Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.22
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Б.Зангад: “Тунгалаг Буянт”-аа мөрөн болтол дуулах хүсэл тээж явдаг

2014-10-07
0
ЖИРГЭХ

     zangadМонгол Улсын ардын жүжигчин, дуучин Б.Зангадтай ярилцлаа. Тэрээр "Тунгалаг Буянт" дуугаа анх дуулсны 60 жилийн ойг тохиолдуулан тайлан тоглолтоо удахгүй хийх гэж байгаа юм.

 -Таны анх дуулж амьдруулсан "Алтан намар" дуугаар намар цаг эхэлж, навчис шарласныг мэдэрдэг. Энэ дууныхаа талаар эхлээд яривал сонин байна?


-Нэгэнт байгаль дэлхийтэй хүйн холбоотойн хувьд хүн болгон Монгол орныхоо дөрвөн улиралд дуртай байдаг байх. Магадгүй, би өөрийн уран бүтээлд хөтлөгдсөн ч байж болох. Ямартай ч намрын улиралд би дуртай. Гунигтай юм шиг мөртлөө ногоо цагаа боловсорч, хүн зоны амьдрал буцлаад л ер нь сайхан. Миний уран бүтээлд ч намар цаг өөрийн байр суурьтай. "Алтан намар"-аас эхлээд "Хар ус нуурын шагшуурга" гээд олон дуу бий. Тухайн үед буюу 1982 онд "Алтан намар" хөгжмийн наадам улсын хэмжээнд анх зохиогдоход намрын тухай дууны уралдаан зарласан юм. Энд шалгарсан дууг тус наадмын сүлд дуу болгох зорилготой байсан юм билээ. Би энд Л.Мөрдорж, Д.Шажинбат нарын "Намрын баяр", "Н.Жанцанноров, Б.Цэдэв нарын "Алтан намар" дууг дуулж оролцсон. Энэ хоёр дуунаас "Алтан намар" дуу шалгарч, наадмын сүлд дуу болсон. Түүнээс хойш "Алтан намар" хөгжмийн наадмыг энэ дуугаар нээдэг болсон түүхтэй. Одоо 31 дэх жилдээ эгшиглэх гэж байна.

-Та намрын ажилд оюутан ахуй цагтаа оролцож байв уу?


-Урлагийн сургуульд суралцаж байсан болохоор тэр бүр оролцож явсангүй. Харин урлаг уран сайхны ажлаар хүрээгүй газар, очоогүй аймаг, сум гэж бараг үгүй дээ. Хилийн хязгаар, малчны хот, тариан талбай, бүтээн байгуулалт гээд хаана л хүн ажиллаж байна тэнд очихоор нам, эвлэлийн уриагаар явдаг байлаа. Тэр үед хүн зон найрсаг сайхан хүлээж авч, юу байгаагаараа дайлж цайлдаг байж. Сүүлийн үед юм болгоныг мөнгө цаас, зоосны нүхээр хардаг болчихоод монгол хүний тэр зочломтгой сайхан зан чанар алдагдаж байгаад ахмад хүний хувьд эмзэглэж л явдаг. Замын айлд ороод аяга цай уухад л хэдэн төгрөг салгах маягтай. Гэхдээ бүгдээрээ биш л дээ. Хотод гэхэд автобус унаанд суухад босч хүндлэх нэгэн байхад, зарим залуу хүн буруу хараад суучих жишээтэй. Ахмад настан, ахас ихэсээ хүндлэх нь монголчуудын маань мартаж болшгүй том соёл юм шүү.

-"Тунгалаг Буянт" бол таныг олон түмэнд таниулсан чухал уран бүтээлийн тань нэг. Энэ дууг анх хэрхэн дуулж байв. Дурсамжаасаа хуваалцана уу?

