The enticing promises of high returns and effortless profits turned out to be nothing more than a cruel deception, leaving me feeling betrayed and distraught. In my darkest hour, I came across Mrs. Lisette Zamora and her recovery firm, who became my guiding light. From our very first interaction, their team demonstrated unmatched professionalism, empathy, and determination to seek justice. With unwavering commitment, they took charge of my case, skillfully navigating the complex legal landscape to recover my stolen funds. You can contact her via… Email: zamora~lisette~4~@~gmail~com WhatsApp: +1—(826)—218—-0536
    2026 оны 01 сарын 13 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
    13 цаг 26 мин
  • Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
    13 цаг 35 мин
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
    13 цаг 44 мин
  • Их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
    14 цаг 32 мин
  • Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүсээс эртний чулуун хайрцагтай булш илэрчээ
    14 цаг 37 мин
  • Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ
    14 цаг 48 мин
  • О.Батжаргал: Төрөө дээдэлдэг ард түмний хувьд төрийн тэргүүний ажил ариун байх ёстой, сэвтээж таарахгүй
    15 цаг 40 мин
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
    16 цаг 3 мин
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
    16 цаг 5 мин
  • Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
    16 цаг 19 мин
  • Ц.Ганзориг: Ерөнхийлөгч гүжир гүтгэлэгт нэр төрөө сэргээлгэх хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд өөрөө шийдвэрээ гаргасан
    16 цаг 29 мин
  • Н.Учрал: Эх хэл бол үндэстний оюун санааны дархлаа, тусгаар тогтнолын баталгаа юм
    16 цаг 32 мин
  • “Pizza Hut” сүлжээ рестораныг үүсгэн байгуулагч Дэн Карни таалал төгслөө
    16 цаг 37 мин
  • Улаанбурхан өвчний дэгдэлтийг таслан зогсоолоо
    16 цаг 48 мин
  • Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
    16 цаг 49 мин
  • Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
    17 цаг 5 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: У.Хүрэлсүхийг яс шалгаж ард түмэнд мэдээлэх хэрэгтэй
    17 цаг 8 мин
  • Х.Нямбаатар: Тайвширч, хууртаж болохгүй. Түүнд маш олон арга заль бий
    17 цаг 9 мин
  • Дархан аваргыг гурвантаа хаясан Сумын заан П.Нямжав
    17 цаг 22 мин
  • Н.Алтанхуяг: Монголын төр шударга, ариун байх ёстой. Огцорлоо гээд асуудлыг орхиж болохгүй
    17 цаг 25 мин
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК