Өнөөдөр буюу дөрөвдүгээр сарын 24-ны өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн дараах онцлох үйл явдлууд өрнөжээ.
- ЭРТНИЙ ТҮҮХ, ХААДЫН ҮЕ
МЭӨ 1479 онд: Египетийн хаан ширээнд III Тутмос сууж, Шинэ хаант улсын цэрэг, төрийн хүчирхэгжилтийн нэгэн шинэ үе эхэлжээ.
МЭӨ 215 онд: Ромын төр, цэргийн ялалтыг бэлгэдсэн шашин, төрийн ач холбогдолтой байгууламж ашиглалтад орсон тухай эртний сурвалжуудад тэмдэглэгдэн үлдсэн байдаг.
1558 онд: Шотландын хатан хаан Мэри Францын угсаа залгамжлагч Франсуатай Парист хуримлаж, Европын хаадын удам, холбоотны бодлогод нөлөө үзүүлсэн түүхэн гэрлэлтийн нэг болжээ.
- ТӨР, ХУУЛЬ, УЛС ТӨРИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ
1704 онд: Британийн эзэмшлийн Америкт тогтмол хэвлэгдсэн анхны сонин болох “Бостон Ньюс-Леттер” гарч эхэлжээ. Энэ нь Хойд Америкийн хэвлэлийн түүхийн эхлэлд тооцогддог.
1800 онд: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жон Адамсын санаачилгаар Конгрессын номын сан байгуулагджээ. Хожим энэ нь дэлхийн хамгийн том номын сангуудын нэг болсон юм.
1922 онд: Утасгүй цахилгаан мэдээний сүлжээний томоохон холболт хийгдэж, Их Британи, Египетийг холбосон холбооны шинэ шат эхэлжээ.
1923 онд: Зигмунд Фройдын “Эго ба Ид” бүтээл хэвлэгдэж, орчин үеийн сэтгэл шинжлэлийн онолын суурь үзэл улам бэхжив.
1926 онд: Берлиний гэрээнд Герман, Зөвлөлт Орос гарын үсэг зурж, харилцан довтлохгүй байх тохиролцоонд хүрчээ.
1953 онд: Уинстон Черчилльд Их Британийн хатан хаан II Элизабет “Сэр” хэмээх цол хүртээж, түүнийг төр, түүхийн томоохон зүтгэлтэн болохыг дахин баталгаажуулжээ.
1955 онд: Ази, Африкийн 29 улсын оролцсон Бандунгийн бага хурал өндөрлөж, колоничлол, арьс өнгөөр ялгаварлах бодлого, Хүйтэн дайны сөргөлдөөнд эсэргүүцсэн хөгжиж буй орнуудын дуу хоолой хүчтэй сонсогдов.
1965 онд: Доминиканы Бүгд Найрамдах Улсад төрийн эргэлт, дотоод зөрчлийн үр дагавар намжих үйл явц эрчимжиж, улмаар иргэний дайны нөхцөл түр саарав.
1970 онд: Гамби улс бүгд найрамдах засаглалтай болж, Давда Жавара анхны Ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ.
1996 онд: АНУ терроризмын эсрэг хууль баталж, дотоодын аюулгүй байдлын бодлогоо чангатгав.
2004 онд: АНУ Ливид 18 жилийн турш хэрэгжүүлсэн эдийн засгийн хоригийн дэглэмийг цуцлав.
2005 онд: Католик шашны шинэ тэргүүнээр Йозеф Ратцингер сонгогдож, XVI Бенедикт нэрээр Ромын пап болов.
-
ДАЙН, ЗЭВСРЭГТ МӨРГӨЛДӨӨН
1877 онд: Хаант Орос улс Османы эзэнт гүрэнд дайн зарлаж, Балканы бүсийн геополитикийн тэнцвэрт томоохон өөрчлөлт авчирсан Орос-Туркийн дайн эхэлжээ.
1915 онд: Османы эзэнт гүрэн Арменийн сэхээтэн, нийгмийн нөлөө бүхий зүтгэлтнүүдийг олноор нь баривчилснаар армянчуудын эсрэг хоморголон устгалын эхлэл тавигдсан өдөр хэмээн олон улсад дурсагддаг.
1916 онд: Патрик Пирс, Жеймс Коннолли тэргүүтэй ирланд үндсэрхэг үзэлтнүүд бослого өрнүүлж, Ирландыг Бүгд Найрамдах улс хэмээн тунхаглав. Энэ бослого хожмын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний гол бэлгэдэл болсон юм.
1957 онд: Суэцийн хямралын дараа НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагааны үр дүнд Суэцийн суваг дахин нээгдэв.