-Тэр үед аймгуудын соёл урлагийн өдрүүд болдог байлаа. 1954 онд манай Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театрын өдрүүд нийслэлд болох гээд Д.Лувсаншарав, Л.Ванган нарын томчууд очиж манайхныг бэлтгэсэн юм. Би дунд сургуулийн наймдугаар ангийн хүүхэд байлаа. Аймгийнхаа уран бүтээлчдийн урын сангаас оруулах шаардлага байсан юм болов уу даа. Манай аймгийн театрын хөгжимчин Балдан, зохиолч Лхашид гэж ах нар байсан юм. Тэд энэ театрынхаа өдрүүдэд зориулж нэг дуу хийсэн нь "Тунгалаг Буянт" юм. Д.Лувсаншарав багш намайг энэ дууг дуул гээд.  Энэ сайхан голынхоо эрэгт Монголын тугалаасаа ялгагдахгүй хүрэн бор багачууд өсч торнисны нэг нь би болохоор дуртай нь аргагүй хүлээж авсан. Миний сэтгэлд одоо ч ойрхон байдаг дууны маань нэг нь энэ. Би энэ дууг Берлин, Варшав, Прагад дуулж, Чайковскийн нэрэмжит урлагийн сургуульд шалгалт өгч тэнцэж байлаа. Тийм болохоор миний уран бүтээлд том байр суурьтай гэж хэлж болно. Түүгээр ч барахгүй Монголын ард түмний оюуны сан хөмрөгт багтсаны хувьд энэ дуугаа дуулсны 50 жилийн ойд зориулж тайлан тоглолт хийх гэж байгаа юм.

Цаашдаа ч тунгалаг Буянтаа мөрөн болтол, Хар ус нуураа далай болтол дуулахсан гэж сэтгэлдээ тээж явдаг юм.

-Ховдын соёл урлагийн өдрүүдээр ирж тайзнаа дуулсан нь хамгийн эхний алхам болсон уу?


-1951 онд ардын хувьсгалын 30 жилийн ойгоор Ховдын театрын ах эгч нартайгаа хамт хийслэлд ирж, Төв театрын тайзнаа Тангад, Дорж гэж хоёр дуучинтай хамт "Гурван баатар" дууг дуулж байлаа. Энд л анх мэргэжлийн урлагийн том тайзнаа гарч үзсэн хэрэг. Улсын баяр наадмаар Яармагийн дэнжид долоо хоног баярладаг байлаа шүү дээ. Тэнд маршал Х.Чойбалсан, Ю.Цэдэнбал нарын өмнө дуулж л явлаа.

-Таны гэр бүлийнхэн бүгд урлагийн хүмүүс байдаг гэсэн. Энэ талаар товч танилцуулна уу?


-Л.Ванган багш Соёлын яамны дэд сайд байхдаа Театр урлагийн дээд сургууль төгсчихсөн, урлагийг бодлогоор хөгжүүлэх зорилготой ажиллаж байж. Тиймээс ирээдүйд дуурь, бүжгийн театртай болно гээд 1955 онд Ташкент, Перм-д балетийн жүжигчнээр бэлтгэх гэж 20-иод хүүхдийг явуулсан байдаг. Тэдний нэг нь манай самган (эхнэр) байсан юм билээ. Төгсч ирээд 30 гаруй жил бүжиглэсний дараа тэтгэвэртээ гарсан. Одоо гэрийн компанийн захирал хийж байна. Том хүү маань ДУДС-ийг уран дархан, дараа нь Ленинградад морин спортын сургуулийг төгссөн. Дунд охин урлаг судлаачаар Ленинградын Театр урлагийн дээд сургууль төгссөн бол бага охин Хөгжим бүжгийн дунд сургууль дүүргэсэн. Одоо Швейцарьт ажиллаж амьдарч байна. Уг нь ёочин хөгжмөөр төгссөн ч одоо хэл шинжлэлч болсон. Зээ нар маань ч бас л хөгжмийн талын боловсролтой болж байгаа.

-Таны уран бүтээлийн замнал хаанаас эхэлсэн бэ. Ховдын театраас уу?


-1961 онд төгсч ирээд Ховдынхоо театрт найрал дууны багшаар нэг жил ажилласны дараа хотод ирж, Хөгжим бүжгийн сургуульд багшилж байлаа. Тэнд мэргэжлийн найрал дуучин бэлтгэхэд хүчин зүтгэж байсан хэрэг. Эндээсээ (1968 онд) улсын филармонид дуучин болж, 20 орчим жил ажилласан байна. Би тус филармонийн анхны дуучин болсноос хойш 50 гаруй жил хамт явна даа. Алдарт хөгжмийн зохиолч Д.Лувсаншарав, Б.Чойдог болон дуучин Загдсүрэн нартай хамт суралцаж, олон ч жил хамтран ажилласан юм.

-Та хамгийн залуу нь байсан уу?


