Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Нарендра Моди 16-18-нд манай улсад айлчилж байна. "Форбс" сэтгүүлийн дэлхийн хамгийн нөлөөтэй хүмүүсийн жагсаалтад дээгүүр бичигдсэн Нарендра Моди монголд ямар зорилготой айлчилж буй нь олны анхаарлыг татаж байна.

Учир нь Энэтхэгийн Засгийн газрын тэргүүнүүдээс өмнө нь хэн ч манай улсад албан ёсоор айлчилж байгаагүй юм. 2009 онд Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, 2004 онд Ерөнхий сайд асан Н.Энхбаяр, 2001 онд Ерөнхийлөгч асан Н.Багабанди нар тэргүүтэй манай төрийн томоохон төлөөлөгчид Энэтхэгт айлчилж байсан ч энэ жилийнх шиг хариу айлчлал төдийлөн хурдан ирээгүй билээ. Тиймээс Монголд Нарендра Моди юу өвөртлөн ирж, хариуд нь юу авч явах вэ гэдэг чухал ач холбогдолтой сэдэв юм.

Ерөнхий сайд Нарендра Моди энэхүү айлчлалд хэрхэн ач холбогдол өгч буй тухай Энэтхэгийн төрийн удирдах албаны эх сурвалж мэдээллээ. Энэтхэгийн Засгийн газрын тэргүүний богцонд тун сонирхолтой бэлэг байгаа тухай онцолж байна. Нарендра Моди монголд хийх гол ажил нь Англи хэлний дунд сургууль байгуулах гэнэ. Монголын зүгээс нийслэл Улаанбаатарт Англи хэлээр хичээл ордог дунд сургууль байгуулж өгөх хүсэлтийг Энэтхэгийн талд тавьсан байна. Эрх баригчид энэхүү хүсэлтээ Монгол Улс нь Орос, Хятадын нөлөөнд олон жил байсан тул эдгээр орны хэлийг монголчууд голчлон сурсан бөгөөд, цаашид англи хэл сурах шаардлага өсч байгаа учраас хэмээн тайлбарлажээ.

Эх сурвалжийн хэлснээр Энэтхэг Модигийн айлчлалын үеэр сургууль байгуулах тухай асуудлыг зөвшөөрөх бөгөөд хариуд нь Шинэ Дели Монголын эрдэс баялагийн хэмжээлшгүй нөөцөөс тэр тусмаа ураны нөөцөөс хүртэнэ хэмээн харж байгаа гэлээ. Мөн үүгээрээ “өрсөлдөгч” Хятадад чимээгүй сануулга өгөх болно хэмээн хүлээж байгаа аж.

"Энэ бол яах аргагүй түүхийн чухал ач холбогдолтой айлчлал бөгөөд хоорондын амлалт  нь дипломат харилцааны боломжийг харуулах болно" хэмээн Энэтхэг дэх Монголын Элчин сайд С.Баяр ярьсан байна. Тэрээр "Энэтхэгийн боловсролын системийг Монгол Улсад асар их хүндлэлтэйгээр хардаг” хэмээн онцолсон байна.

Нарендра Моди энэ сарын 16-ны өдөр эх орноосоо хөдөлж, Шанхай, Сөүлээр дайран Улаанбаатарт буух аж. Тэрээр Монголын нийслэлд Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж болон Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг нартай уулзах юм.

Эх сурвалжийн үзэж буйгаар энэхүү айлчлал Энэтхэгийн хувьд стратегийн чухал ач холбогдолтой аж. “Учир нь Улаанбаатарын Бээжинтэй харилцах харилцаа нь Шинэ Дели болоод бусад Өмнөд Азийн нийслэлүүдээс нэг их ялгаагүй байдаг. Айлчлалын үр дүнд Энэтхэг “том ах” Бээжинтэй Монголын таагүй харилцаатай байгааг ашиглан чимээгүй дохио өгөх болно. Энэтхэг Бээжин Шинэ Делийн эсрэг Өмнөд Азид явуулсан бодлоготой нь адил аргаар стратегийн ач холбогдол бүхий байраа олж авна” хэмээн тодотголоо.

Түүнийхээр айлчлалын үеэр Энэтхэг, Монголын хууль тогтоогчид дипломат харилцааны статусаа “СТРАТЕГИЙН ХАМТРАГЧИД” болгох аж. Мөн Нарендра Моди аль хэдийн эхэлчихсэн хоёр талын батлан хамгаалахын албан хаагчдын хамтарсан сургалтыг илүү өргөтгөх болно хэмээн төлөвлөж байна.

Модигийн албаныхны мэдээлснээр тэрээр олон зуу зуун жилээр хэмжигдэх дипломат харилцаагаа хөгжүүлэхийг билэгдэж Буддын шашин голчилдог Монголын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид Бодь гэгээн Гаяагийн бодь модны зулзган нахиаг бэлэглэхээр бэлджээ. Эндээс Нарендра Моди энэхүү айлчлалд ихээхэн ач холбогдол өгч буйг харж болно.

Мөн тэрээр Улаанбаатар дахь Мэдээлэл, Харилцааны төвийг тохижуулахад туслахаас гадна, хорт хавдрын өвчнийг оношлох тоног төхөөрөмжүүд хандивлах юм байна.

Түүнчлэн Улаанбаатарт Энэтхэгийн Ерөнхий сайд асан Ражив Гандигийн нэрэмжит урлагийн сургууль байгуулахаар болжээ.

Дэлхийд хүн амраараа аман хүзүүддэг Энэтхэг улс хинди хэлээ олон улсад дэлгэрүүлэх бодлого явуулж байгаа хэдий ч Монголын тал англи хэлийг илүүд үзэж байна хэмээн тодотгов. Зөвхөн хувийн өндөр төлбөртэй сургуулиудад англи хэлийг түлхүү үздэг нь Монголын элит ангид ялгарах боломж олгож байгаа аж. Тиймээс англи хэлний улсын дунд сургууль байгуулах нь энэхүү ялгаварлалыг арилгана хэмээн хүлээгдэж байгаа аж. Нарендра Модигийн байгуулж өгөх Англи хэлтэй улсын дунд сургуулийг Энэтхэгийн сангууд санхүүжүүлэх юм байна.

Шри Нарендра Моди нь Энэтхэгийн Гужарат мужийн хойд нутагт Ваднаре хэмээх жижигхэн хотод 1950 онд мэндэлжээ. Тэрээр зохион байгуулах, ард иргэдийн санаа бодол нөлөөлөх, олон улсад өөрийн имидж бүрдүүлэх арга барилаараа алдаршсан нэгэн. 

Брахманы дээд ангиас гаралтай тэрээр өөрийгөө энгийн нэг цайны худалдаачны хүү гэж доод ангид хамааруулан 2014 оны сонгуулийн үер шуугиан тарьж байв. 

1960-аад оны дундуур Энэтхэг, Пакистаны хооронд өрнөсөн дайны үед тэрээр сайн дурын цэрэг болж төмөр замын буудалд ажиллаж байсан.  Мөн 1967 онд Гужарат муж үерт автаж ихээхэн сүйрэл болоход нэрвэгдсэн хүмүүст чин сэтгэлээсээ тусалж явсан нь түүнийг хожим маш сайн зохион байгуулагч, нэр хүндтэй хүн болоход нь нөлөөлсөн юм. Тэрээр 1970-аад оны дундуур ардчилал, хүний эрхийн төлөө тэмцэж хэд хэдэн томоохон үйл ажиллагааг зохион байгуулж, өрнүүлсэн нь ихээхэн нэр хүндийг ард олны дунд авчирсан байдаг. Нарендра Моди 1987 онд Бхаратия Жаната намд элссэнээр улс төрийн замнал нь эхэлжээ.

Тэрээр Пакистантай хил залгадаг Гужарат мужийг олон жил удирдаж ядуу бүс нутгаас эдийн засгийн үсрэнгүй хөгжилтэй бүс болгон хувиргасан байна. Тиймдээ ч энэ нэр хүндээрээ өнгөрсөн жил болсон Энэтхэгийн парламентын сонгуульд Бхаратия Жаната намаа удирдан оролцож түүхэн ялалт байгуулсан билээ. 

Гандигийн эрин үеийг зогсоож, ялан гарч ирсэн Нарендра Моди нь өнөө цагт дэлхийн нөлөө бүхий улс төрч хэмээгдэж байна.

Д.Идэр

www.24tsag.mn