1967 онд: Вьетнамын дайны үеэр АНУ-ын генерал Уильям Уэстморленд “дайныг ялж чадна гэдэгт улстөрчид, ард иргэд итгэх хэрэгтэй” хэмээн мэдэгдэж, дотоодын дэмжлэгийн ач холбогдлыг онцолжээ.
1967 онд: “Союз-1” хөлгийн ослоор сансрын нисэгч Владимир Комаров амь үрэгдэж, сансрын нислэгийн үеэр амиа алдсан анхны хүн болов.
1980 онд: Иранд барьцаалагдсан америкчуудыг суллах зорилготой “Бүргэдийн савар” ажиллагаа бүтэлгүйтэж, найман америк цэрэг амь үрэгдсэн байна.
2011 онд: “Викиликс” цахим хуудас Гуантанамогийн шоронгийн талаарх ноцтой баримтуудыг нийтэд дэлгэж, хүний эрх, терроризмын эсрэг дайны маргааныг дахин сөхөв.
- ШИНЖЛЭХ УХААН, СОЁЛ, НИЙГЭМ
1913 онд: Нью-Йорк хотод Вүүлвортын барилга нээгдэж, тухайн үеийн дэлхийн хамгийн өндөр барилгуудын нэг болов. Энэ нь орчин үеийн хот байгуулалт, тэнгэр баганадсан барилгын эрин үеийг илэрхийлсэн түүхэн бэлгэ тэмдэг байлаа.
1914 онд: Франк-Герцийн туршилтын үр дүн олон нийтэд танилцуулагдаж, квант онолын баталгаажилтад чухал ахиц гаргав.
1895 онд: Жошуа Слокум Бостоноос ганцаараа завиар дэлхийг тойрох аяллаа эхлүүлжээ. Хожим тэрбээр дэлхийг ганцаар завиар тойрсон анхны хүн болсон юм.
1990 онд: Шотландын Груйнард арал олон арван жилийн хорио цээрийн дараа дахин нээгдэв. Энэ арал нь биологийн зэвсгийн туршилттай холбоотой хамгийн маргаантай газруудын нэг байлаа.
2013 онд: Бангладешийн Дака хотын ойролцоох хувцасны үйлдвэрийн барилга нурж, 1100 гаруй хүн амиа алдан, 2500 орчим хүн бэртсэн нь орчин үеийн үйлдвэрийн түүхэн дэх хамгийн том эмгэнэлт ослуудын нэг болсон юм.
2013 онд: БНХАУ-ын Шинжаанд хүчирхийллийн хэрэг гарч, 21 хүн амиа алджээ.
- 2013 ОНООС ХОЙШИХ ОНЦЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛУУД
2018 онд: Канадын Торонто хотод автомашинаар олон нийтийн дунд халдсан хэрэг гарч, 10 хүн амиа алдан, 13 хүн шархадсан нь сүүлийн жилүүдийн хамгийн ноцтой халдлагын нэгээр нэрлэгддэг.
2019 онд: Мьянмарын хаш чулууны уурхайд осол гарч, уурхайчид болон аврагчид амь үрэгдэв. Байгалийн баялгийн салбар дахь хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын ноцтой асуудлыг энэ осол дахин тодруулсан юм.
2020 онд: Дэлхийн удирдагчид шинэ төрлийн коронавирусийн эсрэг оношилгоо, эмчилгээ, вакцины ажлыг түргэтгэх дэлхийн хэмжээний хамтарсан санаачилгыг эхлүүлжээ. Энэ нь цар тахлын үеийн олон улсын эрүүл мэндийн хамтын ажиллагааны чухал алхам болсон байна.
2021 онд: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байден 1915 оны армянчуудын хоморголон устгалыг албан ёсоор “геноцид” хэмээн хүлээн зөвшөөрч, Вашингтоны гадаад бодлогод түүхэн шинжтэй мэдэгдэл хийв.
2024 онд: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байден Украинд үзүүлэх тусламж, Израилд олгох санхүүжилт, мөн ТикТоктой холбоотой заалтуудыг багтаасан томоохон хуульд гарын үсэг зуржээ. Энэ нь 2024 оны олон улсын аюулгүй байдал, цахим бодлогын хамгийн их анхаарал татсан шийдвэрүүдийн нэг болсон юм.
2025 онд: Дональд Трамп Оросын Киевт хийсэн довтолгооны дараа Владимир Путинд хандан “Зогс” гэж олон нийтийн сүлжээгээр мэдэгдсэн нь түүний Москва руу хандсан ховор шүүмжлэлүүдийн нэг болж байв.