-Тэгэлгүй яахав. 23-24 настай л төгсч байсан. Би ч нарийндаа аравдугаар анги ч төгсөөгүй хүн шүү дээ. Есдүгээр ангид байхдаа Варшавын залуучуудын наадамд оролцож, "Тунгалаг Буянт"-аа дуулчихаад ирсэн чинь Ардын дуу бүжгийн чуулгынхан, энд үлдчих. Сургуулийг чинь зохицуулж өгнө гээд дуучнаар аваад үлдчихдэг юм байна. Тэгээд тэнд ажиллаж байгаад дараа жил нь Соёлын яамны томилолтоор Чайковскийн нэрэмжит Театр, урлагийн дээд сургуульд явчихсан. Түүгээрээ би алдаагүй, урлагийн алтан шар замд олз омогтой, ард түмэндээ алдар нэртэй сайхан л явна. Удахгүй "Тунгалаг Буянт" уран бүтээлийн тайлангаа хийх гэж байна.

-Таны урын сан арвин биз?


-400-гаад дуу бий. Намайг Монголын урлагт хөл тавиулсан, сургаж хүмүүжүүлсэн ард түмэн, төр засагтаа "төлбөр"-өө хийж явна л гэж ойлгодг хүн.

-Таны дуулж амьдруулсан "Багшаа дуулъя" дууг мэдэхгүй хүн ховор байх. Энэ дууны түүхээс товч өгүүлнэ үү?


-1966 онд манайд багш нарын баярыг тэмдэглэдэг болсон юм. Тэр тэмдэглэлт өдөрт зориулж манай нэрт яруу найрагч Ж.Бадраа үгийг нь бичиж, хөгжмийн зохиолч Ш.Эрдэнэбат аяыг нь зохиож "Багшаа дуулъя" гэж сайхан дуу хийсэн. Энэ дууг дуулах хувь бас надад тохиосонд баярлаж явахын нэг учир нь саяхан МУБИС гэж багшлах боловсон хүчин бэлтгэдэг том сургууль сүлд дуугаа болгосон явдал юм. Дашрамд сонирхуулахад, "Тунгалаг Буянт" дууг манай Ховдынхон бас сүлд дуугаа болгож, хөшөөг нь босгосон шүү дээ. Албан ёсоор зарлаагүй ч гэсэн Д.Цэдэвийн шүлэг, Л.Булганы ая "Насны баясгалан" дуу бол оюутны ширээний ард сууж байсан, сууж байгаа залуу хүн бүрийн сүлд дуу гэж бас омогшиж л явдаг юм. Ер нь манай урлагийн томчуудын зохиосон дууг дуулах, тэдэнтэй нэгэн үед амьдрах аз завшаан тохиосон болохоор би өөрийгөө их хувьтай хүн гэж бодож явдаг юм даа.


0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Арьс судлалын үндэсний төвд агаар шүүгч хүлээлгэн өглөө
Монголын баг, тамирчид бишкекийг зорилоо
Улсын шалгалт зохион байгуулах хуваарь гарчээ
Оюутан цэргийн бүртгэл ирэх сарын 2-ноос эхэлнэ
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Нийслэлийн 2027 оны төсвийн төслийн нийт орлогыг 4.6 их наяд төгрөг байхаар тооцжээ
    9 цаг 48 мин
  • Титмийн эзнийг үлдээж, дэлхийн тэмцээнд туулайчилж явсан 30 настай мисс О.Намуунаагийн тухай баримтууд
    10 цаг 39 мин
  • ХҮН нам 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн штабын даргаа томиллоо
    10 цаг 41 мин
  • С.Цогтбаяр, С.Цацралт нарыг Соёлын элчээр томилжээ
    10 цаг 56 мин
  • "Гэртээ ганцаараа" цувралын шинэ ангийг хийж, Маколэй Калкин дүр бүтээнэ
    11 цаг 3 мин
  • "НЭГДЭЛ" НЭГ САНААГҮЙ БОЛОВ УУ?
    Өчигдөр 10 цаг 00 мин
  • АЛТАН ЦОМ: Улсын аварга О.Хангайгийн баг Улсын гарьд М.Лхагвагэрэлийн багийн эсрэг тулна
    Өчигдөр 09 цаг 20 мин
  • АЛТАН ЦОМ: Бүрнээ аваргын баг Улсын арслан Ц.Бямба-Отгоны ахалж үлдсэн "Апу, Скайтел" багийн эсрэг
    Өчигдөр 09 цаг 10 мин
  • АЛТАН ЦОМ: Хатантынхны анхны барилдаан Дархан аваргын манлайлсан "Увс нуур" багийн эсрэг
    Өчигдөр 09 цаг 00 мин
  • Х.Баасанжаргал гишүүн Л.Энх-Амгалан сайдыг огцруулахаар Н.Учралд хандах уу?
    Уржигдар 17 цаг 45 мин
  • Г.Лувсанжамц: Арилжааны уяачдын зугааг хангахын тулд хүүхдүүдийн амь насыг эрсдэлд оруулах гэж байна
    Уржигдар 16 цаг 53 мин
  • Увсын Засаг дарга Э.Насанбатыг огцруулах саналыг Ерөнхий сайд хүлээн авах боломжгүй гэж үзжээ
    Уржигдар 16 цаг 51 мин
  • “Мөс”, “өвс”, “шавар”, “спийд”, “дроп” зэрэг хэрэглээний нэршилтэй сэтгэцэд нөлөөт бодисыг хууль бусаар авч, хадгалжээ
    Уржигдар 16 цаг 36 мин
  • 2000 жилийн настай Хүннүгийн хамгийн том булшийг судалж, 413 эд өлгийн зүйл олжээ
    Уржигдар 16 цаг 31 мин
  • Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг Бүгд Найрамдах Солонгос Улсад албан ёсны айлчлал хийнэ
    Уржигдар 16 цаг 14 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: Монголын өв соёл  адуу, дээл, гэртэйгээ оршиж буй
    Уржигдар 14 цаг 34 мин
  • Ерөнхийлөгч асан У.Хүрэлсүхийн трэнд болгосон “Хувь заяа” дуу
    Уржигдар 12 цаг 45 мин
  • Винсент ван Гогийн зураг дуудлага худалдаанд 190.4 сая ам.доллароор зарагдаж, өөрийн дээд амжилтаа шинэчиллээ
    Уржигдар 11 цаг 58 мин
  • Ц.Идэрбат: “Нэг сум-Нэг мал эмнэлэг” хөтөлбөрийг 30 суманд хэрэгжүүлж, мал эмнэлгийн анхан шатны нэгжийг чадавхжуулахад анхаарч байна
    Уржигдар 11 цаг 58 мин
  • Хаврын морин уралдаан: Өв уламжлалаа сэргээх үү, хүүхдийн эрхийг хамгаалах уу?
    Уржигдар 11 цаг 34 мин
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • Дэлхийн тайзанд шилдэг 20-т бичигдэж байгаа О.Намуунаа дараагийн шатанд үлдэхийн тулд олон нийтээс өндөр санал авах шаардлагатай байна
  • Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Монгол Улсад 958 мянган жуулчин иржээ
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Алтангэрэлийн Азбаяр Японы B.LEAGUE-ын "ASIA ALL-STARS" багийн бүрэлдэхүүнд шалгарчээ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • ӨНӨӨДӨР: УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод Төрийн тамга хүлээлгэн өгнө
  • ЗГХЭГ-ын даргаар томилогдох Б.Бат-Эрдэнэ гэж хэн бэ?
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Монгол-Оросын ШУА-ийн эрдэмтэд “Эгийн голын усан цахилгаан станц” төслийг хэрэгжүүлэх боломжтой гэж дүгнэлээ
  • Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг Бүгд Найрамдах Солонгос Улсад албан ёсны айлчлал хийнэ
  • Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
  • Л.Мөнхбаясгалан: Монголын өв соёл  адуу, дээл, гэртэйгээ оршиж буй
  • Г.Лувсанжамц: Арилжааны уяачдын зугааг хангахын тулд хүүхдүүдийн амь насыг эрсдэлд оруулах гэж байна
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
  • Увсын Засаг дарга Э.Насанбатыг огцруулах саналыг Ерөнхий сайд хүлээн авах боломжгүй гэж үзжээ
  • Х.Баасанжаргал гишүүн Л.Энх-Амгалан сайдыг огцруулахаар Н.Учралд хандах уу?
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • Улаанбаатарт 168,000 орчим эзэнгүй нохой, муур байна
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • ХЭҮК: Хаврын морин уралдааныг сэргээх хуулийн төслийг дэмжихгүй
24 баримт
  • Титмийн эзнийг үлдээж, дэлхийн тэмцээнд туулайчилж явсан 30 настай мисс О.Намуунаагийн тухай баримтууд
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
  • Хүүхдийн төлөө "ЗА" гэж хэлье
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК