-“Цагаандаваа”-гаар овоглогдсон 8-80 насны 60-200 хүн хог түүж амьдарч байна-

Цагаандавааныхан: Төрийн томчууд хог түүдэг хүмүүсийг үхэж л байвал баярладаг байх

Сүүлийн жилүүдэд хог түүж амьдардаг хүмүүсийг хагас зэрлэгшсэн, тэнэг мангар хүмүүс байдаг гэсэн ойлголт нийгэмд түгэх болсон. Зах зээлийн шурганд уруудан “орох орон, оочих аягагүй” болж хог түүн амьдралаа залгуулахаас өөр сонголтгүй болсон тэдний амьдралын нэгээхэн хэсгийг сурвалжлахаар Цагаандавааны хогийн цэгийг зорилоо.

Цагаандавааны хогийн цэгт өдөрт нийслэлийн таван дүүргийн 300-400 машинтай 1500-2000 орчим хог хаягдал ирдэг аж. Эндээс л “Цагаандавааныхан“ хэмээн овоглогдсон 8-80 насны 60-200 орчим хүн амьдралаа залгуулдаг байна.

Тэртээ холоос хаа сайгүй суунаглах бөөн хар утааг харвал Цагаандавааны хогийн цэг тэнд л байгаа болов уу гэх сэтгэгдлийг өөрийн эрхгүй төрүүлэв. Тухайн зүгт ойртох тусам эхүүн үнэр хамар сэтлэх мэт үнэртэж, хаа сайгүй элээ, хэрээ эргэлдэнэ. Нийслэлээс 20 гаруй кг зайд байрлах хогийн цэгийг чиглэсэн машины зам зураажээ. Гэхдээ зам хэдийнэ энхэл донхол болж эвдэрсэн байлаа. Өдөрт хог ачсан хэдэн арван машин явдаг болохоор замд буруу өгөх аргагүй. Гэсэн ч Улаанчулуутын хогийн цэг шиг засмал замтай болчихвол зүгээрсэн дээ гэх бодлыг тээсээр Цагаандавааны хогийн цэгийн дунд ирэв.

Энд тэндгүй шатах хогны утаа хоолой хорсгож,  илжирч муудсан зүйлийн эхүүн үнэр дотор муухай оргиулж байсныг нуух юун.

Хогийн тэрэгнээс өөр машин ирснийг харсан зарим нэгэн хүмүүс ажлаа орхиод бидэнд дээр ирж уулзлаа. Сурвалжлага хийхээр очсоныг сонссон зарим нь “Та нар тэр гишүүддээ бидний оронд нэг хоног хог түүгээд үз. Тэгээд л бүгдийг мэдэх болно гэж хэлээрэй. Яриа өгөөд бидний амьдрал дээшлэх биш дээ” хэмээн дургүйцэж, чулуу хүртэл нүүлгээд авсан. Харин нөгөө хэсэг нь “Өө дэмий ирлээ буцаад явъя” гомдонгуй хэлээд буцаж алхав. Учир нь хогийн цэгт ажиллаж, амьдардаг хүмүүст гадаад, дотоодын төрийн бус байгууллага, иргэд ирж хоол хүнс, хувцас хунар зэргийг өгч тусламж үзүүлдэг аж.

Биднийг очоод тав ч хүрэхгүй минут болж байтал хог ачсан машин ирэв. Бүгд л тэрхүү машиныг дагаж гүйлдэнэ. Залуучууд нь өөрсийн амь нас, эрүүл мэндээ үл хайрлан явж байгаа машинаас зүүгдэж хэн нэгнээс урьтаж өөрт хэрэгтэй зүйлээ авахаар тэмцэж байгааг харахад үнэхээр сэтгэл эмзэглэмээр.

Машинаас буусан хогийг гараараа ухаж байгаа нэгэн байхад хог ухахад зориулж хийсэн бололтой дэгээ төмрөөр ухах хүн ч харагдаж байсан юм.

