Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

О.Хонгор: Иргэний хяналт хэдий чинээ сайн байна, төдий чинээ иргэдийн төлсөн татвар хяналттай байна

2026-6-25
0
ЖИРГЭХ

-“Иргэний зөвлөл” нийслэл, орон нутагт байдаг ч тэр бүр иргэд энэ талаар ойлголт багатай байдаг. Иргэний зөвлөл гэж яг ямар зорилготой зөвлөл юм бэ?

-Иргэний зөвлөл гэдэг бол төрийн байгууллагын үйл ажиллагаанд хараат бус, хөндлөнгийн иргэний хяналт тавих “civilian oversight” ойлголт юм. 

Иргэний зөвлөл анх 20 дугаар зууны дунд үед Америкт арьс өнгөний ялгаварлан гадуурхалт болж, тэр дундаа хар арьстай иргэдийн авч байгаа төрийн үйлчилгээний хүртээмж бусдаас ялгамжтай, ялгаатай байдлаас үүдэлтэй иргэний төрийн үйл ажиллагаанд хөндлөнгийн хяналт тавих гэсэн ойлголт үүссэн байна.

Энэ хөгжих явцад улс оронуудад шүүх, прокурор, цагдаагийн болон төрийн үйлчилгээний байгууллагад тавих хяналт гэсэн олон төрлөөр хөгжсөн байдаг.

Харин Монголд 2017 оноос “civilian oversight on the police” буюу Цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд тавих иргэдийн хөндлөнгийн хяналт, дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор  энэ системийг нэвтрүүлээд, үндсэндээ (2016, 2020, 2024) 3 дахь үе дээр явж байна.

Иргэний зөвлөл нь Нутгийн өөрөө удирдах ёсны байгууллагын дэргэдэх сонгуульт байдлаар байгуулагдаж, гишүүд нь иргэдээс сонгогддог. Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын дэргэдэх иргэний зөвлөл нь 5-7 хүнтэй байхаар журмандаа заасан байдаг. Энэ дагуу өнөөдөр Иргэний зөвлөлд иргэдээс сонгогдсон 7 хүн ажиллаж байна. Иргэний зөвлөл нь 2017 оны Хууль зүйн сайдын баталсан журмаар үйл ажиллагаагаа явуулдаг.

Товчхондоо Иргэний зөвлөл нь “Цагдаагийн албаны тухай” хуулийн 62 дугаар зүйлийн хүрээнд хараат бус ажиллаж, тухайн нутаг дэвсгэрийн цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэх, хяналт тавих чиг үүрэгтэйгээр ажилладаг.

-Иргэний зөвлөл хамгийн сайн хөгжсөн ямар улсууд байдаг вэ?

-Иргэний зөвлөл хамгийн сайн хөгжсөн улс орнууд гэвэл Америк, Канад, Шинэ Зиланд, Норвеги гэсэн орнуудыг дурдаж болно. Төрийн үйл ажиллагаанд иргэний хөндлөнгийн хараат бус хяналт тавьдаг тогтолцоо нь нэлээд том бүтцийн байгууллагатай адил хөгжсөн байдаг.

Тухайлбал,  манайхаас бусад оронд цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд хяналт тавьдаг Иргэний зөвлөл нь мөрдөх албатай байдаг жишээний.  Прокурор юм уу, шүүх рүү  оруулсан хэргийг хаах санал, шилжүүлэх санал, яллах саналыг Иргэний зөвлөл татаж авч үзээд хүний эрх зөрчигдөх, эрүүдэн шүүх болон  захиалгатай яллаж байгаа эсэхийг Мөрдөх алба нь хяналт тавьж хэрэгжүүлдэг.  Өөрөөр хэлбэл, мөрдөгчийн хавтаст хэргийг дахиж мөрдөнө гэсэн үг.

Практикт цагдаа, шүүх, прокурорын байгууллагад хүний эрхийг зөрчих магадлал өндөр байдаг гэж үзэн,  мөрдөн шалгах явцад иргэнийг хэлмэгдүүлэх, эрүүдэн шүүх зэргийг таслан зогсох арга хэмжээ авдаг болж журамлаж хүртэл өгсөн байна.

-Монголд Иргэний зөвлөл хэрхэн ажиллаж байна вэ?

-Манайд хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаахаас бусад чиглэлд цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлж, хяналтын тавина гэж журамласан. Энэ журмаар бол хэв журмын цагдаагийн үйл ажиллагааг илүү сайн дэмжих, үйл ажиллагаанд хяналт тавьж ажиллана.  Товчхондоо, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааны чиглэлд хяналт тавина гэсэн үг.  Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх чиглэлд НИТХ-аас цагдаагийн байгууллагууд ямар ажил хийж байна, тэр ажлууд нь хэр үр дүнтэй байгаа эсэхэд дүн шинжилгээ хийдэг.

Нийслэлийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх зөвлөлийн хувьд 2025 онд 30 тэрбум, энэ жил 78 тэрбум төгрөг батлуулан ажиллаж байгаа мэдээ ирсэн.  Иргэний зөвлөл нь цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаа гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэхэд хэрхэн үр дүнтэй ажиллаж байгааг, иргэдийн санал гомдлыг шийдвэрлэх тал дээр хөндлөнгийн хяналт тавьж, саналаа тусган ажилладаг.

Иргэний зөвлөл идэвхтэй ажилласнаар гэмт хэргийн гаралтыг бууруулахад цагдаагийн алба хаагчийн хууль ёсны үүргээ гүйцэтгэхэд дэмжлэг үзүүлэх, иргэн цагдаа хоёрын гүүр болж өгснөөр цагдаагийн байгууллагад ирэх гомдол багасна. Сүүлийн жилүүдэд хотжилт, иргэдийн хөдөлгөөн ихэссэнээр гэмт хэргийн гаралт нэмэгдэж байна. Залилан, цахим гэмт хэргүүд эрс нэмэгдсэн.

Иймд иргэд хамгийн их залилуулж буй орон сууцны залилан, визний залилан зэргийг бууруулахад Иргэний зөвлөл хуулийн дагуу холбогдох газруудад саналуудаа тусгаж,энэ төрлийн гэмт хэргийг таслан зогсооход дуу хоолойгоо өргөж ажиллаж байна.   

Манай НИТХ-ын дэргэдэх иргэний зөвлөл маань иргэдэд иргэний зөвлөлийн талаар сайн таниулах, иргэдээс саналыг нь авч цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд тусгуулах тал дээр зөв ойлголт, мэдээллийг тогтмол өгч байхыг зориж байна. Ингэснээр иргэд хуулийн анхан шатны мэдлэгтэй болж, гэмт хэрэгт холбогдох нь багасна гэж харж байгаа.

-Иргэний зөвлөлийн гишүүнд ямар шаардлага тавьж, хэрхэн сонгодог бэ?

-Иргэний зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдох шалгуур гэж байгаа. Цагдаа, шүүх, прокурорын байгууллагад сүүлийн 5 жил ажиллаж байгаагүй, төр, улс төр, нитийн албан тушаалтан биш, Улаанбаатар хотын иргэн байх гэсэн шалгуур тавигддаг.  Өмнө нь төрийн албанд ажиллаж байсан туршлагтай байж болно.   Өөрөөр хэлбэл, Улаанбаатар хот, тухайн дүүрэгтээ сүүлийн 5 жилийн турш тогтвортой ажиллаж, амьдарч буй дээд боловсролтой иргэнийг сонгоно. Манай зөвлөлд хуульч, өмгөөлөгчийн холбооны төлөөлөл, төрийн албанд ажиллаж байсан туршлагатай төлөөлөл, олон нийттэй харилцах, судалгаа, дүн шинжилгээгээр ажилладаг туршлагатай төлөөлөл болон жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгч, хувийн бизнес эрхлэгч аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл зэрэг 7 хүний бүрэлдэхүүнтэй.

Иргэний зөвлөлийн гишүүн нь иргэдийн дундаас сонгогдсон, төрийн үйл ажиллагаанд хяналт тавих, хараат бусаар ажиллах юм. Өөрийн ажлынхаа хажуугаар иргэдийн санаа бодлыг цагдаагийн байгууллагад уламжлах, цагдаагийн алба хаагчийн ажиллах нөхцөлөөр дэмжихийн тул НИТХ-д саналаа уламжлах зэргээр журмаараа улиралдаа нэг удаа хуралдахаар заасан байдаг. Энэ бол сайн дурын нийгмийн хариуцлагын хүрээнд хийж буй ажил гэж ойлгож болно.

Миний хувьд хувиараа бизнес эрхлэгч бөгөөд  иргэдийн төлөөлөл болж сонгогдсон.  Ажлын хажуугаар иргэдийн эрх ашгийн төлөө, сайн дурын үндсэн дээр иргэдээс сонгогдон гарч ирсэн жирийн иргэний нэг. Иргэний зөвлөлийн гишүүд дундаас даргаа сонгодог. Энэ удаагийн иргэний зөвлөлийн даргаар Т.Мөнхнасан нэг жилийн хугацаатай даргаар ажиллаад саналаараа ажлаа өгсөн. Дотоод зөвшилцөлөөрөө нийт гишүүдийнхээ саналаар миний бие сая зөвлөлийнхөө даргаар сонгогдсон. Төрийн байгууллагын үйл ажиллагаанд иргэний хяналт тавьж байгаа учир “Зөвлөлийн дарга” гэхээс илүү “зохицуулагч” гэх нэр томьёогоор журмыг батлуулах гэж байгаа.

Тэрнээс биш зөвлөлийн гишүүд маань улс төрийн томилгоотой ямар ч холбоогүй үйл ажиллагаа явуулдаг гэдгийг онцлох хэрэгтэй.

-Иргэний зөвлөлийн гишүүн цалин, урамшуулал авдаг уу? Төрөөс ямар нэгэн байдлаар санхүүждэг үү?

-2017 оны Хууль зүйн сайдын баталсан журманд иргэний зөвлөлийн гишүүн нь улиралд нэг удаа хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр урамшуулал авна гэж заасан байдаг. Бусдаар үйл ажиллагааны болон бусад холбогдох ямар ч төсөв байхгүй. Зөвлөлд иргэд сайн дурын үндсэн дээр ажиллаж байгаа юм.  Иргэний зөвлөл хагас жил тутмын тайлангаа НИТХ-ын даргад тайлагнадаг.

-Иргэний зөвлөлийн одоогийн хэрэгжүүлж байгаа эрх нь иргэдийн хяналтыг хэрэгжүүлэхэд хэр хангалттай байгаа вэ?

-Иргэний хяналтыг бүрэн хэрэгжүүлэхэд одоогийн бидний оролцож буй чиг үүрэг хангалтгүй байгаа. Тиймээс  зөвлөлд олгосон хязгаарлагдмал журманд эрх нэмүүлэх асуудлаар өөрчлөлт оруулах  саналыг ХЗДХЯ-д  оруулахаар ажиллаж байна. Дээр би хэлсэнчлэн гадны улс орнуудад Иргэдийн зөвлөлийн хяналт маш сайн хөгжсөн. Тиймээс бид ч гэсэн иргэний хяналтаа маш сайн хөгжүүлэх шаардлага бий.  Төрд хамгийн сайн хяналт тавих хүн бол иргэн шүү дээ. Тиймээс иргэний төрд хяналт тавих эрхийг тодорхой хэмжээнд олгосноор заавал сөрөг хүчин юм уу, төлөөллийн байгууллага гэхгүй иргэдийн зөвлөл нь хяналтаа хэрэгжүүлээд явчихдаг.

Иргэний хяналт хэдий чинээ сайн байна, төдий чинээ иргэдийн төлсөн татвар хяналттай байна гэсэн үг.  Иргэний зөвлөлийн талаар мэдээллийг иргэд зөв ойлгож, хамтран ажиллахыг уриалж байна.

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Heather Delaney (105.112.210.35)
    Hello friends, I’m so excited! I never thought getting my husband back and saved my marriage could be this easy.. My name is Heather Delaney. I married the love of my life Riley on 10/02/15 and we now have two beautiful girls Abby & Erin, who are conjoined twins, that were born 07/24/16. My husband left me and moved to be with another woman. I felt my life was over and my kids thought they would never see their father again. I tried to be strong just for the kids but I could not control the pains that tormented my heart, my heart was filled with sorrows and pains because I was really in love with my husband. I have tried many options but he did not come back, until i met a friend that directed me to Dr. Excellent a spell caster, who helped me to bring back my husband after 11hours. Me and my husband are living happily together again, This man is powerful, contact Dr. Excellent if you are passing through any difficulty in life or having troubles in your marriage or relationship, he is capable of making things right for you. Here his contact. Call/WhatsApp him at: +2348084273514 "Or email him at: Excellentspellcaster@gmail.com ,For more information visit his website:https://drexcellentspellcaster.godaddysites.com
    2026 оны 06 сарын 25 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
    10 цаг 38 мин
  • Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
    10 цаг 46 мин
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
    10 цаг 55 мин
  • Их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
    11 цаг 43 мин
  • Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүсээс эртний чулуун хайрцагтай булш илэрчээ
    11 цаг 48 мин
  • Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ
    11 цаг 59 мин
  • О.Батжаргал: Төрөө дээдэлдэг ард түмний хувьд төрийн тэргүүний ажил ариун байх ёстой, сэвтээж таарахгүй
    12 цаг 52 мин
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
    13 цаг 14 мин
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
    13 цаг 17 мин
  • Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
    13 цаг 31 мин
  • Ц.Ганзориг: Ерөнхийлөгч гүжир гүтгэлэгт нэр төрөө сэргээлгэх хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд өөрөө шийдвэрээ гаргасан
    13 цаг 41 мин
  • Н.Учрал: Эх хэл бол үндэстний оюун санааны дархлаа, тусгаар тогтнолын баталгаа юм
    13 цаг 43 мин
  • “Pizza Hut” сүлжээ рестораныг үүсгэн байгуулагч Дэн Карни таалал төгслөө
    13 цаг 48 мин
  • Улаанбурхан өвчний дэгдэлтийг таслан зогсоолоо
    14 цаг 0 мин
  • Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
    14 цаг 1 мин
  • Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
    14 цаг 16 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: У.Хүрэлсүхийг яс шалгаж ард түмэнд мэдээлэх хэрэгтэй
    14 цаг 20 мин
  • Х.Нямбаатар: Тайвширч, хууртаж болохгүй. Түүнд маш олон арга заль бий
    14 цаг 20 мин
  • Дархан аваргыг гурвантаа хаясан Сумын заан П.Нямжав
    14 цаг 33 мин
  • Н.Алтанхуяг: Монголын төр шударга, ариун байх ёстой. Огцорлоо гээд асуудлыг орхиж болохгүй
    14 цаг 37 мин
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК