Монголын хямдралтай худалдаа гэж хямралтай иргэдийн сэтгэлзүйгээр тоглосон бизнесийн арга заль байдгийг хүн бүр хэлэх боллоо.  Агуулах чөлөөлөх худалдаа, хямдрал, сугалаа гээд л ядарсан иргэдийг татах олон үйл ажиллагаа байдаг.  Гэвч нийслэлийнхээ ойн баяраар хүртэл иргэдээр тоглоом наадгай хийдэг улс бас байдгийг ард иргэд нүдээрээ харж, биеэрээ мэдэрлээ.

Мэдээж хүний хэрэгцээ гэж хязгааргүй. Алхам тутамд хэрэгцээ яригдана. Гэтэл энэ бүхнийг овжноор ашиглах сүйхээтэй хүмүүсийн арга зальд талхны мөнгөө олох гэж арга ядаж яваа жирийн иргэд өртөж байна.

Харин аж ахуй нэгжүүд хямдралтай худалдаа нэрийн дор бараа бүтээгдэхүүнээ борлуулж, ашиг хонжоо олох сонирхол туйлын их байгаа нь өчигдрийн үйл ажиллагаанаас тод харагдаж байв.

"Нүглийг нүдийг гурилаар хуурна"  гэгчээр анхнаасаа 70 хувь хүртэл хямдарна гэж реклам суртачилгаагаа цацаж байсан аж ахуй нэгжүүд 10 хувийн хямдрал гэсэн тодотголтой зогсож байх юм.

10 хувь ч болтугай хямдарсан нь болой доо гэсэн иргэд өөрсдийн хэрэгцээт бүтээгдэхүүн рүү бөөн, бөөнөөрөө хошуурч харагдана.  Харин зах зээлийн үнэ ханшаа судалдсан, бараа бүтээгдэхүүний үнийн дүнг гаргаахгүй хашир эмээ, өвөө нар хямдарсан зүйл байхгүй байгааг ажиглан халаглан зогсож харагдана лээ.

Мэдээж бидний зүгээс дан ганц иргэдийн хэлсэнд дулдуйдахыг хүссэнгүй хямдралтай худалдаагаар хэсэг явж зарим худалдагчаас асууж шалгаав. Гэтэл дэлгүүрт бүтээгдэхүүн нь хэдэн төгрөгөөр зарагддагийг ч мэдэхгүй хэрнээ дэлгүүрийн үнээс 10 хувиар хямдарсан гэх зүйл хэлж зогсох худалдагчид ч таарч байлаа.

Зарим газар бүр үйлдвэрийн үнээ нэмж зарж байна гэх бухимдсан иргэд ч байсныг нуух юун. Тухайлбал, “Янмал” оймсны үйлдвэр 1800 төгрөгөөр худалддаг оймсоо 2000 төгрөгөөр зарж байв.
 
Өвлийн улирал хаяанд ирж, хүйт тажигнасан энэ үед иргэдийн голлох хэрэгцээ зузаан оймс байх нь дамжиггүй. Тэр ч утгаараа иргэд эндээс хямдарсан үнээр оймсоо бөөндөж авахаар иржээ. Гэтэл тус үйлдвэрийнхэн нэг бүрийг 2000 төгрөг. Харин тавыг авбал 1800 төгрөг” хэмээсэн нь иргэдийн бухимдлыг төрүүлж орхив. 

Мөн “Чансаа” гутлын дэлгүүр зарим гутлаа 35-75 мянган төгрөгөөр худалдаалж байна гэсэн ч лангуун дээр нь 35 мянган төгрөгийн үнэтэй гутал байгаагүй юм. Гэвч тэд сугалаа нэрийн дор зарим иргэдийг басхүү баясгаад авсаныг хэлэх нь зүйтэй биз.
 

Америкт зул сарын баярын үеэр бүх зүйл хямдарч, бөөн юм болдог шиг   хямдралтай худалдаа иргэдийг огшоодог.  Гэтэл яг хямдрах дээрээ тулсан чинь манай үйлдвэрлэгч, аж ахуйн нэгжүүд жинхэнэ утгаараа “луу унждаг” гэдгийг хэн хүнгүй мэддэг боллоо.

Гэвч юмыг яаж мэдхэв гэж горьдлого тээсэн ард иргэд их хотын хямдрал нэртэй "зальжин бизнес" рүү чиглэлээ өөрчилсөөр...  

Тэгэхээр хямдрана гэдэг үнээ бууруулахыг хэлэхээс биш үнээ нэмэхийг хэлдэггүй гэдгийг хямдралтай худалдааг зохион байгуулагч талуудаас аж ахуй нэгжүүддээ ойлгуулмаар юм.

Бүтээгдэхүүнийхээ үнийг нэмсэн аж ахуй нэгжүүд азтай юу, үнэ ижил барааг уралдаж авч байгаа иргэд азгүй юу гэдгийг сонжоод суугаад баймааргүй л байх юм. 

Д.Дуулим