Тэдний энэ ажлыг алсаас ажигласан надад “Асар их байгалийн баялаг, өргөн уудам нутагтай гуравхан сая монголчууд ингэтлээ ядуу амьдрах гэж дээ” гэх бодол гашуун нулимастай хамт амтагдаж байсныг ч нуух аргагүй ээ.

Тэд шил, лааз, хуванцар сав, гаазын боллон, мод, төмөр гээд л зарж болох бүхнийг өөр өөрийнхөө шуудайнд хийж байгаа харагдсан. Түүнчлэн өмсөөжөөр гутал, хувцас, нэг тал нь илжирч нөгөө тал нь цэвэрхэн байгаа бололтой төмс, ногоог хүртэл авч байлаа. Ингээд удаагүй байтал дараагийн машин орж ирэхэд өмнө нь болсон бүх үйл явц давтагдав. Харин өмнөх хогийн үлдэгдэл дээр араваад гахай, дөрөв, таван нохой ёстой л нэг зоолж байлаа. Тэндэхийн нохой, гахай үнэхээр тарган юм билээ.  

Хог түүж байсан иргэдийн баруун талд гурван хүн ямар нэгэн зүйл шатаагаад зогсч байв. Тэндийг чухам юу хийж байгааг сонирховол хогноос олж авсан кабелийн утаснуудыг шатааж дотроос нь зэс, төмөр гарган авч байсан юм. Эдгээр хүмүүстэй хөөрөлдөж байх зуур улаан туг намруулсан нэгэн портер машин ирэв. Энэ хүн бол түүхий эдийн ченж бөгөөд түүнтэй ярилцах боломж олдсон юм. Мөн хогийн цэг дээр гэр бүлээрээ ажилладаг гэх хоёр иргэнтэй уулзаж зарим нэгэн зүйлийг тодруулснаар сийрүүлье.

Иргэн Г.Батчулуун: Эндээ байрлаад ажиллавал өглөө эрт гараад хэдэн төгрөг илүү олох боломжтой

-Та энд хэдэн жил болж байна. Өөр ажил хийе гэж боддог уу?

-Ах нь хоёр жил эндээс хоолоо залгууллаа. Мэдээж цэвэрхэн сайхан ажил хийе гэж бодолгүй л яахав. Даанч биднийг тавин нас хүрсэн гээд ямар ч ажил голоод авахгүй юм байна. Тэгээд л аргаа барахдаа наашаа ирж байхав дээ.

-Энд залуучууд нэлээд байдаг юм байна. Тэдэнд ч гэсэн ажил олддоггүй юм болов уу?

-Ах нь гэсэн том хүүтэй. Хүү маань барилгын компаниудад зөндөө ажилласан. Даанч тэд нар нь ажлаа хийлгэж хийлгэчихээд цалингаа өгдөггүй юм билээ. Тэгэхээр хүнд дэмий зарагдсанаас эндээ таван төгрөгөө олсон нь дээр гээд хог ухдаг. 

-Хогын машинд дайруулах зэргээр эрүүл мэнд, амь насаараа хохирох явдал гардаг болов уу?

-Манайхан хогийн машинд зүүгдэх, булидозорын доогуур хөл гараа оруулах зэргээр бэртэж гэмтэх тохиолдол гардаг. Зарим үед ч амь насаа алдах явдал байдаг шүү. Тэглээ гээд бид хэнд гомдох билээ дээ. Ер нь төрийн томчууд хог түүдэг хүмүүсийг үхэж л байвал баярладаг байх.

-Та хаанаас ирж ажилладаг юм бэ. Энд байрлаж ажилладаг хүмүүс байдаг юм шиг байна?

-Энд араваад айл амьдардаг. Би Баянзүрх дүүргээс ирж ажилладаг. Уг нь эндээ байрлаад ажиллавал өглөөдөө эрт гараад хэдэн төгрөг илүү олох боломжтой. Гэвч тог цахилгаангүй, агаар нь маш их бохир болохоор хүүхдүүдэд хэцүү гэж бодоод л нүүж ирдэггүй.

Б.Батчимэг

www.24tsag.mn