Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Өөрийгөө нойргүйдэлтэй гэдгийг хэрхэн илрүүлэх вэ?

2026-4-21
0
ЖИРГЭХ

Эрт орондоо орж, бүхэл шөнөжин унтсан боловч өглөө босохдоо огт унтаагүй юм шиг нойрмог, сульдсан, нозоорсон мэдрэмж авч байсан уу? Өглөө сэрсний дараа эрч хүчээр сэлбэгдэх ёстой байтал яг эсрэгээрээ бүхэл шөнийн турш цурам хийлгүй ажиллачихсан мэт тархи өвдөж байвал та нойргүйдлийн асуудалд оржээ гэсэн үг. Иймд уншигч та бүхэнд нойргүйдэл юунаас үүсдэг, хэрхэн сэргийлэх талаар дараах мэдээллийг хүргэж байна. 


НОЙРГҮЙДЭЛ ЮУНААС БОЛЖ ҮҮСДЭГ ВЭ? 

insomnia woman on bed with pillow and sheeps vector design 2498695 Vector  Art at Vecteezy

Нойргүйдэл бий болох хамгийн түгээмэл шалтгаанаар тооцогддог зүйл бол стресс юм. Гэхдээ энэ нь нойрны хямралд нөлөөлдөг цорын ганц хүчин зүйл биш бөгөөд өөр 100 орчим шалтгаан байдаг байна. Жишээ нь:

  • Буруу амьдралын хэв маяг

Биеийн хөдөлгөөн багатай байх, сэргээш бэлдмэлүүд хэрэглэх, өдрийн цагаар унтах, эмх замбараагүй өдрийн хэмнэлээр амьдрах, ядаргаанд орох зэрэг зүйлс нойргүйдэл үүсэхэд багагүй нөлөө үзүүлж байдаг.

  • Зарим биеийн эрхтэн, тогтолцооны өвчин

Нойргүйдэл нь бамбай булчирхайн өвчин, бөөрний дээд булчирхайн өвчин, өвдөлтийн хам шинж, зүрх судасны тогтолцооны эмгэг зэргээс болж үүсэх нь элбэг тохиодог. Тиймээс, хэрэв та өөрийгөө нойргүйдэлтэй байна хэмээн сэжиглэж байгаа бол эхлээд мэргэжлийн эмчид хандах нь зүйтэй юм.

  • Шим тэжээлийн дутагдал

Нойр хулжиж, унтаж амрахад асуудалтай байгаа нь D, B бүлгийн аминдэм, төмөр, илчлэгийн дутагдал, биед хэрэгцээтэй нүүрс усны дутагдал зэргээс мөн үүдэлтэй байж болно.

  • Сэтгэлзүйн болон сэтгэцийн асуудлууд

Сэтгэлийн гүн хямрал, сэтгэл түгших эмгэг, архаг стресс, төрөл бүрийн донтолт нь заримдаа удаан хугацааны болон байнгын нойргүйдлийн эмгэгийг үүсгэдэг.


НОЙРГҮЙДЭЛ ЯМАР Ч ШАЛТГААНГҮЙГЭЭР ҮҮСЭХ БОЛОМЖТОЙ ЮУ?

Sleep disturbance | Treatment of sleep disorders - causes and symptoms |  MEDLUX

Боломжтой. Үүнийг мэргэжлийн хэллэгээр архаг органик бус нойргүйдэл хэмээн нэрлэдэг бөгөөд энэ нь өөрөө үүсдэггүй юм. Тус төрлийн нойрны хямрал нь яг л жирийн нойргүйдлийн адил дээр дурдсан шалтгаануудын аль нэгний улмаас үүсдэг ба тэрхүү өдөөгч нь хүнд удаан хугацааны турш сөрөг нөлөөгөө үзүүлсээр нойргүйдэлд хүргэдэг байна. Жишээ нь хүн богино хугацааны стресс (осол, шалгалт шүүлэг г.м.) биш харин урт хугацааны стресст автсанаар (салалт, зөрчилдөөнтэй нөхцөл байдал гэх мэт) эцэст нь нойргүйдэл бий болдог байна.

Ийм төрлийн урт хугацааны асуудал нь хүний мэдрэлийн системийг тогтмол цочроож байдаг тул тархи нойрыг хэвийн байдалд нь оруулж чаддаггүй. Ингэснээр нойрны хямрал нь улам л хурцдаж эхэлдэг байна. 

Хүн хэд хоног дараалан унтах гэж оролдсон ч унтаж чадаагүй бол цаашид ч унтаж чадахгүй байх хэмээн эмээж, түүнд айдсын рефлекс бий болдог. Улмаар хүн өдрийн турш маш их ядарч сульдсан ч орой орондоо ороход нойр нь шууд л сэргэчихдэг.

Хэсэг хугацааны дараа нойрны хямрал үүсгэсэн анхдагч шалтгаан нь шийдвэрлэгдсэн ч зуршил болсон айдас нь хадгалагдан үлдэх тохиолдол бий. Өөрөөр хэлбэл нойрны эмгэгийн үндсэн шалтгаан байхгүй болсон ч хүн унтаж чадахгүй хэвээр байдаг.

Харамсалтай нь хүн нойрны хямралаасаа салах гэж оролдсоор буруу арга хэмжээ авч, байдлыг улам дордуулдаг. Жишээ нь:

  • Нойргүйдэлтэй нүүр тулж буй хүн унтаж, нойроо авахын тулд орон дотроо илүү их цагийг өнгөрүүлж эхэлдэг. Гэвч их цагаар унтлаа гээд энэ нь нойрны чанарт нөлөөлдөггүй юм. Тиймээс орон дотроо илүү их цагийг өнгөрүүлснээр нойр улам л гүехэн болж, шөнө олон дахин сэрэх зэрэг сөрөг нөлөө үүсдэг.
  • Орондоо хэвтэж, унтахыг хүлээж байгаа боловч "ор=сэрүүн байдал" гэсэн шинэ сөрөг рефлекс үүсдэг.
  • Унтах гэж хэт хичээж эхэлдэг боловч оролдлого, хүчин чармайлт нь мэдрэлийн системийг улам л идэвхжүүлж өгдөг. Гэтэл үнэн хэрэгтээ нойр хүрэх явц нь хүнийг хичээгээгүй байхад л хүрэх ёстой юм шүү дээ.
  • Нойрны хямралаа давахын тулд эм бэлдмэл хэрэглэж хэвшээд цаашид эмгүйгээр унтахаас эмээж эхэлдэг.
  • Нойргүйдлийн талаарх мэдээллийг идэвхтэй судалж, бусадтай ярилцан нойрондоо хэт их анхаарал төвлөрүүлснээр тайван унтаж амрахад бэрх болдог.

Хүн өөрөө нойрныхоо асуудлыг бий болгодог юм. Мөн ингэснээр нойрны хямрал нь хэдэн арван жил ч үргэлжлэх магадлалтай байдаг.


ӨӨРИЙГӨӨ НОЙРГҮЙДЭЛТЭЙ ГЭДГИЙГ ХЭРХЭН ИЛРҮҮЛЭХ ВЭ? 

Нойргүйдлийн эмгэг нь дараах нэг эсвэл түүнээс дээш шинж тэмдгээр илэрнэ.

  • Орондоо орж унтахаар хэвтээд 30 минут эсвэл түүнээс дээш хугацаа өнгөрсний дараа л унтаж чадах.
  • Шөнө олон дахин сэрдэг, тэдгээр сэрүүн байх мөчүүдийн нийлбэр нийт 30 минут орчим байх.
  • Өглөө сэрүүлэг дуугарахаас 30 минутын өмнө сэрэх.
  • Гүехэн нойрсох.

Ямар ч тохиолдолд нойргүйдлийн үр дүнд хүний өдрийн амьдралын хэмнэл алдагддаг.

Гурван сар хүртэлх хугацаанд үргэлжилсэн нойрны хямралыг хурц нойргүйдэл хэмээн нэрлэдэг. Хэрэв гурван сараас дээш бол архаг нойргүйдэл гэдэг.

Хэрвээ та өөрөө нойрны асуудлаа шийдэх гэж хичээгээд сарын хугацаанд шийдэж чадаагүй л байх бол мэргэжлийн хүнд хандаарай. Тухайн асуудлаар мэргэшсэн сомнологич эмч нойргүйдэлд хүргэж буй шалтгааныг тогтоож, нойрыг тань хэвийн болгоход туслах болно.


НОЙРГҮЙДЛЭЭС ХЭРХЭН СЭРГИЙЛЭХ ВЭ?

ADHD and Sleep Problems: How to Treat ADD-Related Insomnia

Нойргүйдлээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд хэд хэдэн дүрмийг мөрдөх хэрэгтэй байдаг. Үүнд:

  • Өдөр болгон тодорхой нэг цагт унтаж, нэг цагт босож байх.
  • Амралтын өдрүүдэд хэт их унтахгүй байх.
  • Өдрийн хоолны дараа кофеин агуулсан бүтээгдэхүүн хэрэглэхгүй байх.
  • Өдрийн цагаар унтахгүй байх.
  • Долоо хоногт 4-5 удаа 30-40 минутын турш биеийн тамирын дасгал хийх.
  • Унтахаасаа 3-4 цагийн өмнө хоол идэх.
  • Унтахаасаа 2 цагийн өмнө биеийн тамираар хичээллэхгүй байж, сэтгэл санааны болон тархины ачаалал авахгүй байх.
  • Харанхуй, нам гүм, агааржуулалт сайтай өрөөнд, тав тухтай орон дээр унтаж амрах.

НОЙРГҮЙДЛИЙГ ХЭРХЭН ЭМ БЭЛДМЭД ХЭРЭГЛЭХГҮЙГЭЭР ЭМЧЛЭХ ВЭ? 

Why do we get nightmares?

Хурц нойргүйдлийг ихэнх тохиолдолд эм уухгүйгээр эмчилж болдог. Ердөө л дээр дурдсан дүрмүүдийг мөрдөхийн зэрэгцээ эрчимтэй дасгал хөдөлгөөн хийж, мэдрэлийн системийг тайвшруулах арга техникийг ашиглахад хангалттай юм. Тус зөвлөмжүүдийг баримталснаар хэдэн хоногийн дараа нойрны хямралаас ангижрах боломжтой.

Мөн архаг нойргүйдлийг ч өөрийн хүчээр даван туулах боломж бий. Үүний тулд “cognitive behavioral therapy for insomnia” (CBTI) буюу өөрийн ухамсарт болон ухамсарт бус бодлууд болон зан үйлдлүүдийг эерэг чиглэл рүү хандуулах сэтгэл заслын эмчилгээ тун тохиромжтой байдаг.

Энэхүү арга нь мөн органик бус нойргүйдлийн эх үүсвэрийг үе шаттайгаар арилгах ач тустай юм. Тус эмчилгээний арга барилууд нь:

  • Нойроо хязгаарлах

Унтах хугацаагаа хязгаарлаж багасгаснаар нойр өөрөө хүрч эхэлнэ. Нойр өөрөө хүрэх нь “буруу”, хэвийн бус мэдрэлийн холболтыг устгахын зэрэгцээ нойргүйдэлтэй тэмцэх цорын ганц зүйл билээ.

  • Өөрийгөө удирдах

Нойр тань хүрэхгүй үед орондоо удаан хугацаагаар байхаас татгалзах хэрэгтэй бөгөөд тус техник нь нөгөө л "ор=сэрүүн байдал" гэх рефлексийг дарахад тусалдаг.

  • Тайвшруулах арга барил хэрэгжүүлэх

Тайвшруулах арга барилуудын тусламжтайгаар хүн унтахаасаа өмнө хэт их бодлоосоо ангижирч, үр дүнтэй амрахыг сурч, стрессийн эсэргүүцэл болон тайван байдлын түвшингээ нэмэгдүүлэх боломжтой юм. Эдгээр нь нойронд эерэг нөлөө үзүүлж байдаг. 

  • Сөрөг үзэл бодлуудтайгаа ажиллах

Тус арга нь нойргүйдэлд хандах зөв хандлагыг төлөвшүүлэхэд тусалдаг билээ. Үүгээр ч зогсохгүй нойрны хямрал нь эрүүл мэндэд ноцтой аюул занал учруулдаггүй, үүнийг даван туулах боломжтой, мөн нойргүйдэлд анхаарлаа төвлөрүүлэх хэрэггүй гэх санаануудыг ойлгуулдаг. Нойроо хэт хянахгүй харин гол асуудалдаа анхаарлаа төвлөрүүлэх нь энэхүү эмгэгийг хурдан эмчилж анагаахад тустай юм.

Д.Батчулуун

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
    11 цаг 48 мин
  • Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
    11 цаг 57 мин
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
    12 цаг 5 мин
  • Их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
    12 цаг 54 мин
  • Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүсээс эртний чулуун хайрцагтай булш илэрчээ
    12 цаг 59 мин
  • Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ
    13 цаг 10 мин
  • О.Батжаргал: Төрөө дээдэлдэг ард түмний хувьд төрийн тэргүүний ажил ариун байх ёстой, сэвтээж таарахгүй
    14 цаг 2 мин
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
    14 цаг 24 мин
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
    14 цаг 27 мин
  • Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
    14 цаг 41 мин
  • Ц.Ганзориг: Ерөнхийлөгч гүжир гүтгэлэгт нэр төрөө сэргээлгэх хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд өөрөө шийдвэрээ гаргасан
    14 цаг 51 мин
  • Н.Учрал: Эх хэл бол үндэстний оюун санааны дархлаа, тусгаар тогтнолын баталгаа юм
    14 цаг 53 мин
  • “Pizza Hut” сүлжээ рестораныг үүсгэн байгуулагч Дэн Карни таалал төгслөө
    14 цаг 59 мин
  • Улаанбурхан өвчний дэгдэлтийг таслан зогсоолоо
    15 цаг 10 мин
  • Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
    15 цаг 11 мин
  • Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
    15 цаг 27 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: У.Хүрэлсүхийг яс шалгаж ард түмэнд мэдээлэх хэрэгтэй
    15 цаг 30 мин
  • Х.Нямбаатар: Тайвширч, хууртаж болохгүй. Түүнд маш олон арга заль бий
    15 цаг 30 мин
  • Дархан аваргыг гурвантаа хаясан Сумын заан П.Нямжав
    15 цаг 43 мин
  • Н.Алтанхуяг: Монголын төр шударга, ариун байх ёстой. Огцорлоо гээд асуудлыг орхиж болохгүй
    15 цаг 47 мин
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК